به مناسبت فرا رسیدن نیمه شعبان و سالروز میلاد منجی عالم بشریت، مهدی موعود، بقیة الله الاعظم ارواحنا فداه، استاد صادق سیاهکالی مرادی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «فواید امام غایب» پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدی گفتگو خاطرنشان کرد: در احادیث و روایات معصومین علیهم السلام غیبت امام علیه السلام به خورشید پشت ابر تشبیه شده است. گرچه نکات متعددی از این تشبیه، فهمیده می شود؛ ولی بی تردید یکی از آنها تفاوت و فرق بین حضور و وجود است. آنچه قطعی است، جامعه از قیض ظهور و حضور آن حضرت محروم شده است. و بالطبع هر امری که به حضور نیازمند باشد، منتفی است و شئون امامت در آن بخش معطل است. البته این تعداد از خسارت برای بشر کم نیست؛ دسترسی به علم زلال وحیانی و خلاص شدن از قیل و قال های بی حاصل و تردیدافکن و تربیت انسان های والا مقام و دلسوز و علاقه مند به خدمت که دندان طمع و عطش قدرت نداشته باشد.

وی افزود: به درستی خسارتی که اگر در هر زمان جبران شود، حیات بشر به کمالی می رسد که مهمانی ملائک حاصل می شود و ارتباط انسان و فرشته محقق می گردد. و مصداق این آیه رخ می نماید: «قالوا ربّنا الله ثم استقاموا تتنزّل علیهم الملائکة» چون کمال عقلی انسان به علم است و کمال خُلقی او به حلم، و این جملگی به تربیت حاصل می شود؛ که بشر از این تعلیم و تربیت مستقیم و حضوری محروم است.

استاد صادق سیاهکالی مرادی خاطرنشان کرد: اما امور و شئونی که به وجود امام علیه السلام انحصار پیدا می کند و اصل وابستگی ممکنت به امام علیه السلام را به دنبال دارد، بر اساس برهان عقلی و نقلی به امام غایب ترتب می شود. در نظام حکیمانه الهی که وجود امام از باب حکمت و لطف است و مقتضای قاعده اشرف ممکن نیز استمرار این مصبّ فیض را لازم می نماید؛ هدایت معنوی امام علیه السلام ضروری به نظر می رسد. نظام هستی همان گونه که به علت حدوثی نیازمند است به علت بقائی نیز محتاج است. در نقل این دو علت مشخص شده اند که چه کسانی و افرادی هستند.

وی اضافه نمود: رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «روزی جبرئیل بر من نازل شد و فرمود: خداوند بر تو سلام می رساند  می فرماید: «یا احمد لولاک لما خلقت الأفلاک» (استدراک شیخ علی نمازی جلد 3، ص 340) و مرحوم  فیض کاشانی در کتاب وافی می فرماید: «فی الحدیث القدسی مخاطبا ایاه لولاک لما خلقت الأفلاک» (الوافی ج 1، ص 112)

 این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در مفاتیح الجنان، و دعای عدیله می خوانیم: «ثم الحجة الخلف القائم المنتظر المهدی المرجی الذنی ببقائه بقیت الدنیا و بیمنه رزق الوری و بوجوده ثبتت الأرض و السماء» پس از امام عسکری علیه السلام حجت خلف، قائم منتظر مهدی مایه امیدی که به ماندن او دنیا مانده است و به برکتش خلق روزی می خورند و به وجودش زمین وآسمان برجا است.

وی افزود: رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله و سلم خطاب به امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: ای علی اگر ما نبودیم، خداوند آدم و حوا و بهشت و جهنم و آسمان و زمین را خلق نمی کرد.

 «حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ الْهَاشِمِيُّ الْكُوفِيُ (و في نسخة:« الحسين بن سعيد الهاشمى الكوفيّ») بِالْكُوفَةِ سَنَةَ أَرْبَعٍ وَ خَمْسِينَ وَ ثَلَاثِمِائَةٍ قَالَ حَدَّثَنَا فُرَاتُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ فُرَاتٍ الْكُوفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الْهَمْدَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الْفَضْلِ الْعَبَّاسُ‏ (و ذلك العباس كان من ولد محمّد بن أبي بكر) بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبُخَارِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ صَالِحٍ الْهَرَوِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى الرِّضَا عَنْ أَبِيهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم:

مَا خَلَقَ اللَّهُ خَلْقاً أَفْضَلَ مِنِّي وَ لَا أَكْرَمَ عَلَيْهِ مِنِّي قَالَ عَلِيٌّ ع فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَنْتَ أَفْضَلُ أَمْ جَبْرَئِيلُ

فَقَالَ صلی الله علیه و آله و سلم: يَا عَلِيُّ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَضَّلَ أَنْبِيَاءَهُ الْمُرْسَلِينَ عَلَى مَلَائِكَتِهِ الْمُقَرَّبِينَ وَ فَضَّلَنِي عَلَى جَمِيعِ النَّبِيِّينَ وَ الْمُرْسَلِينَ وَ الْفَضْلُ بَعْدِي لَكَ

يَا عَلِيُّ وَ لِلْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِكَ وَ إِنَّ الْمَلَائِكَةَ لَخُدَّامُنَا وَ خُدَّامُ مُحِبِّينَا

يَا عَلِيُ‏ «الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ‏ ... وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا» بِوَلَايَتِنَا

يَا عَلِيُّ لَوْ لَا نَحْنُ مَا خَلَقَ اللَّهُ آدَمَ علیه السلام وَ لَا الْحَوَّاءَ وَ لَا الْجَنَّةَ وَ لَا النَّارَ وَ لَا السَّمَاءَ وَ لَا الْأَرْضَ فَكَيْفَ لَا نَكُونُ أَفْضَلَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ قَدْ سَبَقْنَاهُمْ إِلَى مَعْرِفَةِ رَبِّنَا وَ تَسْبِيحِهِ وَ تَهْلِيلِهِ وَ تَقْدِيسِهِ لِأَنَّ أَوَّلَ مَا خَلَقَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَرْوَاحُنَا فَأَنْطَقَهَا بِتَوْحِيدِهِ وَ تَمْجِيدِهِ‏ ثُمَّ خَلَقَ الْمَلَائِكَةَ فَلَمَّا شَاهَدُوا أَرْوَاحَنَا نُوراً وَاحِداً اسْتَعْظَمَتْ أَمْرَنَا فَسَبَّحْنَا لِتَعْلَمَ الْمَلَائِكَة ...» (عیون اخبار الرضا علیه السلام ج 1، ص 262)

استاد صادق سیاهکالی مرادی خاطرنشان کرد: در حقیقت از این رویات استفاده می شود که جهان هستی به برکت این ذوات مقدسه خلق شده اند و علت بقاء نیز امام غایب است که اگر ساعتی در بین مخلوقات نباشد، «لساخت الأرض بأهلها» زمین اهلش را فرو می برد.

وی افزود: در روایتی آمده است: سلیمان از امام صادق عليه السلام و آن حضرت از پدر بزرگوارش امام باقر عليه السلام و آن حضرت از امام زین العابدین نقل می کند که حضرتش فرمودند: و ما (اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم) پیشوایان امت اسلام، حجت های خدا بر جهانیان، آقای اهل ایمان، پيشوای روسفیدان و سرپرست مؤمنانیم. ما امان برای اهل زمین هستیم، همچنان که ستارگان امان برای اهل آسمانند. ما کسانی هستیم که خدا به واسطه ما آسمان را برفراز زمین نگه داشت و اهل زمین را از هلاکت نجات بخشيده است. به واسطه ما باران می بارد و رحمت خدا منتشر می شود و زمین برکاتش را بیرون می آورد و اگرنبود در هرعصر و زمانی امامی از ما اهل بیت در زمین، زمین اهلش را فرو می برد و هلاک می کرد.

سپس فرمودند: از هنگام خلقت آدم تا قیامت، زمین ازحجت خدا خالی نبوده و نخواهد بود؛ خواه حجتش در میان مردم آشکار و معروف باشد یا غایب و ناپیدا. خدا در زمین عبادت نمی گردید».

سلیمان گوید: از امام صادق عليه السلام پرسیدم که مردم در زمان غیبت چگونه از امام غایب بهره مند می شوند؟

آن حضرت فرمود: «همچنان که از خورشید هنگامی که در پشت ابرها است، بهره مند می گردند».

«نحن ائمه المسلمین و حجج الله علی العالمین، و سادة المؤمنین و قاده الغرّ المحجّلین، و موالی المؤمنین، و نحن أمان لأهل الأرض کما أنّ النجوم أمان لأهل السماء، و نحن الذین بنا یمسک الله السماء أن تقع علی الأرض إلآ بإذنه، و بنا یمسک الأرض أن تمید بأهلها، و بنا ینزل الغیث، و تنشر الرحمة، و تخرج برکات الأرض، و لولا ما فی الأرض منّا لساخت بأهلها.»

ثم قال: و لم تخل الأرض منذ خلق الله آدم من حجه الله فیها ظاهر مشهور أو غائب مستور(در بعضي از نسخه ها «خائف مغمور» ذكر شده است.) ولا تخلو إلی أن تقوم الساعه من حجه الله فیها، ولولا ذلک لم یعبد الله.

قال سلیمان، فقلت للصادق عليه السلام : فکیف ینتفع الناس بالحجه الغائب المستور؟

قال: «کما ینتفعون بالشمس إذا سترها السحاب» (كمال الدين، ص 207،ح 22)

استاد صادق سیاهکالی مرادی خاطرنشان کرد: در روایتی دیگر از امام صادق علیه السلام می خوانیم: «بنا اثمرت الأشجار و أینعت الثمار به سبب ما است که درختان میوه می دهند و میوه ها به ثمر می رسند و رودها جاری می شوند و به سبب ما ابر آسمان می بارد و گیاهان از زمین می رویند و به بندگی ما خداوند پرستیده می شود و اگر ما نبودیم، هرگز خداوند پرستیده نمی شد.

«مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ بَكْرِ بْنِ صَالِحٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مَرْوَانَ بْنِ صَبَّاحٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ اللَّهَ خَلَقَنَا فَأَحْسَنَ خَلْقَنَا وَ صَوَّرَنَا فَأَحْسَنَ صُوَرَنَا وَ جَعَلَنَا عَيْنَهُ فِي عِبَادِهِ وَ لِسَانَهُ النَّاطِقَ «2» فِي خَلْقِهِ وَ يَدَهُ الْمَبْسُوطَةَ عَلَى عِبَادِهِ بِالرَّأْفَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ وَجْهَهُ الَّذِي يُؤْتَى مِنْهُ وَ بَابَهُ الَّذِي يَدُلُّ عَلَيْهِ وَ خُزَّانَهُ فِي سَمَائِهِ وَ أَرْضِهِ «3» بِنَا أَثْمَرَتِ الْأَشْجَارُ وَ أَيْنَعَتِ الثِّمَارُ وَ جَرَتِ الْأَنْهَارُ وَ بِنَا يَنْزِلُ غَيْثُ السَّمَاءِ وَ يَنْبُتُ عُشْبُ الْأَرْضِ وَ بِعِبَادَتِنَا عُبِدَ اللَّهُ وَ لَوْ لَا نَحْنُ مَا عُبِدَ اللَّهُ» (الكافي (ط - الإسلامية)، ج ‏1، ص: 144)

وی افزود: امام ایمنی بخش حیات طبیعی موجودات است؛ چه غایب باشد و یا ظاهر و حاضر؛ همان طور که امام سجاد علیه السلام فرمودند: «نحن امان اهل الأرض» حضرت حجت علیه السلام نیز می فرمایند: «و إنّی لأمان لأهل الأرض» (کمال الدین، ج 2) به درستی که من سبب ایمنی برای ساکنان زمین هستیم.

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: همان سان که خداوند متعال در قرآن کریم، در سوره انفال، به رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم خطاب می فرماید: «و ما کان الله لیعذّبهم و أنت فیهم» ای پیامبر تا تو در میان آنها هستی، خداوند آنها را مجازات نخواهد کرد. امام عصر علیه السلام هم می فرماید: من آخرین جانشین پیامبر خدا هستم و خدای تعالی به واسطه من بلاها را از خاندانم و شیعیانم دور می کند. «أنا خاتم الأوصیاء و بی یدفع الله عزوجل البلاء من أهلی و شیعتی» (کتاب الغیبه طوسی ص 246)

استاد سیاهکالی خاطرنشان کرد: پس همان طور که خورشید در پسِ ابر همه فواید خود، مانندِ نور، گرما و حرارت و جاذبه که تعدیل کننده و نظام بخش منظومه شمسی است، را یکجا دارد، و از تولید ویتامین  Dدریغ ندارد، امامِ در استتار غیبت هم تمام فواید خود، از قبیل امنیت کره زمین، و ایمنی بخشی ساکنان آن، مصبّ فیض برای موجودات، علت باقی بودن برای عالم هستی، هدایت باطنی برای عالم و حفظ شریعت خداوند، ایجاد امید و عدم سرخوردگی برای مستضعفین و منتظران، دعای خیر بری مؤمنان، امضاء مقدرات سالانه در شب های قدر و یاری رساندن به اثتغاثه کنندگان به حضرتش را به وسیله ملازمان و اولیایی که با آن حضرت مراوده مستمر دارند، را دارد.

رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله و سلم در پاسخ به پرسش جابر بن عبدالله انصاری که عرض کرد: آیا شیعیان در زمان غیبت قائم از وجود او بهره مند می شوند، فرمود: آری! سوگند به خدایی که من را به نبوت برانگیخت، آنان در غیبت او از نورش روشنایی می گیرند و از ولایت او بهره مند می شوند؛ همانند بهره مندی مردم از خورشید اگر چه ابرها چهره آن را بپوشانند.

ای جابر این از اسرار پوشیده خداوند و از علوم ذخیره شده او است. آن را مخفی کن، مگر برای اهلش.

«و باسناده الى جابر بن عبد الله الأنصاري قال: لما انزل الله عز و جل على نبيه محمد صلى الله عليه و آله‏ «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ» قلت يا رسول الله عرفنا الله و رسوله فمن أولوا الأمر الذين قرن الله طاعتهم بطاعتك؟ فقال عليه السلام هم خلفائي يا جابر و أئمة المسلمين من بعدي، أو لهم على بن ابى طالب ثم الحسن، ثم الحسين، ثم على بن الحسين ثم محمد بن على المعروف في التوراة بالباقر و ستدركه يا جابر فاذا لقيته فاقرأه منى السلام، ثم الصادق جعفر بن محمد ثم موسى بن جعفر، ثم على بن موسى، ثم محمد بن على، ثم على بن محمد، ثم الحسن بن على، ثم سميي و كنيي حجة الله في أرضه و بقيته في عباده ابن الحسن بن على، ذاك الذي يفتح الله تعالى ذكره على يديه مشارق الأرض و مغاربها، ذاك الذي يغيب عن شيعته و أوليائه غيبة لا يثبت فيها على القول بإمامته الا من امتحن الله قلبه للايمان، قال جابر فقلت له يا رسول الله فهل ينتفع الشيعة به في غيبته فقال عليه السلام اى و الذي‏ بعثني‏ بالنبوة انهم‏ ينتفعون به و يستضيئون بنور ولايته في غيبته كانتفاع الناس بالشمس و ان تجلاها السحاب، يا جابر هذا من مكنون سر الله و مخزون علمه فاكتمه الا عن اهله» (العروسى الحويزى، عبد على بن جمعة، تفسير نور الثقلين - قم، چاپ: چهارم، 1415 ق. ؛ ج‏ 1؛ ص 499)

/270/260/20/