به مناسبت، 26 رجب، سالگرد ارتحال آیت الله العظمی شیخ ابوالفضل نجفی خوانساری قدّس سرّه، استاد احمد خوانساری در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به ابعاد گوناگون شخصیت این عالم بزرگوار پرداخت.

شروع نهضت انقلاب اسلامی

این استاد درس خارج حوزه علمیه در ابتدای این قسمت از گفتگو خاطرنشان کرد: پس از رحلت مرجع زعیم، آیت الله العظمی بروجردی اعلی الله مقامه الشریف، محمد رضا شاه پهلوی فرصت را غنمیت شمرده و لوایح هشتگانه ای را به همه ‌پرسی گذاشت؛ که روحانیت و در رأس آنها مرحوم امام خمینی با آن به دلیل مخالفت با اسلام به شدت مخالفت نمودند.

وی افزود: مرحوم والد نیز در حمایت از ایشان تحت عنوان جامعه مدرسین فعالیت مبارزاتی خویش را شروع می نماید و در بسیاری از اطلاعیه ‌های جامعه مدرسین اولین امضا امضای آن محسوب می‌ گردند که در منابع موجود است؛ و خود نیز برخی مواقع به صدور اطلاعیه اقدام می‌ نمودند؛ مانند اعلامیه در مورد دارالترویج اوقاف که مرکزی در قبال حوزه به شمار می ‌رفت و باعث خشم رژیم و حضور رئیس ساواک در منزل ایشان و تهدید و ارعاب می‌ شود.

البته رئیس ساواک قم از ایشان می ‌خواهد که فردا به نزد او بروند و والد مخالفت می ‌کنند؛ اما او اصرار می‌ کند؛ اما ایشان که آن زمان از مدرسین بنام حوزه بودند و در ردیف پس از مراجع محسوب می ‌شدند، از این کار امتناع می‌ کنند؛ و عجب اینکه رئیس ساواک قم فردا سکته نموده و از دنیا می ‌رود.

استاد خوانساری خاطرنشان کرد: از دیگر فعالیت ‌ها ایشان در آن دوره علاوه بر تدریس دروس خارج فقه و اصول و برخی از اوقات به صورت خصوصی مکاسب و کفایه و... بحث علمی با عده ‌ای از علمای آن روز اصفهان که در قم حاضر بودند، من جمله، مرحوم شیخ عبدالجواد جبل عاملی،‌ مرحوم شیخ عطاء الله اشرفی اصفهانی (البته تا قبل از عزیمیت ایشان به کرمانشاه)، مرحوم امام سدهی و مرحوم آیت الله منتظری که هر روز نزدیک به ظهر در منزل و مرحوم شیخ عبدالجواد جبل عاملی حاضر و بحث عمیق و اجتهادی جواهر را داشته ‌اند و تا قبل از پیروزی انقلاب امتداد می‌ یابد.

وی در ادامه بیان کرد: از دیگر فعالیت‌ های ایشان برگزاری مجلس ختم پس از فوت مشکوک مرحوم سید مصطفی خمینی است که مجلس با شکوهی در دی ماه 56 در مسجد اعظم از سوی ایشان برگزار می‌ گردد؛ همچنین مجلس ختم مرحوم کافی در خوانسار.

این استاد حوزه علمیه قم افزود: مرحوم والد به علت کسالت ریوی، تابستان در قم نمی ‌توانستند سکونت داشته باشد؛ از این رو همه ساله به مناطق خوش آب و هوا و معتدل ‌تر کوچ می‌ کردند؛ در چند سال نزدیک به پیروی انقلاب از سوی آیت الله سید حسین علوی به خوانسار دعوت، و در ساختمان مجاور مدرسه سکونت و اقامه‌ جماعت نیز در مساجد مهم شهر داشتند. و مرحوم آیت الله علوی با اینکه خود تحصیل کرده نجف و از ایشان چندین سال بزرگتر بود، ایشان را بر خود مقدم و خود به ایشان در نماز اقتدا می‌ نمود.

وی افزود: در مجلس ختم مرحوم کافی که منبری آن حجت الاسلام سید مهدی شمس الدین بود، نام مرحوم امام خمینی برده می‌ شود و شعارهایی علیه رژیم شاه سر داده می ‌شود و با دخالت ژاندارمری مجلس به هم می‌ خورد؛ و اولین جرقه انقلاب در تابستان 57 در همان مجلس زده می‌ شود.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی

استاد احمد خوانساری خاطرنشان کرد: بعد از پیروزی انقلاب، مرحوم امام در اسفند 57 به قم می ‌آیند و یکی از برنامه‌ های ایشان، بازدید از خانواده‌ های شهداء، و همچنین برخی علمای طراز اول قم بود، که به استقبال امام رفته بودند؛ به همین جهت، در بهار 58 به منزل مرحوم والد واقع در گذر جدا آمده، و با ایشان دیدار و گفتگو می‌ نمایند، که حقیر نیز در آن مجلس حضور داشتم.

وی اضافه نمود: در تابستان 58 در اوج جریانات ابتدای انقلاب، مرحوم والد طبق برنامه‌ همه ساله قصد رفتن به مناطق معتدل‌ تر دارند که عده‌ ای از متدینین و انقلابیون اراک، از ایشان دعوت می‌ کنند که تابستان را در اراک سپری نمایند و ایشان موافقت می‌ کنند، و با ورود به اراک استقبال شگفتی از ایشان به عمل می‌ آید و انقلابیون پروانه ‌وار بر گرد ایشان می ‌گردند.

این استاد درس خارج حوزه در ادامه بیان کرد: مرحوم والد، در اراک، در ابتدا در خیابان محسنی مستقر شده و نماز جماعت در مسجد آاکبر برقرار می ‌گردد؛ کم کم درخواست ‌ها برای حضور دائمی ایشان در اراک بالا می‌ گیرد و عده‌ ای به مرحوم امام خبر می‌ دهند که امام نیز بدون کسب موافقت ایشان در حکمی از ایشان درخواست می‌ کند تا در اراک بماند و اقامه جمعه کند؛ از این رو ایشان در کار انجام شده قرار گرفته و به قول خودشانه سه ماه تابستان به سیزده سال اقامت در اراک منجر می ‌شود؛ و برای اولین بار نماز جمعه را در اراک در استادیوم شهر صنعتی اقامه می‌ نمایند که جمعیت کثیری از آن استقبال می‌ نمایند.

وی افزود: البته اراک از آنجا که یک شهر صنعتی و کارگری بوده و از شهرهای مختلف در آنجا سکونت داشتند، محل فعالیت گروه ‌های مختلف کمونیستی و مارکسیستی و... بوده است؛ از این رو مبارزه با انحرافات آنها در حد وسیع از کارها بارز ایشان است که انرژی و توان زیادی از ایشان می ‌گیرد.

ایشان چندین بار قصد بازگشت به قم داشتند که هر بار با ممانعت امام روبرو می شوند؛ چه اینکه امام، ایشان را مرکز ثقلی برای حفظ اسلام و انقلاب می‌ دانند. ایشان نیز به احترام امام، از برگشت انصراف می‌ دهند.

گوشه هایی از فعالیت مرحوم خوانساری در اراک

استاد احمد خوانساری خاطرنشان کرد: در این مدت 13 سال (از تابستان 58 تا تابستان 71) فعالیت‌ های گسترده ‌ای تحت نظر ایشان و بوسیله ایشان انجام می ‌شود که به برخی از این فعالیت ها اشاره می شود.

1ـ گسترش و تقویت حوزه‌ی علمیه اراک

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه خاطرنشان کرد: حوزه علمیه‌ اراک که سابقه حضور مرحوم آیت الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی در خود دارد پس از رحلت مرحوم امامی در رکورد عجیبی به سر می ‌برد و عملکرد برخی روحانیون و تندروی برخی انقلابیون حوزه اراک به عقب برده بود.

وی افزود: مرحوم والد با ورود به اراک، ضمن تشکیل حوزه‌ درسی در مدرسه‌ سپهداری (امام خمینی فعلی)، تعیین شهریه برای طلاب در حمایت از روحانیون و علمای اراک از هیچ تلاشی فروگذاری نمی‌ کنند و نه تنها روحانیون انقلابی، بلکه روحانیون بی ‌تفاوت را که تحت فشار شدید انقلابیون بودند را حمایت نموده و حتی جلوی اقامه نماز جماعت در روز جمعه توسط برخی از ائمه جماعات اراک را نمی‌ گیرند.

استاد خوانساری اضافه نمود: ایشان با سماحت و بزرگواری، برخی را از اعدام و نیستی نجات دادند و به جرگه فعالیت‌ های مذهبی و تبلیغی برمی ‌گرداند و قریب به اتفاق (مخالفی با این مطلب سراغ ندارم) روحانیون اراک به این اذعان داشته که ایشان حوزه اراک را مجدداً احیا نمودند.

وی اضافه نمود: ایشان در سال 1360 ساختمان مهدیه اراک که توسط مرحوم کافی ساخته شده بود و وقف شرعی شده بود، با اجازه از تولیت شرعی آن مرحوم آیت العظمی گلپایگانی، تبدیل به حوزه‌ منظمی و با برنامه ‌ای نمودند که تا زمان حضور ایشان تعداد زیادی از طلاب از ابتدا تا حتی دروس پایه 9 و 10 در آنجا می ‌گذراند و بسیاری هم اکنون از فضلای حوزه هستند و طلاب زیادی از نقاط غربی کشور به این مدرسه مراجعه و تحت برنامه‌ های منظم آن دروس را می‌ گذراندند.

وی افزود: البته مدیریت مدرسه تحت نظارت مرحوم حجة الأسلام حاج شیخ محمد حسن خوانساری فرزند برومند ایشان صورت می گرفت که علاوه بر اساتید ساکن اراک، از اساتید و فضلای قم نیز بهره می بردند و جلسات درس اخلاق توسط اساتید معروف حوزه، هر از چندی برگزار می ‌گردید و دارای سرویس ایاب و ذهاب برای طلاب و اساتید و سه وعده غذایی و رسیدگی‌ های معیشتی می ‌بوده است.

این استاد درس خارج حوزه علمیه در ادامه بیان کرد: البته پس از آمدن به قم در سال 71، ایشان مدرسه را به مرحوم آیت الله گلپایگانی واگذار نمودند که آن مرجع بزرگ نیز مرحوم حجة الإسلام و المسلمین اسحقی را با موافقت مرحوم والد به عنوان مدیر معین کردند و ایشان یکی دو سال به کار خود ادامه دادند.

وی اضافه نمود: البته پس از رحلت آیت الله العظمی گلپایگانی برخی مدرسه را تصرف و به بهانه تعمیرات، از طلاب تخلیه نمود و بعد خبر تعجب برانگیز اجاره آن به دبیرستان دخترانه و بعد دانشگاه همه را متأثّر نمود. خوشبختانه در سال 88 با حضور حجة الأسلام و المسلمین دری نجف آبادی به عنوان امام جمعه اراک و با توصیه برادر گرامی ام حاج شیخ محمد مهدی، مدرسه دوباره به آغوش حوزه برگشته و هم اکنون فعالیت حوزوی خود را ادامه می ‌دهد.

استاد احمد خوانساری خاطرنشان کرد: فعالیت دیگر حوزوی ایشان تربیت یک نسل از اساتید و فضلای کنونی اراک است. ایشان به محض ورود به اراک حلقه‌ درس خویش را در حوزه علمیه سپهداری (امام خمینی)  تشکیل می‌ دهد و از آنجا که در می ‌یابند شاگردان از نظر اصول مقداری ضعف دارند، از کفایه شروع نموده و تا آخر حضور در اراک درس خارج فقه و اصول از ساعت 9 الی 11صبح همه روزه برقرار می‌ گردد؛ که ثمره آن، تعداد زیادی از فضلای و مدرسین به نام اراک هم اکنون می ‌باشد که نام تعدادی از آنها عبارت است از حجج اسلام شیخ مهدی عظیمی، شیخ محسن واعظی، شیخ قاسم واعظی،‌ صدر الدین معین السادات، بطحائی گلگپایگانی، مظاهری ... و مباحث خارج فقه حج و.. البته توسط سازمان تبلیغات اسلامی اراک مباحث ضبط گردیده است که هم‌ اکنون از سرنوشت آنها اطلاعی ندارم.

وی افزود: فعالیت دیگر ایشان بازسازی و احیای موقوفات مدرسه سپهداری است؛ این مدرسه که از مدارس قدیمی اراک و در مرکز شهر در جنب بازار قدیمی و سنتی اراک واقع است، هنگام ورود ایشان به اراک متروکه شده و حتی برخی بازاری‌ ها از حجرات آن به عنوان انبار استفاده می ‌نمودند.

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: با آمدن ایشان رونق دوباره به مدرسه بازگشت و محل تدریس ایشان گردید و تعمیرات اساسی در آن انجام شد. بعد‌ها با تعیین هیأت امناء سر و سامان دوباره‌ ای پیدا کرد و هم اکنون به نام مدرسة‌ امام خمینی (به علت حضور مرحوم امام مدتی در آن) به عنوان مرکز اصلی حوزه علمیه اراک محسوب می‌ گردد.

وی در ادامه بیان کرد: همچنین بسیاری از حجرات بازار وقف مدرسه بوده، اما اجاره‌ بسیار اندک و در حد چند تومان برای یک سال گرفته می ‌شد، که با هماهنگی ریاست وقت  وضعیت اوقاف سر و سامان داده شد؛ البته این در اواخر حضور مرحوم والد در اراک است.

وی افزود: به این مجموعه، رابطه‌ گرم و صمیمی آن مرحوم با طلاب و فضلای اراکی را باید اضافه نمود که خاطرات شیرینی به جا گذارده است.

2ـ هدایت و روشنگری و مبارزه با عقاید انحرافی و انحرافات علمی و سیاسی

استاد احمد خوانساری خاطرنشان کرد: آن مرحوم در مدت حضور خویش در اراک به شدت با عقاید انحرافی و... مقابله و روشنگری می‌ نمودند؛ من جمله مقابله پیگیر و مستمر با طرح بند حجیم که توسط رضا اصفهانی معاون وزیر کشاورزی مطرح شد و برخی بزرگان انقلاب نیز تأیید کرده بودند؛ که در واقع تقسیم اراضی و خارج نمودن آن از دست مالکین اصلی بود.

وی افزود: ایشان خطبه‌ های زیادی علیه آن صحبت می کنند و جلوی اجرای آن را در اراک می‌ گیرند و انعکاس این عکس العمل به آنجا منجر می ‌شود که مرحوم امام در صحبتی با اشاره به مخالفت برخی بزرگان (مرحوم والد و دیگران) جلوی ادامه آن را در سطح کشور می‌ گیرند.

مبارزه‌ با عقاید و خرافی مثل صوفی گری و ادعای مشاهده‌ معصومین و ساخت بقعه ‌های دروغین.

این استاد درس خارج حوزه در ادامه بیان کرد: ایشان به شدت با صوفی گری صادر اراک مبارزه نموده اند و حتی وقتی یکی از بزرگان صوفیه اراک از دنیا می‌ رود و آنها قصد ساختن بقعه یا علامتی بر آن را دارند جلوی آن را گرفته و دستور می‌ دهند قبر این شخص باید مثل سایر قبور باشد و حتی یک وجب هم بالاتر ساخته نشد.

وی اضافه نمود: در مورد دیگر این بود که در منطقه فقیر نشین به نام چشم موشک شخصی ادعا می‌ کند که چهارده معصوم را دیده و آنها هر روز آنجا می ‌آیند و مریض شفا می ‌دهد و حتی مدعی می‌ شود که آیت الله خوانساری پا برهنه، برای زیارت به آنجا آمده ‌اند؛ و در سطح وسیع، خبر منعکس شد. مردم نادان فوج فوج برای زیارت به خانه‌ او می‌ روند و نذورات می‌ دهند. این خبر که به آیت الله والد می ‌رسد، دستور می ‌دهند که آن محل را (که ظاهراً بقعه ‌ای یا چاهی بوده) خراب کنند؛ در خطبه‌ های نماز جمعه به شدت به مذمت این عمل خرافی می‌ پردازد.

3ـ تنظیم هیأت عزاداری و برگزاری مجلس سوگواری

استاد احمد خوانساری خاطرنشان کرد: مرحوم والد می ‌فرمودند سال اولی که به اراک آمدم، ایام محرم صبح سراغ مجلس روضه گرفتم؛ گفتند تنها در یکی از مساجد، مجلسی برگزار می ‌شود و در آنجا نیز عده ‌ای پیرمرد مجلس بی ‌رونقی برگزار کرده  بودند. از این رو ایشان مجلس عزاداری صبح‌ های دهه اول محرم را در منزل خودشان تأسیس نمودند (احتمالا از سال 65) که از صبح زود چندین منبری می ‌آمدند که مجلس بسیار با شکوهی گردید و هم اکنون نیز ادامه دارد و اعضایی مانند شیخ مهدی عظیمی، رجایی، شیخ محسن واعظی و برخی اوقات از قم نیز واعظان مشهوری دعوت شده و سخنرانی می‌ کردند؛ همراه با مداحی و عزاداری مفصل و پذیرائی.

وی افزود: مجلس دیگری نیز شب‌ ها در مسجد آقا ضیاء الدین که مسجد مرکزی و مهم اراک است، برگزار می‌ نمودند که سخنرانان و علما و خطبای مشهور  در دهه اول چندین سال برگزار می ‌شد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: علاوه بر این در سال ‌های ابتدای حضور ایشان دسته‌ های شبیه خوانی در روزهای دهه اول و عاشورا و تاسوعا در بازار اراک جمع شده و مرکز اصلی عزاداری محسوب می ‌شد؛ البته به دلیل فضای کم مراعات مسائل شرعی نشده و برخی امور خلاف شرع گزارش می‌ شد و از آلات موسیقی در عزاداری استفاده و برخی چهره ‌های نه چندان خوشنام اداره این مراسم را بر عهده گرفته بودند که به دستور ایشان جلوی این گونه مراسم گرفته و چندین هیأت عزاداری تحت نظارت ایشان در نقاط مختلف شهر تأسیس و در روز تاسوعا و عاشورا در مصلای اراک که خود بوسیله ایشان تأسیس شده، جمع می شدند و عزاداری باشکوه و با عظمت و متناسب شؤنات محرم انجام می ‌شد که هنوز ادامه دارد. در سال آخر حدود یک صد و پنجاه هیأت عزاداری منظم شده بود که برنامه‌ های آن قبل از محرم تنظیم و اداره می ‌شد.

وی اضافه نمود: ضمناً ایشان ادامه مجلس روضه پنج شنبه‌ ها را در بیت خود در اراک ادامه دادند و در سال‌ های متمادی (اکثر سال ‌ها) این مجلس با حضور مسؤولین و مردم در بیت معظم له در اراک برگزار می ‌شد.

استاد خوانساری خاطرنشان کرد: ایشان به مناسبت ‌های مختلف نیز مثل ایام فاطمیه و شهادت ائمه و نیمه شعبان مراسم جداگانه نیز داشتند و از خطبای اراک و قم استفاده می ‌شد و بزرگانی مانند مرحوم فلسفی، خزعلی، یزدی مؤمن، فاکر، طاهری خرم آبادی، صالحی خوانساری، شیخ جواد مولوی، سید مصطفی موسوی خراسانی استفاده می ‌گردید.

4ـ نظارت بر عمل مسؤولین و مدیران ارشد استان

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: مرحوم والد، به عملکرد مسؤولین استان از استاندار گرفته به پایین و مسؤولین قضایی و... نظارت داشتند و دائماً نکاتی توسط ایشان و مرحوم حاج شیخ محمد حسن و سایرین تذکر داده می ‌شد. هم و غم ایشان دو نکته بود:

الف: رسیدگی به وضع مردم مستضعفان و فقیر

ب: رعایت شریعت اسلامی.

وی افزود: از این رو دفتر ایشان همواره ملجا و پناه مردم مظلوم و رنجدیده بود و مرحوم حجة الاسلام سید حسین میرناصری مسؤول دفتر ایشان از سال 60 تا 71 که اراک بودند، همواره به درددل مردم گوش فرا می ‌داد و دائماً پیگر امور و مشکلات مراجعین بود و اگر مشکلی لاینحل می ‌ماند، از طرف اخوی مرحوم حجة الأسلام حاج شیخ محمد حسن و بعد ها حاج شیخ مهدی به پیگری و در بسیاری از موارد مسؤولین ذی ربط دعوت می ‌شدند تا مسائل به شکلی حل گردد. مرحوم والد  در برخی مسائل قضایی نیز که خلاف شرعی صورت می‌ گرفت، دخالت می ‌کردند و به شدت با قاضیان مختلف برخورد می‌فرمودند.

استاد خوانساری خاطرنشان کرد: آن مرحوم دائماً به مسؤولین کشوری و استانی، توصیه مردم را در رفع گرانی و تأمین ما یحتاج مردم می‌ کنند. آقای مهندس طاهایی که در سال ‌های آخر دهه شصت استاندار مرکزی بود، بعد‌ها نقل می ‌کرد که در ایام نزدیک به عید نوروز، قیمت میوه در شهر بالا رفت و علت آن برخی عمده فروشان و تجار اعلام شد که برخی از مریدان آیت الله محسوب می‌ شوند و قضات و نعزیرات به علت نزدیکی به ایشان جرأت بر خورد با گران فروشان نداشتند؛ از این رو وضع به همین منوال ادامه داشت تا روزی آیت الله از من علت این گرانی‌ ها را جویا شده‌اند؛ قضیه را گفتم، ایشان به شدت ناراحت شدند و فرمودند هر کسی مقصر است را بدون هیچ ملاحظه ‌ای برخورد کنید.

وی اضافه نمود: خطبه ‌های دوم نماز جمعه ایشان قسمتی از آن اختصاص به بیان مشکلات مردم و هشدار به مسؤولین بود؛ به گونه ‌ای که برخی از اوقات، مشکلی را مطرح می کردند و می ‌فرمودند: «اگر تا هفته آینده این مشکل مطرح نشود، آن مسؤولی که این مشکل از عدم تدبیر یا غرض ورزی او ناشی شده است را به مردم معرفی می ‌کنم» که مسؤولین دست و پای خود را گم کرده و سریع رفع مشکل مردم می‌ کردند. موارد زیادی را نقل شده یا خاطره دارم.

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: نماز جمعه ایشان در ابتدا در استادیوم فوتبال شهر صنعتی برگزار می ‌شد و مدتی نیز در محوطه‌ پارک شهر  و پس از افتتاح مصلای اراک، در سال 63، که زیر بنای ده هزار متر در آن محل اقامه می ‌گشت.

5ـ ارتباط نزدیک با مردم

استاد احمد خوانساری خاطرنشان کرد: آن مرحوم با مشئ عالمانه و فقیهانه و با وقار و سکینه در عین حال با مردم تعاملی گرم و صمیمی داشتند، در ابتدای حضور در اراک در سال 58 و 59 در همه‌ی مجالس و مراسمی که دعوت می‌ شدند، توسط اشخاص شرکت می‌ جستند و پس از آن و کسالت ‌های متعددی که مبتلا شدند و مسائل ترور شخصیت ‌ها و ائمه، جمعه، این دیدارها کمتر شد؛ اما در منزل ایشان برای تمامی اقشار مردم باز بود و سال 11 طول هفته مخصوص خود را با ایشان در میان می‌ گذارند و یا وجوهات شرعی مسائل شرعی و... حتی آن مرحوم چه بسا در حل مشکلات خانوادگی به زوج ‌های جوان توصیه‌ های لازم را می ‌کردند که موارد زیادی از این موارد در خاطره ‌ام هست.

وی افزود: به یاد دارم  که زن و شوهر جوانی خدمت ایشان می ‌رسیدند و چه بسا در آستانه طلاق بودند؛ ایشان نصیحتی به مرد می ‌کردند و نصیحتی به زن، و توصیه‌ های لازم داشتند و بعد، چه بسا نشدی به هر دو می‌زدند و با لهجه اصفهانی می‌ فرمودند: «برید سر خونه زندگیتون این بچه بازی‌های چیه؟!» و آنها به زندگی خود ادامه می‌ داندند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ایشان با سختی ‌های مردم در آن دوره که مشکلات اقتصادی و... بیگانه نبوده و همواره در زندگی شخصی توصیه به سادگی و پرهیز از اسراف داشتند. یادم می ‌آید در دوره‌ ای گوشت گران شده بود؛ ایشان در نماز جمعه مشکل را مطرح کردند و گفتند: «من هم مدتی بود گوشت نخوردم و روزی به آقای میرناصری گفتم: مقداری گوشت تهیه کن وگرنه، باید در گوش من اذان بگویی!!»

وی اضافه نمود: در مورد زیادی، خود، پاسخ مردم را تلفنی می‌ دادند و اگر بیرونی کسی نبود که جوابگو باشد یا مثلاً نمی ‌توانستند مسائل را پاسخ دهند، به اندرونی تلفن وصل می‌ شد و خود ایشان مستقیماً با مردم صحبت می‌ کردند؛ حتی برخی از اوقات که مثلاً ساعت مناسبی نبود، ایشان گوشی را بر می‌ داشتند؛ اگر در بیرونی جواب تلفن را درست نمی ‌دادند، مثلاً می‌ گفتند ایشان استراحت می ‌کنند، خود جواب داده و به آن طرف تشر می‌زدند که چرا می‌ گویید فلانی استراحت می ‌کند. از این رو تا سال 68 که ایشان مشکل حاد قلبی پیدا کردند و خود قضیه مفصلی دارد این روند ادامه داشت.

6ـ قضایای جاری ممکلت

استاد احمد خوانساری خاطرنشان کرد: ایشان در طول آن سال ‌ها به صراحت لهجه معروف بوده و با هیچ کس در مسائل مهم رو در بایستی نداشتند؛ از این رو همواره چه در خطبه‌ ها یا دیدار‌هایی با مسؤولین یا جلسات جامعه مدرسین قم که گاهاً در آن شرکت می‌ جستند، تذکرات لازم را می‌ دادند.

7- تأسیس بیمارستان خیریه

این استاد درس خارج حوزه در ادامه بیان کرد: یکی از فعالیت های ایشان، ساختِ بیمارستان خیریه بود؛ که هم اکنون به نام ایشان و تحت نظر وزارت بهداشت و درمان و امام جمعه محترم اراک به فعالیت خود ادامه می دهد.

/270/260/20/