به مناسبت فرا رسیدن سالروز پر نور و سرور ولادت امام حسن عسگری علیه السلام، استاد اکبر صبرآمیز از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست  دوره ای اساتید به بیان چند حدیث از آن حضرت علیه السلام پرداخت.

مقام مسجد امام حسن عسگری علیه السلام

استاد صبرآمیز خاطرنشان کرد: مسجد مقدسی که به نام امام حسن عسگری علیه السلام در روبه روی حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها است، از یادگاری های آن حضرت است و به دستور ایشان بنا گردیده است. و البته آیت الله العظمی گلپایگانی، راه احمد بن اسحاق را ادامه دادند و این مسجد را بازسازی کردند و توسعه دادند.

وی افزود: شیخ ابوالفضل زاهد می فرمود: این مسجد در طراز با فضیلت ترین مساجد جهان اسلام است؛ قدمت آن، از مسجد جمکران نیز بیشتر است. امام زمان روحی فداه هفته ای یک بار در مسجد پدرشان نماز می خوانند. در جایی از این مسجد، به محضر حضرت تشرف پیدا کردند. قرنیز سیاهی در آن حیاط است.

خادم آن مسجد که گویا مرحوم شده است، می گفت: «از حضرت نقل شده باشد که هر کس در آنجا نماز بخواند، هر چه بخواهد، به او می دهم.»

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در بالای محراب مسجد امام حسن عسگری علیه السلام، در آن شبستان که آیت الله روحانی در آن نماز می خواند، این روایت نقش بسته است:

«وَ قَالَ علیه السلام:‏ أَوْرَعُ النَّاسِ مَنْ‏ وَقَفَ‏ عِنْدَ الشُّبْهَةِ أَعْبَدُ النَّاسِ مَنْ أَقَامَ عَلَى الْفَرَائِضِ أَزْهَدُ النَّاسِ مَنْ تَرَكَ الْحَرَامَ أَشَدُّ النَّاسِ اجْتِهَاداً مَنْ تَرَكَ الذُّنُوبَ.»

وی افزود: حضرت می فرماید: باورع ترین مردم کسی است که در موارد شبهه ناک توقف کند؛ عابدترین مردم کسی است که فرائض خود را انجام بدهد؛ زاهدترین مردم کسی است که حرام را ترک نماید؛ كوشاترين مردم شخصى است كه گناهان را رها كند.

قسم دروغ

این استاد سطوح عالی و شاگرد آیت الله بهجت رضوان الله تعالی علیه خاطرنشان کرد: در اصول کافی از امام حسن عسگری علیه السلام این روایت در مورد «قسم دروغ» آمده است: اسماعیل بن محمد می گوید: بر سر راه امام حسن عسگری علیه السلام نشستم.

همین که از جلو من عبور کردند، شکایت از فقر خود نموده و قسم خوردم که یک درهم و بیشتر ندارم، نه غذایی دارم، نه شام شب.

آقا فرمود: قسم دروغ می خوری و حال آنکه دویست اشرفی دفن کردی؟ این را نگفتم که تو را چیزی عطاء ندهم.

پس به غلامشان فرمودند: هر چه از مال با تو همراه است به او بده؛

وقتی گرفتم و عزم رفتن کردم، فرمود: تو محروم می شوی از آن پولی که پنهان کردی؛ در وقتی که از همه اوقات به آن پول بیشتر احتیاج داری.

راوی می گوید: آقا درست فرمود، دویست اشرفی پنهان کرده بودم تا در روز مبادا پشت و پناه من باشد. زمانی که محتاج شدم، در وقتی که درهای روزی بر من بسته شده بود و سراغ آن اشرفی ها رفتم، چیزی نیافتم؛ چرا که پسرم جای آن دفینه را پیدا کرده بود و آن را قبل از آمدن من برداشته و گریخته بود. پس محروم شدم، چناچه آقا امام حسن عسگری علیه السلام فرموده بودند.

«عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ دَرْيَابَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الْفَهْفَكِيِّ قَالَ: كَتَبَ إِلَيَّ أَبُو الْحَسَنِ ع- أَبُو مُحَمَّدٍ ابْنِي أَنْصَحُ آلِ مُحَمَّدٍ غَرِيزَة (أي أخلص و أصفى. غريزة أي طبيعة و في بعض النسخ‏[ اصح‏] بدل أنصح) وَ أَوْثَقُهُمْ‏ حُجَّةً وَ هُوَ الْأَكْبَرُ مِنْ وَلَدَيَّ وَ هُوَ الْخَلَفُ وَ إِلَيْهِ يَنْتَهِي عُرَى الْإِمَامَةِ وَ أَحْكَامُهَا فَمَا كُنْتَ سَائِلِي فَسَلْهُ عَنْهُ فَعِنْدَهُ مَا يُحْتَاجُ إِلَيْهِ» (الكافي (ط - الإسلامية)؛ ج‏ 1؛ ص 327)

عادت به گناه، مانع کمال انسان

استاد اکبر صبرآمیز در ادامه بیان کرد: باید حواسمان جمع باشد مخالفت فرمان خدا را انجام ندهیم، ‌ و الّا اگر گناه را انجام بدهیم، کم ‌کم عادت می‌ شود، عادتی که خودش آدم را به سوی گناه حرکت می‌ دهد؛ از این رو یکی از موانع کمال انسان، عادت است.

وی افزود: آدمی که زیاد گناه کرد، گناه برای او عادت و به این ترتیب معتاد می ‌شود. دیگر راحت و خودکار دنبال گناه می ‌رود و دیگر لازم نیست فکر کند، عاقبت اندیشی نماید؛ گناه برایش عادی و مانند معتادها می ‌شود؛ شما هر چه به او بگویی این کار را نکن، آن اعتیاد باعث می ‌شود که گوش ندهد.

این شاگرد آیت الله بهجت و علامه حسن زاده آملی رضوان الله تعالی علیهما در ادامه بیان کرد: سختی ترک عادت به نحوی است که امام حسن عسگری صلوات الله و سلامه علیه فرمودند: ترک عادت مانند معجزه است.

«وَ قَالَ علیه السلام:‏ رِيَاضَةُ الْجَاهِلِ وَ رَدُّ الْمُعْتَادِ عَنْ عَادَتِهِ كَالْمُعْجِزِ»  (تحف العقول؛ النص؛ ص 489)

وی اضافه نمود: برای خیلی‌ ها گناه عادی شده است، بدون هیچ مشکلی انجام می ‌دهند و چون عادی شده است، فکر عاقبتش را هم نمی ‌کنند؛ بنابراین اگر عملی مثل گناه تکرار پیدا کرد، این امر کم‌ کم عادی می‌ شود و دیگر آدم بدون زحمت انجام می ‌دهد، این امر هم جلوی آن ورود به صراط مستقیم را می ‌گیرد، آدم را به طرف آنچه که عادت شده است، می کشد، ولو مضرّ است.

استاد اکبر صبرآمیز خاطرنشان کرد: اینهایی که معتاد هستند، چه کار می‌ کنند؟! دیگران را می‌ بینند به چه بلا و روزگاری افتاده ‌اند، می ‌بینند که گدایی می‌ کنند و بدبخت می ‌شوند، باز هم دنبال آن می ‌روند، گناه نباید برای اشخاص عادت شود؛ که اگر عادت شد، به این زودی‌ ها نمی ‌توانند توبه بکنند.

وی تأکید کرد: تا روحیه گناه در انسان متمکّن نشده است، باید توبه کند و الّا به هیچ وجه نمی ‌تواند برگردد؛ الّا موارد استثنائی.

ارزش بسم الله الرحمن الرحیم

استاد اکبر صبرآمیز خاطرنشان کرد: امام حسن عسگری علیه السلام در حدیثی شریف می  فرماید: «بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم» به اسم اعظم از سياهى چشم به سفيدى آن نزديكتر است.

«وَ قَالَ علیه السلام:‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‏ أَقْرَبُ إِلَى اسْمِ اللَّهِ الْأَعْظَمِ مِنْ سَوَادِ الْعَيْنِ إِلَى بَيَاضِهَا»

چند روایتی دیگر از امام عسگری علیه السلام

استاد اکبر صبرآمیز خاطرنشان کرد: در ادامه به بیان چند روایت دیگر از امام عسگری علیه السلام می پردازیم:

«وَ قَالَ علیه السلام:‏ «مِنَ التَّوَاضُعِ السَّلَامُ عَلَى كُلِّ مَنْ تَمُرُّ بِهِ وَ الْجُلُوسُ دُونَ شَرَفِ الْمَجْلِسِ.» به همه سلام كردن، و در مجلس، مادون مقام نشستن، نشان تواضع است.

وَ قَالَ علیه السلام: «مِنَ الْجَهْلِ الضَّحِكُ مِنْ غَيْرِ عَجَبٍ.» خنده بى‏ جهت نشان نادانى است.

وَ قَالَ علیه السلام «مِنَ الْفَوَاقِرِ الَّتِي تَقْصِمُ الظَّهْرَ جَارٌ إِنْ رَأَى حَسَنَةً أَطْفَأَهَا وَ إِنْ رَأَى سَيِّئَةً أَفْشَاهَا.» آن همسايه كه اگر نيك بيند سرپوش بر آن نهد، و اگر بد بيند افشا كند، مصيبتى كمرشكن است.

وَ قَالَ علیه السلام:‏ «حُبُّ الْأَبْرَارِ لِلْأَبْرَارِ ثَوَابٌ لِلْأَبْرَارِ وَ حُبُّ الْفُجَّارِ لِلْأَبْرَارِ فَضِيلَةٌ لِلْأَبْرَارِ وَ بُغْضُ الْفُجَّارِ لِلْأَبْرَارِ زَيْنٌ لِلْأَبْرَارِ وَ بُغْضُ الْأَبْرَارِ لِلْفُجَّارِ خِزْيٌ عَلَى الْفُجَّارِ.» محبت نيكان با يك ديگر براى آنها ثواب است، محبت تبهكاران با نكوكاران براى نكوكاران فضيلت است، دشمنى بدان با نيكان زينت (و افتخار) نيكان است و دشمنى نيكان با بدان رسوائى بدان است.

و قَالَ علیه السلام:‏ «لَيْسَتِ الْعِبَادَةُ كَثْرَةَ الصِّيَامِ وَ الصَّلَاةِ وَ إِنَّمَا الْعِبَادَةُ كَثْرَةُ التَّفَكُّرِ فِي أَمْرِ اللَّهِ.» عبادت به روزه و نماز زياد نيست، به فكر زياد در باره خداوند است.

وَ قَالَ علیه السلام:‏ «بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ يَكُونُ ذَا وَجْهَيْنِ وَ ذَا لِسَانَيْنِ يُطْرِي أَخَاهُ شَاهِداً وَ يَأْكُلُهُ غَائِباً إِنْ أُعْطِيَ حَسَدَهُ وَ إِنِ ابْتُلِيَ خَذَلَهُ‏» آن بنده كه دورو، و دو زبان دارد، بد بنده‏ اى است، روبرو از برادرش تعريف مى‏ كند و پشت سر گوشتش را (به غيبت) مى ‏خورد، اگر نعمتى يابد بر او رشك برد، و اگر گرفتار شود رهايش كند.

وَ قَالَ علیه السلام:‏ «الْغَضَبُ مِفْتَاحُ كُلِّ شَرٍّ» غضب كليد هر شر است.

وصیت حضرت علیه السلام به شیعیان

این استاد حوزه علمیه قم در بخش نهایی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: حضرت علیه السلام  به شیعیان خود فرمودند: شما را توصيه مى‏ كنم به: پرواى از خدا، پارسائى در دين، كوشش در راه خدا، راستگوئى، اداى امانت به نيك و بد، طول سجده، خوش همسايگى كه اينها برنامه پيغمبر صلی الله علیه و آله و سلم است، به فاميل هاتان محبت و احسان كنيد، جنازه‏ هاشان را تشييع كنيد، از بيمارانشان عيادت كنيد، حقوقشان را بپردازيد، كه چون يكى از شما در دين پارسا و در سخن راستگو، امانتدار و خوش اخلاق باشد، می گويند اين شيعه مذهب است و من خرسند شوم، از خدا پروا كنيد و زينت ما باشيد، ننگ ما نباشيد، محبت ها را بسوى ما جلب كنيد، زشتي ها را از ما دفع نمائيد، كه هر گونه خوبى به ما نسبت دهند ما اهلش هستيم، و هر عيبى به ما اسناد دهند، ما از آن بدوريم، ما را در كتاب خدا حقى است، و با پيغمبر نسبتى، و از جانب خدا طهارتى، غير از ما هيچ كس دعوى اين مقام نكند، جز دروغگوى، فراوان به ياد خدا و در فكر مرگ باشيد، قرآن بخوانيد، بر پيغمبر صلوات فرستيد كه ده حسنه دارد، سفارش هاى مرا به خاطر سپاريد، شما را به خدا مى‏سپارم، و سلام من بر شما.

«وَ قَالَ علیه السلام لِشِيعَتِهِ:  أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ الْوَرَعِ فِي دِينِكُمْ وَ الِاجْتِهَادِ لِلَّهِ وَ صِدْقِ الْحَدِيثِ وَ أَدَاءِ الْأَمَانَةِ إِلَى مَنِ ائْتَمَنَكُمْ مِنْ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ وَ طُولِ السُّجُودِ وَ حُسْنِ الْجِوَارِ فَبِهَذَا جَاءَ مُحَمَّدٌ ص صَلُّوا فِي عَشَائِرِهِمْ وَ اشْهَدُوا جَنَائِزَهُمْ وَ عُودُوا مَرْضَاهُمْ وَ أَدُّوا حُقُوقَهُمْ‏ فَإِنَّ الرَّجُلَ مِنْكُمْ إِذَا وَرِعَ فِي دِينِهِ وَ صَدَقَ فِي حَدِيثِهِ وَ أَدَّى الْأَمَانَةَ- وَ حَسَّنَ خُلُقَهُ مَعَ النَّاسِ قِيلَ هَذَا شِيعِيٌّ فَيَسُرُّنِي ذَلِكَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُوا زَيْناً وَ لَا تَكُونُوا شَيْناً جُرُّوا إِلَيْنَا كُلَّ مَوَدَّةٍ وَ ادْفَعُوا عَنَّا كُلَّ قَبِيحٍ فَإِنَّهُ مَا قِيلَ فِينَا مِنْ حُسْنٍ فَنَحْنُ أَهْلُهُ وَ مَا قِيلَ فِينَا مِنْ سُوءٍ فَمَا نَحْنُ كَذَلِكَ لَنَا حَقٌّ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَ قَرَابَةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ وَ تَطْهِيرٌ مِنَ اللَّهِ لَا يَدَّعِيهِ أَحَدٌ غَيْرُنَا إِلَّا كَذَّابٌ أَكْثِرُوا ذِكْرَ اللَّهِ وَ ذِكْرَ الْمَوْتِ وَ تِلَاوَةَ الْقُرْآنِ وَ الصَّلَاةَ عَلَى النَّبِيِّ ص فَإِنَّ الصَّلَاةَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ عَشْرُ حَسَنَاتٍ احْفَظُوا مَا وَصَّيْتُكُمْ‏ بِهِ وَ أَسْتَوْدِعُكُمُ اللَّهَ وَ أَقْرَأُ عَلَيْكُمُ السَّلَامَ» (تحف العقول؛ النص؛ ص 487)

استاد اکبر صبرآمیز در ادامه بیان کرد: ما نیز کلام را با سلام و توسل به آن امام همان به پایان می رسانیم:

«السلام علیک یا ابا محمد، یا حسن بن علی ایها الزّکیّ یابن رسول الله یا حجة الله علی خلقه یا سیدنا و مولانا انا توجّهنا و استشفعنا و توسّلنا بک الی الله و قدّمناک بین یدی حاجاتنا یا وجیها عند الله اشفع لنا عند الله»

/270/260/20/