«برملا شدن چهرۀ ضد مردمی رژیم شاهنشاهی»، «حضور چشمگیر جوانان دانشجو در جریان واقعۀ 29 بهمن تبریز»، «علنی شدن شعار مرگ بر شاه»، «حضور گستردۀ روحانیّت و سازماندهی اعتراضات مردمی»، «استفاده از مراسم چهلم شهداء برای نشان دادن اوج اعتراض و صدای انقلاب» از جمله جهات اهمیت این واقعه بزرگ، توسط مردم بزرگ تبریز بوده است.

استاد مهدی پورمحمدی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «حماسۀ بزرگ و شجاعانۀ  29 بهمن تبریز» پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: تبریز شهر اوّلین ها و اوّلین پایتخت تشیّع در ایران، از زمان صفویّه و مشروطه نقش خیلی فعّال و مؤثری در تاریخ معنوی، علمی، سیاسی و اجتماعی ایران داشته است؛ یکی از بارزترین صحنه‌ های مبارزاتی این شهر، مبارزات مردم تبریز در نهضت حضرت امام خمینی (ره) بوده است.

وی افزود: مردم شهر ولایتمدار تبریز از اوّل شروع نهضت حضرت امام خمینی همواره با رهبران نهضت در تماس بوده و در تمامی صحنه‌ ها حضوری چشمگیر و قابل تحسینی داشته‌ اند؛ ضمناً ارتباط وسیعی بین شهر مقدّس قم، کانون مبارزات و شهر ولایتمدار و انقلابی تبریز از زمان نهضت حضرت امام خمینی تا پیروزی انقلاب اسلامی برقرار گردید.

استاد پورمحمدی خاطرنشان کرد: حمله به مدرسۀ طالبیّۀ تبریز مقارن با حملۀ کماندوهای رژیم به مدرسۀ فیضیۀ قم در سال 1342 بود؛ ارتباط بعدی مربوط می ‌شود به قیام 19 دی 56 مردم شهر مقدّس قم بر علیه مقالۀ توهین ‌آمیز به حضرت امام خمینی،‌ با نام ارتجاع سرخ و سیاه، که مردم تبریز در 29 بهمن در چهلم شهدای قم قیام کردند؛ این اربعین سرسلسله اربعین‌ های مختلف شد؛ در اربعین شهدای تبریز مردم یزد به خاک و خون کشیده شدند، در اربعین شهدای یزد، مردم جهرم و دیگر شهرها دست به قیام علیه رژیم زدند و بدین سان استراتژی چهلم‌ ها منجر به سقوط رژیم پهلوی، پیروزی مردان و زنان جان برکف و استقرار نظام جمهوری اسلامی در این سرزمین علوی و حسینی گردید.

وی اضافه نمود: محمدرضا شاه خائن و وطن فروش که از گسترش نهضت مذهبی و انتشار وسیع اعلامیّه‌ ها و نوارهای سخنرانی حضرت امام خمینی و پیروی روزافزون مردم از حضرت امام خمینی، به شدّت خشمگین و نگران شده بود، دستور داد تا به مناسبت سالگرد 17 دی 1314 و سال‌روز اصلاحات ارضی، مقالۀ سراسر توهین ‌آمیزی در روزنامۀ اطلاعات علیه حضرت امام خمینی نوشته شود. در این مقاله قیام عظیم 15 خرداد 1342، توطئۀ ارتجاع سرخ و سیاه معرفی شده بود که استعمارگران، امام را مناسب‌ ترین فرد برای مقابله با انقلاب سفید انتخاب نمودند و به این بهانه ننگین‌ ترین توهین‌ ها به ساحت حضرت امام خمینی روا شده بود. روزنامۀ رستاخیز نیز در همان روز تظاهرات زنان چادری مشهد را تظاهری از یک اتحاد نامقدّس سرخ و سیاه نامید. اقدامات کلیشه‌ ای این روزنامه در آن شرایط بحرانی، به خوبی حکایت از یک حرکت برنامه ‌ریزی شدۀ قبلی را بیان می کرد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: به دنبال انتشار این مقاله در روزنامۀ اطلاعات، شهرمقدّس قم حالتی غیر عادی به خود گرفت؛ فردای آن روز حوزۀ علمیّه، بازار و مغازه‌ های شهرمقدّس قم به کلّی تعطیل شدند. صدها نفر از علماء، فضلاّ و طلبه های حوزۀ علمیّه به همراه جمع کثیری از مردم به خانه‌های مراجع عظام رفتند و اعتراض شدید خود را نسبت به این اهانت به حضرت امام خمینی بیان کردند  و از مراجع خواستند تا نسبت به رفع این توهین اقدام مقتضی به عمل آورند، در روز 19 دی ماه در شهر مقدّس قم اعتراضات شکل گسترده‌ و خشونت ‌آمیزی به خود گرفت که با برخورد مأموران رژیم خائن و سفّاک پهلوی، عدّه ای به شهادت رسیده و زخمی شدند.

وی اضافه نمود: جامعۀ روحانیّون شهر بزرگ و ولایتمدارتبریز طی اعلامیّه‌ ای به مناسبت چهلمین روز حادثۀ خونین و شهادت عدّه‌ای از فضلاء و طلبه های حوزۀ علمیّه و اهالی شهر قم، به منظور ابراز انزجار و اظهار تنفّر از اعمال وحشیانۀ دشمنان دین و انسانیّت و حمایت از حوزۀ مقدّسۀ قم و پشتیبانی از مراجع عظام، روز شنبه دهم ربیع الاول 1398، مطابق با 29 بهمن 1356 را عزای عمومی اعلام کردند و به همین مناسبت از مردم تبریز دعوت شد از ساعت 10 الی 12 صبح همان روز در مسجد حاجی میرزا یوسف (قزلی مسجد) واقع در سرباز، اوّل خیابان فردوسی تبریز در مجلس سوگواری شرکت کنند.

وی افزود: این ‌بار با برنامه ‌ریزی‌ های قبلی تلاش شده بود تا از این طریق صدای اعتراض و اسلام‌ خواهی مردم به گوش جهانیان برسد و نفرت و انزجار از طاغوت به دنیا اعلام شود. در جلسات متعددی در محضر حضرت آیت ‌الله قاضی طباطبایی راجع به این روز صحبت شد، ساعت 9 صبح روز 29 بهمن، مردم تبریز در پاسخ به دعوت روحانیّون، در مقابل مسجد قزلی تجمع بزرگی به پا کردند و منتظر شروع مراسم شدند، نیروهای انتظامی رژیم نیز در آن منطقه مستقر شدند؛ به دستور عوامل رژیم سفّاک و خونریز پهلوی درب مسجد قزلی بسته شد و ضمن اهانت به مسجد از مردم خواسته شد که متفرّق شوند، امّا مردم ولایتمدار و انقلابی تبریز جوابی قاطع و دندان شکنی به رژیم خائن و ظالم پهلوی و توهین کنندگان دادند.

استاد مهدی پورمحمدی خاطرنشان کرد: شهید محمّد تجلّا اوّلین شهید آن حماسۀ بزرگ تبریز، در پاسخ به اهانت ‌های عوامل رژیم پهلوی با او درگیر می‌ شود و هدف گلوله قرار می ‌گیرد، به دنبال این جریان مردم شجاع و جان برکف تبریز به خشم آمدند و جنازۀ شهید محمّد تجلّا را بالای دست گرفتند و به این نحو، تظاهرات به شکل گسترده‌ ای آغاز شد؛ مردم حماسه آفرین تبریز با سر دادن شعارهایی چون درود بر خمینی، مرگ بر شاه ]برای اوّلین بار[ به خیابان‌ های اطراف سرازیر شدند.

وی افزود: در اثنای این تظاهرات، شیشه ‌های تعدادی از بانک ‌ها شکسته شد و بعضی از بانک ها به آتش کشیده شدند، بسیاری از سینماها و مشروب فروشی ‌ها و مراکز فساد شکسته و ویران شدند، طبق سازماندهی که شده بود، بیشتر مراکزی مورد حمله قرار می ‌گرفت که در اختیار بهائی ‌ها بود، چند قرارگاه پلیس و محل حزب رستاخیز مورد تهاجم قرار گرفت، در بسیاری از نقاط تابلوی مربوط به شاه و فرح و پسرش را آتش زدند به مجسمه‌ها حمله کردند، ده‌ها اتومبیل و وسیلۀ نقلیۀ نظامی و ارتش را به آتش کشیدند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: قیام مردم تبریز به حدّی گسترده شد که تقریباً تمام تبریز در حال درگیری بود، آن ‌گونه که شهر از کنترل دولت خارج شد، تا اینکه حوالی ظهر به دستور آزموده، استاندار آذربایجان ارتش برای سرکوب مردم وارد عمل شد و عدّه ای از مردم ولایتمدار تبریز را به شهادت رساندند. استفاده از ارتش یکی دیگر از اشتباهات بزرگ و فاحش رژیم سفّاک و خودفروختۀ پهلوی بود که فاصلۀ دولت و ملّت ایران را افزایش داد و بر عمق تنفّر مردم از شاه و رژیمش افزوده شد.

وی اضافه نمود: حضرت امام خمینی در پیامی در 8 اسفند 1356، ضمن تجلیل از مردم غیور تبریز و آذربایجان چنین فرمودند: «درود بر مردانی که در مقابل دودمان بسیار خطرناک پهلوی قیام کردند و با فریاد مرگ بر شاه خط بطلان بر گزافه‌ گویی‌های او کشیدند! زنده باشند مردم مجاهد عزیز تبریز،‌که با نهضت عظیم خود مشت محکم بر دهان یاوه‌ گویانی زدند که با بوق ‌های تبلیغاتی، انقلاب خونین استعمار را که ملّت شریف ایران با آن صد در صد مخالف است انقلاب سفید شاه و ملت می‌نامند و این نوکر اجانب و خودباختۀ مستعمرین را نجات ‌دهندۀ کشور می ‌شمارند... من از مقدار جنایات و عدد مقتولین و مجروحین اطّلاع صحیح ندارم، ولی از بوق‌ های تبلیغاتی معلوم می‌ شود که جنایت‌ ها بیش از تصوّر ماست؛ با این وصف شاه افراد پلیس را که به قتل و عام به دلخواه او دست نزده‌اند به محاکمه می‌ خواهد بکشد، خاطرۀ بسیار اسف‌انگیز قم هنوز ما را در رنج داشت که فاجعۀ بسیار ناگوار تبریز پیش آمد که هر مسلمی را رنج داد و ما را به سوگ نشاند، من به شما اهالی معظم آذربایجان نوید می ‌دهم، نوید پیروزی نهایی، شما آذربایجانیان غیور بودید که در صدر مشروطیّت برای کوبیدن استبداد و خاتمه دادن به خودکامگی و خودسری سلاطین جور بپا خاستید و فداکاری کردید... اهالی آذربایجان بدانند که در این راه حقّ و استقلال و آزادطلبی و درحمایت از قرآن کریم تنها نیستند، شهرهای بزرگ چون شیراز، اصفهان، اهواز و دیگر شهرها و مُقدّم از همه قم مرکز روحانیّت و پایگاه حضرت صادق –سلام‌الله علیه- و تهران بزرگ با آنها هم‌صدا و هم‌مقصد، و همه و همه در بیزاری از دودمان پلید پهلوی شریک شمایند، امروز شعارها در کوچه و برزن هر شهر و هر ده، مرگ بر شاه است و هرچه عمّال کثیف کوشش می‌کنند که جنایات را از مرکز اصلی که شاه است منحرف و به دولت یا مأموران متوجّه کنند کسی نیست که باور کند..»

حضرت امام خمینی همچنین در 4 فروردین 1357 در اربعین شهدای تبریز پیامی را صادر فرمودند.

استاد مهدی پورمحمدی خاطرنشان کرد: قیام بزرگ و حماسی 29 بهمن تبریز از چند جهت حائز اهمیّت می باشد:

1. برملا شدن چهرۀ ضد مردمی رژیم بیش از هر زمان دیگر.

2. حضور چشمگیر جوانان دانشجو در جریان واقعۀ 29 بهمن تبریز، که حدود 50 درصد از نیروهای فعال آن روز دانشجویان بودند.

 3. علنی شدن شعار مرگ بر شاه.

4. حضور گستردۀ روحانیّت و سازماندهی اعتراضات مردمی.

5. استفاده از مراسم چهلم شهداء برای نشان دادن اوج اعتراض و صدای انقلاب

وی افزود: در چهلم شهدای قیام و حماسۀ بزگ مردم تبریز، مردم یزد، قم، مشهد، کرمان، شیراز، اهواز، جهرم، خمین، اصفهان، نجف آباد، میانه، رضائیه و... به پا خاستند؛ در یزد منجر به کشته و زخمی شدن چندین نفر شد، روزهای نهم و دهم فروردین 1357 مردم یزد نقش فعالی را ایفا کردند، آنان مثل مردم سایر شهرها به تبعیت از رهبری انقلاب عید را تحریم کردند و برای بزرگداشت شهدای تبریز خود را مهیّا ساخته و در چهارشنبه 9 فروردین در روضۀ محمّدیه مجلسی برقرار و در خاتمۀ جلسه مردم به خیابان ها ریختند و با شعارهای الله‌اکبر و لااله‌الاالله،‌ و درود بر خمینی و مرگ بر شاه به راهپیمایی پرداختند و در مسیر خود شیشه ‌های چند بانک، سینما و مشروب ‌فروشی را شکستند و گیشه ‌های روزنامۀ اطلاعات و رستاخیز را درهم کوبیدند و روز بعد پنج ‌شنبه 10 فروردین با دعوت آیت ‌الله صدوقی تعطیلی عمومی کردند و در مسجد گرد آمدند و با سخنرانی‌ های پرشور بازگشت حضرت امام خمینی را از تبعید، آزادی زندانیان سیاسی و از بین رفتن رژیم دیکتاتوری را خواستار شدند و بازهم در خاتمۀ جلسه به صورت اجتماع در خیابان ها راه افتادند؛ اما با تمرکز قوای پلیس و ارتش مواجهه شدند، تیراندازی شروع گردید، جمعی کشته و شهید شدند و عدّۀ‌ زیادی مجروح گردیدند، در اربعین شهدای یزد، مردم جهرم و دیگر شهرها دست به قیام علیه رژیم  خائن پهلوی زدند و بدین ‌سان استراتژی چهلم‌ ها با حماسه آفرینی مردم تبریز و شهرهای دیگر، منجر به سقوط رژیم پهلوی و استقرار حکومت علوی و نظام جمهوری اسلامی در این سرزمین حسینی شد.

/270/260/20/