به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، استاد سید محمد میراحمدی، عضو مجمع عمومی جامعه مدرسین قم بر لزوم آموزش طلاب بر اساس نیازهای جامعه و اهداف آموزشی تاکید کرد و گفت نمی شود تمام طلاب را با یک برنامه آموزشی اجتهادمحور آموزش داد. این روش سبب ایجاد بی انگیزگی در طلاب شده است.

وی با اشاره به سخنان رهبری درباره لزوم تغییر و تحول در حوزه علمیه قم گفت: سخنان ایشان در سفر به قم انصافا عجیب و راهگشا بود. شاه بیت فرمایشات این بود که تحول در حوزه اجتناب ناپذیر است و سعی کنید تحول را مدیریت کنید. این سخن به موقع طرح شد اما فرمایشات رهبری در حوزه غریب است.

عضو تشکل نشست اساتید حوزه علمیه قم گفت: لازمه این بیان حضرت آقا این است که اگر مسئولان حوزه دست روی دست بگذارند حوادث دنیا منتظر آنها نمانده و همانطور که این حوادث دنیا را مدیریت می‌کند، حوزه را نیز مدیریت می‌کند و آن وقت است که دیگر قدرت تصمیم‌گیری نداریم. لازم بود قبل از آنکه مهار کار از دست ما گرفته شود اقدامات اساسی و برنامه های ویژه را انجام می دادیم.

وی تصریح کرد: نمی‌خواهم دستاوردهای حوزه در دنیا را انکار کنم. زحماتی کشیده شده و این زحمات معلول بی علت نیست و حاصل زحمات کسانی است که در حوزه مدیریت کرده اند. اما آیا در تراز این انقلاب اسلامی و در تراز تحولات جهانی توانسته ایم حرکت کنیم؟ به نظر بنده پاسخ منفی است.

میراحمدی گفت: ای کاش می شد که پیشتر از این برفرمایشات همه بزرگان و به ویژه حضرت آقا توجه جدی می‌شد. ایشان از سال ۶۸ تا ۹۴ درباره حوزه مسائلی را فرموده اند که دو جلد کتاب قطور به نام حوزه و روحانیت در نگاه رهبری شده است. اگر همینها مورد مطالعه قرار می گرفت و کاربردی می شد حوزه ما مترقی‌تر از امروز بود.

استاد دروس خارج حوزه علمیه قم افزود: سال ۸۳ خدمت آقای بوشهری که مدیر وقت حوزه بود رسیدم و طرحی را ارائه دادم. همان زمان ناامیدی را در بین طلاب می دیدم. جان کلام این بود که طوری پیش بروید که جلوه های یاس و ناامیدی در حوزه از بین برود. برای این موضوع راهکار ارائه کردیم. به صورت خصوصی با ایشان مباحثاتی را داشیم. آخرین پاسخ ایشان این بود که حرفها خوب است اما حوزه ظرفیت اجرایی آن را ندارد. یعنی بنده با دست خالی برگشتم و حرفها را برای تاریخ گذاشتم.

حرکت حوزه متناسب با سرعت تغییر و تحولات دنیای امروز نبوده

وی درباره طرح توضیح داد: اگر قرار باشد طلاب کارآمد باشند باید با توجه به دنیای امروز برای آنان برنامه ریزی کرد. در حوزه امروز نه همه مجتهد می شوند و نه لازم است که همه مجتهد بشوند. بنابراین قله رفیع اجتهاد و فقاهت، مختص به گروه خاصی است که همه صلاحیت های لازم را داشته باشند. امروز باید نگاه کنیم و ببینیم امام زمان عج از ما چه می خواهد و رسالت ما نسبت به جامعه و دنیای امروز چیست؟

حجت الاسلام میراحمدی تصریح کرد: حرکت حوزه متناسب با سرعت تغییر و تحولات دنیای امروز نبوده و نتوانسته به بسیاری از نیازهایی که مطرح می شود پاسخ دهد چرا که برنامه های حوزه در این سطح دیده نشده است. شاید در چند سال اخیر تلنگری حاصل شده باشد اما هنوز هم که هنوز است برنامه ها در این تراز طراحی نشده است.

وی ادامه داد: کتب شریف رسائل و مکاسب و کفایه جایگاه ویژه ای دارند و بحثی در شرافت و جایگاه وزین این کتابها نیست. اما آیا اقتضائات جامعه آن روز، با اقتضائات جامعه امروز یکسان است که ما طلاب را همانطور آموزش دهیم که طلبه های آن زمان آموزش می دیدند؟ اگر بدون تعصب و وجدانی و تکلیف مدارانه پاسخ دهد به این نتیجه می رسد که اقضائات تغییر پیدا کرده و باید حکم هم تغییر کند.

آموزش حوزه باید هدفمند باشد

عضو مجمع عمومی جامعه مدرسین گفت: باید طلاب حوزه را تقسیم کنیم. این طرح را هجده سال پیش ارائه کردم. یک دسته از طلاب باید مخصوص اجتهاد تربیت شوند. این گروه را باید از جهت مالی به صورت کامل تامین کرده و از جهت علمی نیز آنها را ملزم کنیم تمام متون لازم را حرف به حرف بخوانند، نه صفحه به صفحه. کلمه به کلمه را از دل عبارت بیرون کشیده و بررسی کنند. در این سطح برای رسائل و کفایه جایگزینی پیدا نمی کنیم و دیگر حتی نمی شود به رسائل و کفایه هم اکتفا کرد و کتاب سایر قدماء نیز باید بررسی شود. اما این برای زمانی است که این گروه خاص را شناسایی و در این برنامه قرار دهیم. به غیر از این گروه طلاب باید برای شاخه های علمی دیگر مانند تفسیر و تاریخ و کلام تربیت شوند.

وی تصریح کرد: ممکن است عده ای بگویند این گروه های تخصصی در حوزه هست. اما به نظر ما این گروه ها فقط اسما در حوزه هستند. بررسی کنید ببنید چند درصد این افراد واقعا در حوزه خود متخصص شده اند. افراد زیادی را می شناسم که فارغ التحصیل مراکز تخصصی هستند اما واقعا متخصص نیستند. به اسم تخصصی طلاب را علاف و هزینه ها را ریخت و پاش کرده اند. ای کاش تخصص را درست درک و درست طراحی می کردند تا عمر طلاب تلف نشود. امروز دیگر جای هیچ شک و تردیدی برای این حرفهای من باقی نمانده و همه چیز واضح و آشکار است.

بی‌انگیزگی طلبه سبب شکسته شدن حرمت کتاب می شود

حجت الاسلام میراحمدی گفت: برای هر رشته باید کتابهای لازم خود آن رشته را تعریف کرد. در کنار این رشته های علمی، ممکن است نظام برای برخی از مسائل برون مرزی و یا اداری نیز به طلاب نیاز داشته باشد. این دسته نیز باید با توجه به نیازی که به آنها هست آموزش ببینند. دیگر لازم نیست که این طلبه کفایه بخواند. این طلبه ممکن است نیاز بیشتری به زبان داشته باشد.

وی تصریح کرد: به غیر از گروهی که با هدف اجتهاد در حوزه هستند، برای سایر رشته ها می شود از کتابهای جایگزین استفاده کرد که اتفاقا کتابهای خوبی نیز تالیف شده است؛ مثلا کتابهای الموجز و الوسیط آیت الله العظمی سبحانی یا کتاب طریق الوصول الی مهمات علم الاصول از آیت الله العظمی مکارم یا کتاب الاساس فی اصول الفقه از استاد عبدی. اینها کتابهای آموزشی هستند. اساتید خوش سلیقه ای داریم که می توانند خوراک مناسب برای طلبه آماده کنند.

عضو مجمع عمومی جامعه مدرسین تاکید کرد: تا چه زمانی قرار است همه طلاب را به خواندن کفایه ملزم کنیم؟ شرافت و حرمت کفایه و رسائل وقتی شکسته شد که در دست طلاب بی انگیزه قرار گرفت. برخی از طلاب متاسفانه حرمت لازم را به کتابها نمی گذارند چون بی انگیزه نسبت به مقصد اجتهاد هستند. آنها ممکن است با هدف مقدس دیگری غیر از هدف مقدس اجتهاد به حوزه آمده باشند.

این تفکر که مقصد طلبه حتما باید اجتهاد باشد باطل است

وی تصریح کرد: این تفکر که مقصد طلبه حتما باید اجتهاد باشد باطل است. طلبه باید بسته به هدفی که دنبال می کند آموزش ببیند. نباید همه طلاب با هر انگیزه ای و با هر استعدادی دروس اجتهادی بخوانند. این روش در حالی طی می شود که اکثر طلاب ما انگیزه و بعضا استعداد اجتهاد را ندارند و نتیجه آن بی مهری به رسائل است. اینطوری حرمت کتاب از بین می رود.

حجت الاسلام میراحمدی گفت: تا بیش از این دیر نشده باید به ابتداء و نقطه صفر برگردیم و درست برای حوزه برنامه ریزی کنیم. مقام معظم رهبری برای همه اتمام حجت کرده اند. وضعیت حوزه نشان می دهد تا الان هم دیر شده است. بی انگیزه شدن طلاب در کنار مشکلات اقتصادی سبب روآوری آنها به کارهای غیر علمی شده است. بسیاری از این کارها در شان طلبگی نیست.

وی افزود: چرا طلبه ها باید به دنبال سبزی فروشی و اثاث کشی و حمل بار بروند. برخی از شغلها سخیف است و در شان طلبه نیست. آمار بگیرید و ببیند چقدر از این طلبه ها داریم و بعد بگویند چرا حوزه به این وضع مبتلا شده است. حق بنده به عنوان یک استاد حوزه این است که چنین مطالبه ای داشته باشم و توقع هست که جواب قانع کننده ای بشنوم.

هیچ وقت طلاب اینقدر مشکل اقتصادی نداشته‌اند

حجت الاسلام میراحمدی گفت: مشکلات اقتصادی همیشه در حوزه بوده اما هیچ زمانی مانند این زمان نبوده است. سال اول ازدواجم در زنبیل آباد، زیرزمین وسیعی اجاره کردم. شهریه ام چهل هزار تومان بود و بیست هزار تومان اجاره می دادم. اما همین الان آن منزل را کمتر از پنج میلیون نمی دهند. کدام طلبه پنج میلیون شهریه می گیرد که فقط بتواند اجاره بدهد؟ من با نصف شهریه آنجا را اجاره کرده بودم. کل شهریه طلبه به دو میلیون نمی رسد.

وی افزود: معصوم می فرمایند «من لا معاش له، لا معاد له»؛ وقتی که طلبه در این حد و در این رتبه مشکل اقتصادی داشته باشد کم کم اخلاقش تغییر می کند. خدا نکند که مردی شرمنده خانواده اش شود. وقتی مردی در لابلای اعتراضات خانواده به وضعیت اقتصادی گرفتار شود، دیگر نماز و شب و تسبیح و ذکر جواب نمی دهد. اینجا جایی است که مقدس اردبیلی هم باشد از کوره در می رود. کسانی که به عرض بنده اعتقاد ندارند، دو ما پیاپی مانند این طلاب زندگی کنند. آن وقت ببینم باز هم اخلاقشان مانند قبل باقی می ماند.

حقیقت تلخ حوزه برای آقایان ملموس نیست

حجت الاسلام میر احمدی گفت: حقیقت تلخ حوزه برای برخی از آقایان به واسطه فاصله ای که بین آنها و طلاب هست ملموس نیست. از دور نمی شود نظریه پردازی کرد. اگر از بیست سال پیش برنامه ها درست طراحی می شد الان قطعا حوزه افتخارات بیشتری داشت. کسی که امروز پوکی استخوان دارد، امروز به این عارضه دچار نشده است؛ بلکه منشآ آن به بیست سال قبل بر می گردد.بروید در امتحانات شفاهی حوزه ببینید چه خبر است. سطح علمی طلاب در امتحانات شفاهی به چه وضعی کشیده شده است؟ اخلاق طلاب در خانه و اجتماع به چه وضعی کشیده شده است؟ کسی که می خواهد پیش امام زمان رو سفید باشد اینها را منصفانه بررسی کند.

عضو مجمع عمومی جامعه مدرسین ادامه داد: من به روایات موجود استناد می کنم نه به حرفهای آرمانی. چقدر طلبه در حوزه داریم و چقدر از اینها به خاطر مشکلات اقتصادی به کارهای عجیب رو آورده اند. من هم تعجب می کنم و هم گله مند هستم. وقتی می خواهند پیشرفتها را احصاء کنند مو را از ماست می کشند. با همان وجدان و همان عقل و چشم مشکلات را هم احصاء کنند. ملاکها در هر دو سوی افتخارات و مشکلات باید یکی باشد.