به مناسبت را رسیدن سالروز پر نور و سرور ولادت علی بن ابی طالب صلوات الله و سلامه علیه، استاد محمد سعید جواهری بستانک از اساتید برجسته حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بیان گوشه هایی از فضایل آن حضرت علیه السلام پرداخت.

این استاد حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: حضرت امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام مظهر قدرت و علم الهی بودند؛ خودشان فرمودند: «انا ید الله» و از این رو هیچ گاه ضعف و ترس در وجود حضرت راه نیافت.

وی افزود: ابن مسکویه می گوید: علی شجاع نبود؛ بلکه حقیقت شجاعت بود؛ که نمونه های آن در جنگ های مختلف و لیلة المبیت ظهور و بروز کرد.

استاد جواهری بستانک خاطرنشان کرد: امیر مؤمنان علیه السلام فرمود: اگر همه کره زمین را دشمن پر کرده باشد و من تنها باشم، به تنهایی و یک تنه با آنها برخورد می کنم و هیچ گونه دهشت و وحشتی به خود راه نمی دهم.

وی اضافه نمود: حضرت علیه السلام مظهر علم و قدرت و حلم و رحمت و سایر صفات کمالیه خدا هستند. به طور کلی در مورد ائمه معصومین سلام الله علیهم وارد شده است که «نحن حجة الله و نحن باب الله و نحن لسان الله و نحن وجه الله و نحن عین الله فی خلقه و نحن ولاة امر الله فی عباده» ائمه علیهم السلام ایادی قدرت خدا هستند، زبان خدا هستند، یعنی اوامر و نواهی حق تعالی از طریق این بزرگوارن به بشریت می رسد؛ اینها مظهر رحمت الهی و عنایت فراگیر خداوند هستند؛ همانند آفتاب پرتو افشان در همه حوزه ها، چه در حوزه علمی و عقلی، و چه در حوزه های مادی و چه در جهان آخرت، که در آنجا هم رحمت این بزرگواران با شفاعت از کسانی که با ایمان از دنیا رفته اند، ظهور و بروز می یابد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: برای علی علیه السلام چیزی جز حق مطرح نبود؛ سلمان و ابوذر می گویند: از پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم شنیدیم: «ان علیا مع الحق و الحقّ معه یدور کیف ما دار به» از این حدیث به دست می آید که حق در محور علی علیه السلام دور می زند؛ نه اینکه فقط دلالت کند بر اینکه علی علیه السلام در مدار حق است؛ بلکه حق در محور علی دور می زند. و زمام حق به دست علی است و سایر امور متأخر از آن حضرت هستند.

وی افزود: از رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم این حدیث شریف نقل شده است: «وَ رَوَى اَلْحَسَنُ بْنُ اَلْحُسَيْنِ اَلْعُرَنِيُّ عَنْ كَادِحِ [بْنِ جَعْفَرٍ] عَنِ اِبْنِ لَهِيعَةَ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ. عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ اَلْأَنْصَارِيِّ، : أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) قَالَ لِعَلِيٍّ (عَلَيْهِ السَّلاَمُ) : أَنْتَ تُؤَدِّي ذِمَّتِي، وَ تُقَاتِلُ عَلَى سُنَّتِي، وَ أَنَّ اَلْحَقَّ مَعَكَ وَ اَلْحَقَّ عَلَى لِسَانِكَ وَ فِي قَلْبِكَ وَ بَيْنَ عَيْنَيْكَ وَ أَنَّ اَلْإِيمَانَ مُخَالِطٌ لَحْمَكَ وَ دَمَكَ، كَمَا خَالَطَ لَحْمِي وَ دَمِي» (المسترشد في إمامة أمير المؤمنين علي بن أبي طالب عليه السلام، جلد ۱، صفحه۶۲۰)

استاد  محمد سعید جواهری بستانک خاطرنشان کرد: از این رو است که حضرت به عنوان میزان معرفی شدند. ابن شهرآشوب در کتاب خود می نویسد: «الْحَسَنُ عَنْ أَبِي لَيْلَى الْغِفَارِيِّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ سَتَكُونُ مِنْ بَعْدِي فِتْنَةٌ فَإِذَا كَانَ كَذَلِكَ فَالْزَمُوا عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ فَإِنَّهُ‏ الْفَارُوقُ‏ بَيْنَ‏ الْحَقِّ وَ الْبَاطِل»  (ابن شهر آشوب مازندرانى، محمد بن على، مناقب آل أبي طالب عليهم السلام (لابن شهرآشوب) - قم، چاپ: اول، 1379 ق.؛ ج ‏3؛ ص 91)

این استاد برجسته حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: شیخ محمد عبده در شرح نهج البلاغه نوشته است: در بین دانشمندان و سخن شناسان عرب، کسی نیست که به عظمت علی اعتراف نکرده باشد. کلام امام علی بن ابی طالب علیه السلام پس از کلام خدا و پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم برترین سخن و شریف ترین و بهترین محتوا را دارد.

وی افزود: ابن ابی الحدید معتزلی در شرح نهج البلاغه نوشته است: اگر علی را در مورد خصایص اخلاقی و فضایل نفسانی بنگریم، او را بسیار درخشنده و در اوج شرف خواهیم دید. اما در مورد شجاعت، چنان است که نام همه شجاعان پیش از خود را از یاد برده است؛ و نام همه شجاعان بعد از خودش را تحت الشعاع قرار داده است. از نظر جود و سخاوت اینگونه بود که روزه می گرفت؛ و با اینکه گرسنگی او را سست می کرد، باز خوراک و توشه خود را ایثار می کرد و آیات نهم و دهم سوره انسان درباره حضرت نازل شد. (... يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَ يَخافُونَ يَوْماً كانَ شَرُّهُ مُسْتَطيراً (7) وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى‏ حُبِّهِ مِسْكيناً وَ يَتيماً وَ أَسيراً (8) إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُريدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَ لا شُكُوراً (9) إِنَّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَريراً (10) ...)

استاد جواهری خاطرنشان کرد: شهریار چه زیبا سروده است:

نه خدا توانمش خواند نه بشر توانمش

متحیرم چه نامم شه ملک لا فتی را

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: یونس بن حبیب نحوی که عثمانی المذهب بوده است، از خلیل بن احمد سؤال کرد و شرط کردند که این سؤال و پاسخ محرمانه باقی می ماند؛ سؤال کرد: چرا همه اصحاب رسول خدا مانند فرزندان یک مادر هستند؛ اما علی بن ابی طالب در میان آنها مانند فرزند نامادری است؟ خلیل مدتی تأمل کرد و پرسید: برای چه هدفی این سؤال را مطرح کردی؟ گفتم: شما قول دادید که جواب سؤال من را بدهید. گفت: من جواب تو را می دهم به شرط آنکه تا زنده ام، مکتوم بماند  و محرمانه باشد؛علی علیه السلام در اسلام، بر همه آنها سبقت گرفت؛ از نظر علم و شرف و زهد و جهاد بر همه برتری و رجحان داشت؛ به همین جهت دیگران حسد ورزیدند؛ وقتی این همه فضایل را در علی دیدند، نسبت به آن حضرت رشک و حسد بردند ؛ و طبیعت مردم اینگونه است که به افرادی مانند خود بیشتر تمایل دارند تا افرادی که نسبت به خودشان بالاتر هستند.

«وَ عَنْ يُونُسَ بْنِ حَبِيبٍ النَّحْوِيِّ وَ كَانَ عُثْمَانِيّاً قَالَ: قُلْتُ لِلْخَلِيلِ بْنِ أَحْمَدَ أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَكَ عَنْ مَسْأَلَةٍ فَتَكْتُمَهَا عَلَيَّ فَقَالَ قَوْلُكَ يَدُلُّ عَلَى أَنَّ الْجَوَابَ أَغْلَظُ مِنَ السُّؤَالِ فَتَكْتُمُهُ أَنْتَ أَيْضاً قَالَ قُلْتُ نَعَمْ أَيَّامَ حَيَاتِكَ قَالَ سَلْ قُلْتُ مَا بَالُ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ رَحِمِهِمْ كَأَنَّهُمْ كُلَّهُمْ بَنُو أُمِّ وَاحِدَةٍ وَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ مِنْ بَيْنِهِمْ كَأَنَّهُ ابْنُ عِلَّةٍ فَقَالَ إِنَّ عَلِيّاً يَقْدُمُهُمْ إِسْلَاماً وَ فَاقَهُمْ عِلْماً وَ بَذَّهُمْ شَرَفاً وَ رَجَحَهُمْ زُهْداً وَ طَالَهُمْ‏ جِهَاداً وَ النَّاسُ إِلَى أَشْكَالِهِمْ وَ أَشْبَاهِهِمْ أَمْيَلُ مِنْهُمْ إِلَى مَنْ بَانَ مِنْهُمْ فَافْهَم» (اربلى، على بن عيسى، كشف الغمة في معرفة الأئمة (ط - القديمة) - تبريز، چاپ: اول، 1381ق؛ ج‏ 1؛ ص 411)

استاد محمد سعید جواهری بستانک خاطرنشان کرد: در پایان، حدیثی را درباره مناقب حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام بیان می شود:

«مِنْ جُمْلَةِ مَا رَوَاهُ لَنَا الشَّيْخُ الْفَقِيهُ أَبُو الْحَسَنِ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ شَاذَانَ الْقُمِّيُّ رَحِمَهُ اللَّهُ بِمَكَّةَ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ قَالَ حَدَّثَنِي نُوحُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَيْمَنَ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي حُصَيْنٍ قَالَ حَدَّثَنِي جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ الْأَعْمَشُ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبِي أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٌّ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ يَا عَلِيُّ أَنْتَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِمَامُ الْمُتَّقِينَ يَا عَلِيُّ أَنْتَ سَيِّدُ الْوَصِيِّينَ وَ وَارِثُ عِلْمِ النَّبِيِّينَ وَ خَيْرُ الصِّدِّيقِينَ‏ وَ أَفْضَلُ السَّابِقِينَ يَا عَلِيُّ أَنْتَ زَوْجُ سَيِّدَةِ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ وَ خَلِيفَةُ خَيْرِ الْمُرْسَلِينَ يَا عَلِيُّ أَنْتَ مَوْلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحُجَّةُ بَعْدِي عَلَى النَّاسِ أَجْمَعِينَ اسْتَوْجَبَ الْجَنَّةَ مَنْ تَوَلَّاكَ وَ اسْتَوْجَبَ دُخُولَ النَّارِ مَنْ عَادَاكَ يَا عَلِيُّ وَ الَّذِي بَعَثَنِي بِالنُّبُوَّةِ وَ اصْطَفَانِي عَلَى جَمِيعِ الْبَرِيَّةِ لَوْ أَنَّ عَبْداً عَبَدَ اللَّهَ تَعَالَى أَلْفَ عَامٍ مَا قَبِلَ اللَّهُ ذَلِكَ مِنْهُ إِلَّا بِوَلَايَتِكَ وَ وَلَايَةِ الْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِكَ وَ أَنَّ وَلَايَتَكَ لَا تُقْبَلُ إِلَّا بِالْبَرَاءَةِ مِنْ أَعْدَائِكَ وَ أَعْدَاءِ الْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِكَ ذَلِكَ أَخْبَرَنِي جَبْرَئِيلُ ع‏ فَمَنْ شاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَ مَنْ شاءَ فَلْيَكْفُرْ» (هو مذكور في البحار ج 38 ص 134 نقله عن كشف اليقين ص 56- 57؛ كراجكى، محمد بن على، كنز الفوائد - ايران ؛ قم، چاپ: اول، 1410 ق.؛ ج ‏2، ص 12)

استاد محمد سعید جواهری بستانک در کلام پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید که به مناسبت سیزدهم رجب، سالروز ولادت حضرت علی علیه السلام انجام گردید، خاطرنشان کرد: ان شاء الله توفیق شناخت و معرفت سیره علوی و فرهنگ ولوی را هر چه بیشتر به ما عنایت کند تا بتوانیم در عمل به آن حضرت تأسی کنیم؛ خصوصا در این شرایط زمانی که انقلاب اسلامی ما با تهاجم سنگین و همه جانبه دشمن واقع شده است؛ شناخت و معرفت مکتب علوی و حرکت در آن مسیر راه برون رفت از این مشکلات و غلبه بر آنها است. ان شاء الله در این مسیر موفق باشیم تا فردای قیامت شرمنده شهدا و امام شهدا نباشیم.

/270/260/20/