اسلام دین جامعی است؛ خصوصا تشیّع مذهب جامع و کاملی است؛ فقط می طلبد که مطالعه و تحقیق کنیم و فقیهانه به میدان بیاییم. متأسفانه دیده می شود بر اثر بی دقتی ها عده ای سراغ اشخاصی می روند و از فقاهتشان، از سیادتشان و از لباسشان بهره برداری سوء می کنند و راه باطل را برای خودشان مباح می کنند تا به اهداف خودشان برسند.

استاد محمد علی خزائلی نجف آبادی از اساتید برجسته حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «برخی از اباحه گری در جامعه» پرداخت.

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم درباره نجاست کلب بحث کنیم، بحث به درازا می کشد؛ اجمالا به عروة الوثقای مرحوم سید محمد کاظم یزدی اشاره می کنیم. بزرگان هم در این باره تعلیقه زده اند و بحث های مفصلی کرده اند.

وی افزود: یکی از  روایاتی که به آن اشاره می شود، صحیحه محمد بن مسلم است؛ بهترین روایات ما صحیحه ها هستند. ایشان می گوید: از امام صادق علیه السلام درباره کلب سلوقی سؤال کردم؛ حضرت فرمود: وقتی با این سگ مس کردی، دستت را بشوی. «إِذَا مَسِسْتَهُ‏ فَاغْسِلْ يَدَكَ»؛ ششستن دست که حضرت می فرماید، ناظر به نجس بودن سگ است. «فاغسل یدیک» که در روایات می آید، ناظر به نجاست است؛ در ادامه روایت می خوانیم که اگر خشک بود، نیاز نیست تا شسته بشود.

« عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَنِ اِبْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ اَلْعَلاَءِ بْنِ رَزِينٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنِ اَلْكَلْبِ اَلسَّلُوقِيِّ قَالَ إِذَا مَسِسْتَهُ فَاغْسِلْ يَدَكَ»

استاد خزائلی نجف آبادی خاطرنشان کرد: البته ما دو نوع سگ داریم؛ سگی که در خشکی زندگی می کند؛ سگ هایی هم در آب زندگی می کنند و سگ آبی هستند؛ سگی که در آب زندگی می کند و در خشکی نمی تواند زندگی نماید، آن زن پاک است. البته خوردنش هم جایز نیست. اما سگی که در خشکی زندگی می کند، قاطبه فقها آن را همانند خنزیر، نجس می دانند و خوردنش هم حرام است.

وی افزود: صحیحه علی بن جعفر را داریم که از برادرشان موسی بن جعفر علیهما السلام در این زمینه سؤال می پرسند:

«وَ أَخْبَرَنِي اَلشَّيْخُ أَيَّدَهُ اَللَّهُ تَعَالَى عَنْ أَبِي اَلْقَاسِمِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنِ اَلْعَمْرَكِيِّ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِيهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ قَال:

سَأَلْتُهُ عَنِ اَلرَّجُلِ يُصِيبُ ثَوْبَهُ خِنْزِيرٌ فَلَمْ يَغْسِلْهُ فَذَكَرَ وَ هُوَ فِي صَلاَتِهِ كَيْفَ يَصْنَعُ بِهِ قَالَ «إِنْ كَانَ دَخَلَ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَمْضِ وَ إِنْ لَمْ يَكُنْ دَخَلَ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَنْضِحْ مَا أَصَابَ مِنْ ثَوْبِهِ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ فِيهِ أَثَرٌ فَيَغْسِلَهُ» وَ سَأَلْتُهُ عَنْ خِنْزِيرٍ شَرِبَ مِنْ إِنَاءٍ كَيْفَ يُصْنَعُ بِهِ قَالَ «يُغْسَلُ سَبْعَ مَرَّاتٍ» (تهذيب الأحکام، جلد ۱، صفحه ۲۶۱، عنوان باب: الجزء الأول  كِتَابُ اَلطَّهَارَةِ  12 - بَابُ تَطْهِيرِ اَلثِّيَابِ وَ غَيْرِهَا مِنَ اَلنَّجَاسَاتِ)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در روایتی دیگر از فضل ابی العباس می خوانیم که از امام صادق علیه السلام روایت می کند که حضرت عبارت «فاغسله» را به کار می برد؛ بر اساس دیدگاه اصولیون، امر، ظهور در وجوب دارد؛ یعنی شستن باید انجام بگیرد، نه اینکه بگوییم مستحب است.

«مُحَمَّدُ بْنُ اَلْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِيزٍ عَنِ اَلْفَضْلِ أَبِي اَلْعَبَّاسِ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ : إِذَا أَصَابَ ثَوْبَكَ مِنَ اَلْكَلْبِ رُطُوبَةٌ فَاغْسِلْهُ وَ إِنْ مَسَّهُ جَافّاً فَاصْبُبْ عَلَيْهِ اَلْمَاءَ اَلْحَدِيثَ» (تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، الجزء ۱،  الصفحة ۲۲۵؛ عنوان الباب: الجزء الأول  كِتَابُ اَلطَّهَارَةِ  أَبْوَابِ اَلْأَسْآرِ  1 - بَابُ نَجَاسَةِ سُؤْرِ اَلْكَلْبِ وَ اَلْخِنْزِيرِ)

استاد محمد علی خزائلی خاطرنشان کرد: از این دست روایات، فراوان است و نمی شود این روایات را به طور کلی نادیده بگیریم و باید هشدار داد به کسانی که ولو ناخودآگاه، دینشان را به دنیای عده ای دیگر می فروشند و آخرتشان را کم در نظر می گیرند؛ زحماتی را که فقها کشیده اند، نادیده می گیرند؛ برای چهار نفری که در این وادی ها هستند.

وی افزود: روایت صحیحه ای دیگر از امام ششم علیه السلام بیان کنیم؛ فضل ابی عباس می گوید از امام صادق علیه السلام پرسیدم از فضله گربه، ... «انتهیت الی الکلب» از کلب سؤال کردم؛ «فقال رجس» پلید است.

«وَ رَوَى اَلْفَضْلُ أَبُو اَلْعَبَّاسِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عَنْ فَضْلِ اَلْهِرَّةِ وَ غَيْرِهَا فَلَمْ أَتْرُكْ شَيْئاً إِلاَّ سَأَلْتُهُ عَنْهُ فَقَالَ لاَ بَأْسَ حَتَّى اِنْتَهَيْتُ إِلَى اَلْكَلْبِ فَقَالَ رِجْسٌ نِجْسٌ لاَ يُتَوَضَّأُ بِفَضْلِهِ وَ اُصْبُبْ ذَلِكَ اَلْمَاءَ وَ اِغْسِلْهُ بِالتُّرَابِ أَوَّلَ مَرَّةٍ ثُمَّ بِالْمَاءِ» (عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، جلد 3، صفحه 9، عنوان باب: الجزء الثالث القسم الثاني في أحاديث أخرى تتعلق بأبواب الفقه  بَابُ اَلطَّهَارَةِ)

وی افزود: چرا حضرت صادق علیه السلام از «رجسٌ» استفاده می کند. به نظرم می آید که از آن آیه شریفه بهره برده اند که می فرماید: «رجس من عمل الشیطان فاجتنبوه» آیه 90 از سوره مائده می فرماید:

«یَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصَابُ وَ الْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» ای اهل ایمان، شراب و قمار و بت‌ پرستی و تیرهای گروبندی همه اینها پلید و از عمل شیطان است، از آن البته دوری کنید تا رستگار شوید.

استاد خزائلی خاطرنشان کرد: آیه ای دیگر که در همین زمینه است، آیه 219 از سوره مبارکه بقره است که می فرماید:

«يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ ۖ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْو كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ» (ای پیغمبر) از تو از حکم شراب و قمار می ‌پرسند، بگو: در این دو کار گناه بزرگی است و سودهایی برای مردم، ولی زیان گناه آن دو بیش از منفعت آنهاست. و نیز سؤال کنند تو را که چه در راه خدا انفاق کنند؟ جواب ده: آنچه زائد (بر ضروری زندگانی) است. خداوند بدین روشنی آیات خود را برای شما بیان کند، باشد که تفکر نموده و عقل خود به کار بندید.

وی افزود: در ذیل این آیات، تعبیر می کند که اینها رجس و نجس هستند؛ امام صادق علیه السلام القاء خصوصیت کردند؛ درست است که رجس را راجع به خمر و خنزیر و ... به کار بردند؛ ولی رجس معنوی یا ظاهری، شامل سگ خشکی هم می شود؛ حضرت در این روایت،درباره کلب فرمود: رجس و نجس است؛ با فضل آن، وضو نگیر؛ ن آآآن س

آن آب را هم دور بریز، اول با خاک پاک آن را خاکمال کنید کنید و بشویید؛ مجددا آن را با آب شستشو بدهید.

 «... رِجْسٌ نِجْسٌ لاَ يُتَوَضَّأُ بِفَضْلِهِ وَ اُصْبُبْ ذَلِكَ اَلْمَاءَ وَ اِغْسِلْهُ بِالتُّرَابِ أَوَّلَ مَرَّةٍ ثُمَّ بِالْمَاءِ» (وسائل‏‌الشيعة ج3 ص 415)

این استاد برجسته حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: این روایات در منابع مهم فقهی شیعه، در وسائل الشیعه، در من لا یحضره الفقیه، با سندهای صحیح و درست وجود دارد؛ تعجب من از آن آقایی است که در لباس سیادت، می گوید: «طبق بررسی هایی که ما کردیم، سگ نجس العین نمی باشد!!!» چگونه بررسی کردید؟ کدام روایت را دیدید؟ کجا بررسی شد که اینچنین بهانه دست دیگران می دهید؟

استاد محمد علی خزائلی خاطرنشان کرد: در روایت صحیحه ای دیگر از محمد بن مسلم بخوانیم که از حضرت صادق علیه السلام درباره ظرفی می پرسد که سگ در آن آب خورده باشد؛ حضرت علیه السلام به صورت واضح و صریح می فرماید که آن ظرف باید شسته بشود. یعنی بدون شستن استفاده نکنید؛ امر آن ارشادی است؛ یعنی ارشاد به نجاست است؛  به ای علت که سگ رجس و پلید و نجس است.

«عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْکَلْبِ‏ يَشْرَبُ مِنَ الْإِنَاءِ، قَالَ: اغْسِلِ الْإِنَاءَ» (وسائل‏ الشيعة ج 1 ص 225.)

وی اضافه نمود: در روایتی دیگر که صحیحه است، متوجه می شویم که حتی موی سگ، رطوبتش، آب دهانش هم نجس است. محمد بن مسلم از امام صادق علیه السلام در مورد سگي که خودش را به بدن مردي ماليده است، سؤال کرد. حضرت فرمود: محل تماس سگ را بشويد.

«مَا أَخْبَرَنِي [أَخْبَرَنِي خ ل] بِهِ اَلشَّيْخُ أَيَّدَهُ اَللَّهُ تَعَالَى عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ اَلْحَسَنِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ يَحْيَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ حَرِيزٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنِ اَلْكَلْبِ يُصِيبُ شَيْئاً مِنْ جَسَدِ اَلْإِنْسَانِ قَالَ «يُغْسَلُ اَلْمَكَانُ اَلَّذِي أَصَابَهُ» (تهذيب الأحکام، جلد ۱، صفحه ۲۶۲؛ عنوان باب: الجزء الأول  كِتَابُ اَلطَّهَارَةِ  12 - بَابُ تَطْهِيرِ اَلثِّيَابِ وَ غَيْرِهَا مِنَ اَلنَّجَاسَاتِ؛ در وسائل الشیعه، جد 1، ص 226) اگر سگ جایی خوابید که آن مکان رطوبت داشت، آن مکان هم نجس است؛ حضرت می فرماید آن مکان هم باید شسته بشود.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: البته قبول داریم که ممکن است مشکلاتی هم پیش بیاید، باران ببارد و مکانی گِل بشود و اتفاقا سگی در آنجا نشسته باشد، راه می رود ... مقداری عسر و حرج ممکن است درست شود؛ اما دلیل نمی شود به طور کلی صورت مسأله را پاک کنیم و بگوییم از اول اصلا سگ نجس نبوده است!

وی افزود:  روایت دیگر از صفوان است؛ از معاویه بن شریح، از امام صادق علیه السلام روایت شده است که درباره سؤر کلب سؤال شده است.

«عَنْ مُعَاوِيَة بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فِي حَدِيثٍ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ سُؤْرِ الْکَلْبِ يُشْرَبُ مِنْهُ أَوْ يُتَوَضَّأُ؟ قَالَ: لَا؛ قُلْتُ أَ لَيْسَ سَبُعٌ؟ قَالَ: لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ نَجَسٌ، لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ نَجَسٌ.» ابن شريح، حکم نيم خورده سگ را از امام صادق علیه السلام پرسيد که آيا مى توان از آن نوشيد يا با آن وضو گرفت؟ حضرت فرمود: نه، راوى پرسيد: آيا او يک درنده (مثل ديگر درندگان) نيست؟ فرمود: نه، به خدا سوگند، او نجس است. نه، به خدا سوگند، او نجس است.» (وسائل ‏‌الشيعة ج 3 ص 416.)

استاد محمد علی خزائلی نجف آبادی خاطرنشان کرد: البته برخی حیوان ها داریم که درّنده هستند؛ مانند روباه و شغال و ... آنها نجس العین نیستند؛ تنها گوشتشان قابل خوردن نیست؛ اگر ذبح بشوند، پاک می شوند، اما خوردنشان جایز نیست. ولی سگ به هیچ نحوی پاک نمی  شود. مگر آنکه در نمکدان فرو برود و تغییر ماهیت بدهد و به آن نمک بگویند، در آن وقت پاک می شود؛ ولی تا زمانی که به آن، اطلاق سگ می شود، نمی شود به آن، عنوان پاکی داد.

وی اضافه نمود: بزرگواری که  می گویی من تحقیق کردم و چیزی نیافتم، این روایات را آیا ندیده ای؟! حضرت علیه السلام قسم یاد می کنند که «لا والله انّه نجس» نباید استدلال آورد که در قرآن نیامده است؛ در قرآن از رجس و پلید بودن مواردی ذکر شده است؛ می توان القاء خصوصیت کرد و رجس بودن سگ در روایات را هم بر آن افزود.

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ما این دست روایات را درباره نجس بودن سگ خشکی داریم؛ و در نوع سگ هم فرقی نمی کند که شکاری باشد، سگ بستان باشد، یا هر نوع دیگر از سگ ها باشد؛ یک ماهیت و یک سنخ و یک نوع هستند؛ اگر چه ممکن است نافع باشند، اما دلیل بر پاک بودن و حلال بودنشان ندارد.

وی افزود: امید است که خداوند به ما کمک کند تا بتوانیم حامی حریم اسلام باشیم؛ اگر هم بخواهیم نظر بدهیم، نظری کارشناسانه بدهیم؛ چرا عده ای بهانه در دست دیگران می دهند؟ خداوند استادمان آیت الله تبریزی را رحمت کند که می  فرمود: «فتوا دادن که واجب نیست؛ خلاف فتوا دادن حرام است.» چه واجبی در میان است که بعضی ها فتوا می دهند؟!

استاد خزائلی خاطرنشان کرد: اسلام دین جامعی است؛ خصوصا تشیع مذهب جامع و کاملی است؛ فقط می طلبد که مطالعه و تحقیق کنیم؛ فقیهانه به میدان بیاییم. اینها مواردی است که باید مراقب و مواظب بود. بر اثر بی دقتی ها عده ای سراغ اشخاصی می روند و سوء استفاده می کنند؛ از فقهشان، از سیادتشان، از لباسشان بهره برداری سوء می کنند و راه باطل را برای خودشان مباح می کنند و متأسفانه به هدف نامشروعشان می رسند.

وی تأکید کرد: مواردی که مورد اتفاق همه فقها است، باید حاکمان و دولتمردان به میدان بیایند و قانونی کار دنبال بشود؛ و الا این کارها شاید با امر به معروف و نهی از منکر زبانی تنها، پیش نرود. باید توسط رسانه ها فرهنگ سازی بشود و بعد ابلاغ بشود؛ ما شاهد بی حجابی ها و بد حجابی ها هستیم؛ باید به صورت قانونی فکری به حال آن بشود و عمل هم بشود. از خداوند توفیق همگان، در صدر آنها، رهبر معظم انقلاب را آرزومند هستم.

/270/260/20/