به مناسبت شهادت امام هادی علیه السلام، استاد اکبر صبرآمیز در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بیان احادیثی از آن حضرت پرداخت.

دوازده ماه، دوازده امام و 4 امام مخصوص

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در قرآن کریم آمده است:

« إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ۚ ذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ ۚ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ ۚ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً ۚ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ» همانا عدد ماههای سال نزد خدا در کتاب (تکوین و تشریع) خدا دوازده ماه است از آن روزی که خدا آسمان و زمین را بیافرید و از آن دوازده ماه چهار ماه ماههای حرام است (نزد اکثر مفسرین آن چهار ماه ذیقعده و ذیحجه و محرم و رجب است) این است دین استوار و محکم، پس در آن ماهها ظلم و ستم (به جنگ و خونریزی) در حق خود و یکدیگر مکنید و متفقا همه با مشرکان قتال و کارزار کنید چنانکه مشرکان نیز همه متّفقا با شما به جنگ و خصومت برمی‌خیزند و بدانید که خدا با اهل تقواست.  (توبه: 36)

وی افزود:  ماه ها در نزد خداوند متعال دوازده ماه است؛ نه آنکه منظور دوازده ماه فروردین تا اسفند باشند؛ و نه اینکه منظور ماه های رومی و جوزا و سنبله و ... باشد؛ منظور ماه محرم است تا ذی الحجه ادامه دارد؛ اکنون هم در ماه رجب هستیم که به ماه اصبّ معروف است؛ یعنی باران رحمت الهی ریزش دارد؛ ابرها نخست بر قله ها می بارد و به وسع هر منطقه ای ییلاقی باران به آنها می رسد؛ از این رو هم به ماه رجب و هم به ماه رمضان گفته اند ماه خداوند است؛ و ییلاق ها حکم ماه رمضان را دارند که به آنها رحمت الهی می رسد.

استاد صبرآمیز خاطرنشان کرد: تعبیر آورده اند که منظور از این دوازده ماه، دوازده تن امام هستند و منظور از چهار ماه حرام در این دوازده بزرگوار، چهار امامی هستند که حریم آنها باید ویژه حفظ شود؛ همان چهار امامی که به نام مقدس «علیّ» مزیّن هستند. امام علی علیه السلام، علی بن الحسین علیهما السلام، علیّ بن موسی الرضا علیهما السلام، علیّ بن محمد الهادی علیهما السلام هستند که مکنی به ابالحسن هستند.

سفارش به اعتکاف

وی اضافه نمود: نام مبارک امام رضا علیه السلام به میان آمد؛ ماه رجب است و اعتکاف در حرم امام رضا علیه السلام از اهمیت بالایی برخوردار است؛ اگر چه نفس اعتکاف از اهمیت بالایی برخوردار است؛ آیت الله خزعلی می گفتند: «گاهی کسی یک بار در عمرش به اعتکاف می رود و تا آخر عمرش از همان یک بار روزی می خورد.»

سفارش اکید به دعای توسل

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: به دعای توسل توجه ویژه داشته باشید؛ مرحوم آقا سید احمد خوانساری فرمود: «دنیا هر اندازه که در دعای توسل باشد، خوب است»؛ آیت الله شاه آبادی توصیه می کردند: «دعای توسل بخوانید؛ به بچه هایتان هم بگویید که بخوانند؛ به نوه هایتان هم بگویید که بخوانند و  وصیت کنید که نوه هایتان به نتیجه ها و نبیره هایتان بسپارند که دعای توسل را بخوانند.» خودشان هم دست بچه هایشان را می گرفتند و دعای توسل را به آنها می آموختند.

امام و آشوبگری تُرک

وی افزود: ایام شهادت امام هادی علیه السلام است؛ ابوهاشم از افرادی است که توفیق داشت و از امام هادی علیه السلام رویات فراوانی نقل کرده است؛ مرحوم طبرسى، راوندى، ابن شهرآشوب و برخى ديگر از بزرگان رضوان اللّه عليهم آورده اند: يكى از اصحاب امام علىّ هادى عليه السلام به نام ابوهاشم جعفرى حكايت می كند: در آن زمانى كه عدّه اى از آشوبگران در زمان رياست و حكومت واثق - خليفه عبّاسى - براى دستگيرى عرب هاى بيابان نشين و ظلم و اذّيت آنها، وارد شهر مدينه منوّره شدند.

در آن روز، من در محضر شريف حضرت ابوالحسن، امام هادى عليه السلام بودم؛ به من خطاب كرد و فرمود: اى ابوهاشم ! برخيز، تا با همديگر بيرون برويم و اين افراد آشوبگر و نيز سردسته آنها را ببينيم كه در چه وضعيّتى هستند.

من نيز به همراه حضرت حركت كردم و وقتی از منزل خارج شديم، مختصرى راه رفتيم و كنارى ايستاديم . در همين بين، سردسته آنها رسيد و امام عليه السلام به زبان تُركى با او صحبت كرد، ناگهان متوجّه شدم كه او از اسب خود پياده شد و دو دست مبارك حضرت را گرفت و بوسيد.

من جلو رفتم و او را قسم دادم و اصرار كردم كه بگو: اين مرد چه سخنى با تو گفت كه از اسب پياده شدى و اين چنين تواضع كردى؟

گفت: اين مرد پيغمبر است ؟ گفتم: خير، پيغمبر نيست . سپس اظهار داشت: اين مرد مرا با نامى صدا كرد كه در طفوليّت، در شهرهاى خودمان مرا به آن نام صدا مى كردند و كسى از آن اطّلاعى نداشت و آن را نمى دانست ، مگر اين مرد.(49)

ابوهاشم جعفری و 73 زبان

استاد صبرآمیز خاطرنشان کرد: مرحوم قطب الدّين راوندى و ابوحمزه طوسى به نقل از ابوهاشم جعفرى حكايت می كند: روزى از روزها به محضر مبارك حضرت ابوالحسن هادى صلوات اللّه عليه وارد شدم و پس از عرض سلام نشستم .

پس از گذشت لحظاتى، حضرت با من به زبان هندى صحبت فرمود؛ ولى من نتوانستم پاسخ فرمايشات وى را بدهم، چون به زبان هندى آشنا نبودم .

در همين اثناء، متوجّه شدم كه ظرفى پُر از سنگ ريزه در كنار امام عليه السلام قرار دارد، حضرت يكى از آن ريگ ها را برداشت و درون دهان مباركش نهاد و آن را مقدارى مكيد و سپس همان ريگ را به من عطا نمود و فرمود داخل دهان خود بگذار.

به دستور حضرت، آن ريگ را داخل دهان خود نهادم و قبل از آنكه از محضر شريف آن حضرت مرخّص شوم ، حالتى را در خود احساس كردم، مثل اين كه مى توانم غير از عربى هم سخن بگويم و در همان موقع به هفتاد و سه زبان، سخن گفتن را فرا گرفتم كه يكى از آنها زبان هندى بود.

نامه ای از 4 قرن قبل تر

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: آقایی می گفت: در 18 سالگی در علم امام فکر می کردم؛ یک نفر گفت: در قم، در خانه ام کتابخانه ای قدیمی دارم؛ بیا ببین که به دردت می خورد یا نه؛ خانه اش بسیار بزرگ بود که در یک اتاقش کتاب ها نگهداری می شد.

یک کتاب را برداشتم و به صاحب خانه گفتم آیا می توانم این کتاب را به امانت ببرم و هفته بعد برگردانم؟ گفت: بله.

آن کتاب را بردم و مشغول خواندن شدم؛ دو برگ از آن کتاب به هم چسبیده بود. چون امانت بود، با دقت و با چاقو آن را از هم جدا کردم؛ دیدم که در آن نوشته شده است: «ای آقایی که در تاریخ ... (فلان) در (فلان) خانه و در هجده سالگی به علم امامت فکر می کنی، من شاگرد شاگرد شاگرد شاگر د شاگرد امام هم حساب نمی شوم. در تاریخ 1024 هجری زندگی می کردم. علم ما و امثال ما در مقابل علم امام هیچ هم حساب نمی شود. یک چشمه از علم امام را به تو نشان دادم. و نسبت ما و علم امام مانند نسبت صفر به بی نهایت است.»

احادیثی از امام هادی علیه السلام

استاد صبرآمیز خاطرنشان کرد: امام هادی علیه السلام می فرماید: «إنّما الدُّنیا سوقٌ رَبِحَ فیها قَومٌ و خَسِرَ آخَرُونَ»؛ دنیا مانند بازاری است که عده‌ای در آن سود می‌برند و عده‌ای دیگر به خسران می‌ افتند. [أعیان الشّیعة: ج 2، ص 39]

وی افزود: از امام هادی علیه السلام روایت شده است: «یَأْتِی عُلَمَاءُ شِیعَتِنَا الْقَوَّامُونَ لِضُعَفَاءِ مُحِبِّینَا وَ أَهْلِ وَلَایَتِنَا یَوْمَ الْقِیَامَهِ وَ الْأَنْوَارُ تَسْطَعُ مِنْ تِیجَانِهِمْ» از میان شیعیان ما علمائی بپا می‏ خیزند که ایستادگی افراد ضعیف از دوستان ما و آنها که‏ ولایت ما را پذیرا شده‏ اند به واسطه آنها است و از تاجی که برسر دارند نور می‏ درخشد. [بحارالأنوار: ج 2، ص 6، ضمن ح 13]

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: از امام هادی علیه السلام روایت شده است: «الغضب علی من لا تملک عجز و علی من تملک لوم و ملامته» غضب و تندى در مقابل آن كسى كه توان مقابله با او را ندارى، علامت عجز و ناتوانى است، ولى در مقابل كسى كه توان مقابله و رو در روئى او را دارى علامت پستى و رذالت است. [مستدرك الوسائل: ج 12، ص 11، ح 13376]

وی اضافه نمود: امام هادی علیه السلام می فرماید: «مَنْ اَطاعَ الْخالِقَ لَمْ یُبالِ بِسَخَطِ الْمَخْلُوقینَ.» هركس مطیع و پیرو خدا باشد از قهر و كارشكنى دیگران باكى نخواهد داشت. [بحارالا نوار: ج 50، ص 177، ح 56]
 

استاد اکبر صبرآمیز خاطرنشان کرد: امام هادی علیه السلام می فرماید: «السَّهَرَ أُلَذُّ الْمَنامِ، وَالْجُوعُ یَزیدُ فی طیبِ الطَّعامِ» شب زنده دارى، خواب بعد از آن را لذیذ مى گرداند؛ و گرسنگى در خوشمزگى طعام مى افزاید. [بحارالانوار: ج 84 ص 172]
 

وی افزود: از امام هادی علیه السلام روایت شده است: «مَن کَانَ عَلی بَیِّنةٍ مِن رَبِّهِ هَانَت عَلیهِ مَصائِبُ الدُّنیا وَلَو قرضَ ونشرَ» هر که بر طریق خداپرستی محکم و استوار باشد، مصائب دنیا بر وی سبک آید، گر چه تکه تکه شود. [تحف العقول، ص 511]

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: از امام هادی علیه السلام روایت است: «التَّواضُعُ أَن تُعطِی النّاسَ مَا تُحِبُّ أَن تُعطاه.» فروتنی در آن است که با مردم چنان کنی که دوست داری با تو چنان باشند. [المحجة البیضاء ، ج 5 ، ص 225] 
  

وی افزود: امام هادی علیه السلام می فرماید: «العُقُوقُ یُعَقِّب القِلَّة ویُؤدِّی إِلی الذِّلَّة.» نارضایتی پدر و مادر ، کم توانی را به دنبال دارد و آدمی را به ذلت می کشاند. [مسند الامام الهادی ، ص 303]
  

استاد صبرآمیز خاطرنشان کرد: امام هادی علیه السلام می فرماید: «إنَّ اللهَ جَعَلَ اَلدُّنیا دارَ بَلوی وَالآخِرَةَ دارَ عُقبی وَجَعَلَ بَلوَی الدُّنیا لِثَوابِ الآخِرَةِ سَبَباً، وَثَوابَ الآخِرَةِ مِن بَلوَی الدُّنیا عِوَضاً.» خداوند دنیا را منزل حوادث ناگوار و آفات, و آخرت را خانه ابدی قرار داده است و بلای دنیا را وسیله به دست آوردن ثواب آخرت قرار داده است و پاداش اُخروی نتیجه بلاها و حوادث ناگوار دنیاست. [اعلام الدین، ص 512]

وی اضافه نمود: از امام هادی علیه السلام روایت شده است: «مَن کانَت لَهُ اِلَی اللهِ حاجَةٌ فَلیَزُر قَبرَ جَدِّیَ الرِّضا(علیه السلام) بِطوُسٍ وَهُوَ عَلی غُسلٍ وَلیُصَلِّ عِندَ رَأسِهِ رَکعَتَینِ وَلیَسئَلِ اللهَ حاجَتَهُ فی قُنوُتِهِ فَاِنَّهُ یَستَجیبُ لَهُ ما لَم یَسئَل مَأثَماً أو قَطیعَةَ رَحِمٍ.» کسی که از خدا حاجتی را می خواهد؛ قبر جدم حضرت رضا(علیه السلام) را در طوس با غسل، زیارت کند و دو رکعت نماز بالای سرش بخواند و در قنوت نماز، حاجت خویش را طلب نماید در این صورت حوائج وی مستجاب می شود، مگر آن که طلب انجام گناه و یا قطع رحم را کند. [وسائل الشیعه، ج14، ص 569]
 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امام هادی علیه السلام می فرماید: «اَلحَسَدُ ما حِقُ الحَسَناتِ وَالزَّهوُ جالِبُ المَقتِ.» حسد، کارهای خوب را از بین می برد و دروغ، دشمنی می آورد. [بحارالانوار، ج69، ص 200]
 

وی در ادامه بیان کرد: امام هادی علیه السلام می فرماید: «ألنّاسُ فِی الدُّنیا بِالأَموالِ وَفی الآخِرَةِ بِالأَعمالِ» مردم در دنیا با اموالشان و در آخرت با اعمالشان هستند. . [بحارالانوار، ج78، ص 368]
 
 

استاد اکبر صبرآمیز خاطرنشان کرد: از امام هادی علیه السلام روایت شده است: «مَن هانَت عَلَیهِ نَفسُهُ فَلا تَأمَن شَرَّه» کسی که ارزش و شخصیت خود را پست شمارد، از شرّ او آسوده مباش. [میزان الحکمة، ج3، ص 44]
 
 

وی افزود: در روایتی از امام هادی علیه السلام آمده است: «مَن تَواضَعَ فِی الدُّنیا لِاخوانِهِ فَهُوَ عِندَ اللهِ مِنَ الصِّدّیقینَ وَمِن شیعَةِ عَلِیِّ بنِ أَبِی طالبٍ (علیه السلام) حَقّاً» کسی که در معاشرت با برادران دینی خود، تواضع کند، به راستی چنین کسی نزد خدا از صدّیقین و از شیعیان علی بن ابی طالب (علیه السلام) خواهد بود. [احتجاج، ج1، ص 460]

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: از امام هادی علیه السلام بیان شده است: «لَو سَلَکَ النّاسُ وادِیاً شُعباً لَسَلَکتُ وادِیَ رَجُلٍ عَبَدَاللهَ وَحَدَهُ خالِصاً.»  اگر مردم در راه های مختلف حرکت کنند، هر آینه من در مسیر و وادی مَردی حرکت خواهم  کرد، که خدا را به تنهایی خالصانه عبادت می کند. [میزان الحکمة، ج3، ص 60]
 

/270/260/20/