استاد محمد جهانگیری از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید، به دو مناسبت «رحلت حضرت ابوطالب، بزرگ، حامی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم، و همچنین به ذکر برخی از فضایل و اعمال وارد برای شب و روز مبعث پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: ایام ماه رجب در حال سپری شدن است و ما در دهه سوم آن قرار داریم. در این دهه آخر، مناسبت هایی وجود دارد؛ از جمله، بیست و چهارم این ماه، سالروز فتح خیبر به دستان خیبرگشای حیدر کرار علی بن ابی طالب سلام الله علیه، بیست و پنجم این ماه، سالگرد شهادت امام کاظم علیه السلام، بیست و ششم این ماه که رحلت عموی بزرگوار پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم که می توان گفت بزرگ حامی ایشان بوده است؛ و مناسبت دیگر، شب و روز بیست و هفتم ماه رجب که مبعث پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم است.

رحلت ابوطالب علیه السلام

وی افزود: حضرت ابوطالب، حامی بزرگ پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بوده است؛ وقتی ابوطالب علیه السلام از دنیا رفتند، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در وفات عموی بزرگوارشان بسیار اشک می ریختند. ابوطالب علیه السلام برای حمایت حضرت بسیار رنج کشیدند و در این راه، حتی از فدا کردن جانِ فرزندان دلبند خویش هم ابا نداشتند.

استاد جهانگیری خاطرنشان کرد در تاریخ نقل شده است در زمان بعثت حضرت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم، حضرت ابوطالب در هفتاد و پنج سالگی بودند؛ طبق نظر قاطبه علمای شیعه، شکی در مسلمان بودن و ایمان آوردن ابوطالب علیه السلام نیست؛ بلکه بالاتر، بعضی از بزرگان ما قائل بر این هستند که حضرت ابوطالب علیه السلام، نبی و پیامبر بوده است.

وی اضافه نمود: وقتی که عبدالمطلب از دنیا رفت، سرپرستی حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم به عمویش ابوطالب رسید و این مرد بزرگ، در  حمایت از آن دردانه خلقت، به حق باید گفت سنگ تمام گذاشتند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: سال رحلت این مرد بزرگ، همراه شد با رحلت ام المؤمنین خدیجه کبری سلام الله علیها و به این ترتیب،  آن سال را «عام الحزن» نامیدند.  جا دارد در بزرگداشت عموی بزرگوار پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم مجالس برگزار بشود و شیعیان علی بن ابی طالب علیه السلام ارادت خویش را به حضرت نشان بدهند.

شب و روز مبعث، اوج لحظه های باشکوه و پر فضیلت رجب

استاد محمد جهانگیری خاطرنشان کرد شب و روز بیست و هفتم ماه رجب، شاید نقطه اوج ماه رجب باشد. در ماه رجب، شب و روزی برتر از شب و روز بیست و هفتم ماه رجب نداریم؛ و بلکه باید گفت فضیلت این شب و روز گرانقدر از ساعاتی است که تعداد لحظه های برتر از آن، در طول سال، کم شمار است. دعاها و اعمال زیادی برای این ساعات بیان شده است.

وی افزود: از نشانه های فضیلت این ساعات شب و روز مبعث، این فقر ه از دعای وارده برای آن است: «اللهم انی اسئلک بالتجلی الأعظم فی هذه اللیلة»؛ تعبیر می کند به بزرگترین تجلی خدا در این شب.  خداوند متعال وقتی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را به پیامبری رساندند، این امر، بزرگترین تجلی خداوند متعال بوده است. تعبیر، در اوج است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اعمال زیادی برای این شب و روز وارد شده است که از جمله آنها احیای شب مبعث است. روزه در روز مبعث، یکی از چهار روز برجسته سال است که روزه در آن روزها سفارش مؤکد با ثواب های عجیب است.

وی اضافه نمود: مسیحیان برای پیامبر خودشان حضرت عیسی علیه السلام مراسم آنچنانی می گیرند؛ نکند ما مسلمان ها برای مبعث پیامبر خودمان کم بگذاریم؛ خوب است از امتیازات بزرگی که برای این روز و شب بیان شده است، استفاده کنیم و بهره ببریم.

اعمال شب مبعث

1. استاد محمد جهانگیری خاطرنشان کرد: شیخ در مصباح فرموده، روایت شده از حضرت ابوجعفر امام جواد علیه السلام که فرمود: در رجب شبى است که بهتر از هر چیزی است که آفتاب بر آن می ‌تابد و آن شب بیست و هفتم رجب است که در صبح آن پیغمبر خدا صَلَّى الله علیه و آله به رسالت مبعوث گردید. و هر کس از شیعیان ما در آن شب اعمال را انجام دهد، اجر عمل در شصت سال را می ‌برد.

 خدمت آن حضرت عرض شد که عمل در آن شب چیست؟

فرمود: بعد از نماز عشاء، سحر پیش از نیمه شب بیدار شو و دوازده رکعت یعنی شش نماز دو رکعتی اقامه کن. (که در هر رکعت حمد و سوره ‌اى از سوره ‌هاى کوچک و یا مفصّل که سوره مفصل از سوره محمّد است تا آخر قرآن) پس از اتمام نماز؛ سوره حمد را هفت مرتبه و مُعَوَّذَتَیْن هفت مرتبه، توحید و قُلْ یا اَیُّها الْکافِرُونَ را هر کدام را هفت مرتبه و اِنّا اَنْزَلْناهُ و و آیه الکرسى هر کدام را هفت مرتبه بخوان و بعد از اتمام این سوره‌ها، دعای ذیل خوانده شود:

«اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى لَمْ یَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ شَریکٌ فى الْمُلْکِ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ وَلِىُّ مِنَ الذُّلِّ وَ کَبِّرْهُ تَکْبیراً اَللّهُمَّ اِنّى اَسئَلُکَ بِمَعاقِدِ عِزِّکَ عَلَى اَرْکانِ عَرْشِکَ وَ مُنْتَهَى الرَّحْمَهِ مِنْ کِتابِکَ وَ بِاسْمِکَ الاْعْظَمِ الاْعْظَمِ الاْعْظَمِ وَ ذِکْرِکَ الاْعْلىَ الاْعْلىَ الاْعْلى وَ بِکَلِماتِکَ التّامّاتِ اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ اَنْ تَفْعَلَ بى ما اَنْتَ اَهْلُهُ »

پس از این دعا کرده و عرض حاجت به بارگاه احدیت داشته باشید.

2 و 3 و 4 وی افزود: انجام غسل در این شب مستحب است. اقامه نمازی که در شب نیمه رجب ذکر شد. زیارت حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام، افضل اعمال در این شب است و از براى آن حضرت در این شب سه زیارت ذکر شده است که در باب زیارات در مفاتیح الجنان آمده است. سفارش شده است که شب بیست و هفتم رجب خود را نجف برسانید

استاد جهانگیری از قول شیخ عباس قمی خاطرنشان کرد: روایت شده است که ابو عبدالله محمد بن بطوطه که یکى از علماء اهل تسنن است و در ششصد سال پیش از این زمان زندگی می ‌کرده است، در سفرنامه خود که معروف است به «رحله ابن بطوطه» داستان ورود خود از مکه معظمه به نجف اشرف در روضه و قبر مبارک مولایمان امیرالمؤمنین علیه السلام را ذکر کرده است و گفته اهل این شهر تمامى رافضى (شیعه) هستند و از براى این روضه مبارکه کراماتى ظاهر شده؛ از جمله آن که:

 در شب بیست و هفتم ماه رجب که نام آن شب نزد اهل آنجا «لَیْلَهُ الْمَحْیا» است که از عراقین و خراسان و بلادِ فارس و رُوم هر شَل و مفلوج و زمینگیرى (بیمار) که هست، قریب سى چهل نفر در آنجا جمع مى ‌شوند. این مبتلایان را نزد ضریح مقدّس می‌ برند و مردم منتظر خوب شدن و برخاستن آنها می ‌شوند . بعضى ذکر مى ‌گویند و بعضى قرآن تلاوت مى ‌کنند و بعضى تماشاى روضه مى‌ کنند تا آن که نصف یا دو ثلث از شب بگذرد. آن وقت جمیع این مبتلایان و زمینگیران که نمى‌ توانستند حرکت بکنند، برمی ‌خیزند. در حالی که صحیح و تندرست مى‌ باشند و بیماری در آنها دیده نمی ‌شود. آنها در آن حال مى‌گویند «لا اِلهَ اِلا اللهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ عَلَىُّ وَلىُّ اللهِ» و این امری مشهور است. البته من خودم آن شب را در آنجا درک نکردم؛ لکن از افرادی ثقه که بر سخن اعتماد داشتم، شنیدم و نیز در مدرسه ‌اى که مهمانخانه آن حضرت است، دیدم سه نفر زمین گیر که قادر بر حرکت نبودند؛ یکى از اهل روم و دیگرى از اهل اصفهان و سومى از اهل خراسان بود از آنها پرسیدم چگونه شما خوب نشده‌ اید و اینجا مانده ‌اید؟ گفتند ما به شب بیست و هفتم نرسیده ‌ایم و همین جا مانده ‌ایم تا شب بیست و هفتم آینده که شفا بگیریم.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: شیخ عباس می‌ گوید: مبادا استِبْعاد کنى این مطلب را؛ چرا که معجزات و کرامات بسیاری از این مشاهد مشرّفه بروز کرده و به تواتر رسیده و قابل شمارش نیست. در ماه شوّال گذشته یعنی سال هزار و سیصد و چهل و سه در حرم مطهر حضرت ثامن الائِمّه امام رضا علیه السلام سه نفر زن که هر کدام به سبب مرض فلج زمین گیر شده بودند و اطبّاء و دکترها از معالجه آنها عاجز شده بودند، شفا یافتند و این معجزات از آن قبر مطهّر بر همه واضح و آشکارا گردید؛ مانند نمودار شدن خورشید در آسمان، مثل باز شدن دَرِ دروازه نجف اشرف بر روى عرب ‌هاى بادیه؛ و به حدّى این مطلب واضح بود که نقل شد دکترهایى که مطلّع بر مرض‌ هاى آن زن‌ ها بودند، تصدیق نمودند؛ با آن که در این باب خیلى دقیق بودند؛ بلکه بعضى از آنها تصدیق خود را بر شفاء آنها نوشتند.

5- استاد جهانگیری خاطرنشان کرد: شیخ کفعمى در بلد الامین آورده که در شب مبعث این دعا را خوانده شود:

«اَللّهُمَّ اِنّى اَسئَلُکَ بِالتَّجَلِىِ الاْعْظَمِ فى هذِهِ اللَّیْلَهِ مِنَ الشَّهْرِ الْمُعَظَّمِ وَالْمُرْسَلِ الْمُکَرَّمِ اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ اَنْ تَغْفِرَلَنا ما اَنْتَ بِهِ مِنّا اَعْلَمُ یا مَنْ یَعْلَمُ وَلا نَعْلَمُ. اَللّهُمَّ بارِکْ لَنا فى لَیْلَتِنا هذِهِ الَّتى بِشَرَفِ الرِّسالَهِ فَضَّلْتَها وَ بِکَرامَتِکَ اَجْلَلْتَها وَ بِالْمَحَلِّ الشَّریفِ اَحْلَلْتَها ...»

اعمال روز بیست و هفتم

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: از جمله اعیاد عظیم است و روزى است که حضرت رسول اکرم صلَّى الله علیه و آله در آن روز به رسالت مبعوث گردید و جبرئیل به پیغمبرى بر آن حضرت نازل شد؛ براى آن چند عمل وارد است که در ادامه از قول شیخ عباس قمی اعلی الله مقامه به آن اشاره می شود.

1- غسل .

2- روزه گرفتن و آن یکى از چهار روزى است که در تمام سال روزه گرفتنش امتیاز دارد و برابر است با روزه هفتاد سال.

3- بسیار صلوات فرستادن .

4-  زیارت حضرت رسول اکرم و امیرالمؤمنین علیهماالسَّلام.

5- شیخ در مصباح از رَیّان بن الصّلت روایت نموده است که امام جواد علیه السلام در زمانی که در بغداد بود روز نیمه رجب و روز بیست و هفتم را روزه گرفت و همه اصحاب آن حضرت نیز روزه گرفتند و ما را امر فرمود که دوازده رکعت نماز اقامه کنیم (شش نماز دو رکعتی مثل نماز صبح) و بعد از فراغ از نمازها، هر یک از حمد و توحید و مُعَوَّذَتین چهار مرتبه و ” لا اِلهَ اِلا اللهُ واللهُ اَکْبَرُ وَ سُبْحانَ اللهِ وَالْحَمْدُلِلّهِ وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّهَ اِلاّ بِاللهِ الْعَلِىِّ الْعَظیمِ” چهار مرتبه، اللهُ اللهُ رَبِّى لا اُشْرِکُ بِهِ شَیْئا چهار مرتبه و لا اُشْرِکُ بِرَبِّى اَحَدا چهار مرتبه، خوانده شوند.

6-  شیخ از جناب ابوالقاسم حسین بن رُوح رَحَمهُ اللهُ روایت کرده که در این روز دوازده رکعت نماز مى‌خوانى یعنی 6 نماز دو رکعتی مثل نماز و بین هر دو رکعت دعای ذیل خوانده شود:

«اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى لَمْ یَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ شَریکٌ فى الْمُلْکِ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ وَلِىُّ مِنَ الذُّلِّ وَ کَبِّرْهُ تَکْبیراً یا عُدَّتى فى مُدَّتى یا صاحِبى فى شِدَّتى یا وَلیّى فى نِعْمَتى یا غِیاثى فى رَغْبَتى یا نَجاحى فى حاجَتى یا حافِظى فى غَیْبَتى یا کافِىَّ فى وَحْدَتى یا اُنْسى فى وَحْشَتى اَنْتَ السّاتِرُ عَوْرَتى فَلَکَ الْحَمْدُ و اَنْتَ الْمُقیلُ عَثْرَتى فَلَکَ الْحَمْدُ وَ اَنْتَ الْمُنْعِشُ صَرْعَتى فَلَکَ الْحَمْدُ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَاسْتُرْ عَوْرَتى وَ آمِنْ رَوْعَتى وَ اَقِلْنى عَثْرَتى وَاصْفَحْ عَنْ جُرْمى وَ تَجاوَزْ عَنْ سَیِّئاتى فى اَصْحابِ الْجَنَّهِ وَعْدَ الصِّدْقِ الَّذى کانُوا یُوَعَدُونَ.»

پس از قرائت دعا، هر یک از سوره‌ های حمد، توحید، مُعَوَّذَتَیْن، قُلْ یا اَیُّهَا الْکافِرُونَ، اِنا اَنْزَلناهُ، آیه الکرسى را هفت مرتبه بخوان و بعد از آن ذکرهای ” لا اِلهَ اِلا اللهُ واللهُ اَکْبَرُ وَ سُبْحانَ اللهِ وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّهَ اِلاّ بِاللهِ هفت مرتبه، و ” اللهُ اللهُ رَبَّى لا اُشْرِکُ بِهِ شَیْئا” هفت مرتبه گفته شوند. سپس دعا کرده و از خداوند حاجت طلب کن .

7-  در اقبال و در بعضی از نسخ مصباح آمده است که مستحب است در این روز دعای زیر خوانده شود: «یا مَنْ اَمَرَ بِالْعَفْوِ وَالتَّجاوُزِ و َضَمَّنَ نَفْسَهُ الْعَفْوَ وَالتَّجاوُزَ یا مَنْ عَفى وَ تَجاوَزَ اُعْفُ عَنّى وَ تَجاوَزْ یا کَریمُ ...»

شیخ عباس قمی می‌ گوید که این دعا را حضرت موسى بن جعفر علیه السلام در آن روزى که آن جناب را به سمت بغداد حرکت دادند و آن روز بیست و هفتم رجب بود، خواند .

/270/260/20/