به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، حضرت آیت الله العظمی شبیری زنجانی در شب نیمه شعبان بر جایگاه ویژه موضوع انتظار در حیات مذهب شیعه تاکید کردند و گفتند: اینکه شیعه به انتظار زنده است، برکسی پوشیده نیست. حتی برخی از پژوهشگران غیرمسلمان نیز بر این موضوع توجه داده و گفته‌اند شیعه را عاشورا و نیمه شعبان زنده نگه داشته است.

صرفاً ورود به حوزه یک نعمت نیست

حضرت آیت الله شبیری زنجانی در آیین «عمامه گذاری» تعدادی از طلاب حوزه علمیه قم که همزمان با میلاد امام زمان (عج) در دفتر ایشان برگزار شد، طلبگی را «نعمت الهی» نامیده و خاطرنشان کردند: باید قدر طلبگی و همه نعمت‌هایی را که خداوند به ما عطا کرده بدانیم. طلبگی خود یک نعمت است. البته مشروط به آنکه انسان شئون طلبگی را رعایت کند. صرفا ورود به حوزه یک نعمت نیست بلکه متخلق به شئون طلبگی شدن در کنار تحصیل دانش دین نعمت است. وقتی که انسان این شئون را رعایت کند خداوند عنایت خاص خود را رزق انسان می کند.

ایشان از «جوانی» و «حوزه علمیه» به عنوان دو نعمت دیگر خداوند به طلاب جوان نام بردند و بیان کردند: شکرگذاری این نعمات به مجهز شدن به علم و عمل است. علماء سلف ما در این شکرگزاری موفق بودند و ما باید سیره سلف صالح خود را حفظ کنیم.

عدم تمایل علماء سلف به پذیرش مرجعیت، سیره فراموش شده امروز

این مرجع تقلید شیعیان در تبیین جایگاه علم و تقوا در سیره علماء سلف خاطرنشان کردند: آسید محمدصادق لواسانی از پدرش آسید ابوالقاسم نقل می کرد که آشیخ علی محمد نجف آبادی در نجف بیمار شده بود. به عیادت او رفتیم. گفت می دانم که امروز را به پایان نمی رسانم. شنیده‌ام که آخوندملاکاظم کتاب کفایه را نوشته است. می خواستم مقداری از مطالب کتاب را بشنوم. مقداری از محتوای کتاب را برای او نقل می کنند و او در این حال فوت می کنند. بزرگان ما اینگونه در تحصیل علم و همچنین تحصیل تقوا جدی بوده اند.

ایشان ادامه دادند: شنیدم که برخی آشیخ مرتضی را بر صاحب جواهر مقدم می دانستند. ولی ایشان مراجعات خود را به صاحب جواهر ارجاع داده و تمایلی به حضور در میدان مرجعیت نداشت. وقتی که صاحب جواهر بیمار می شوند، برخی از شیعیان نزد ایشان می روند تا فردی را به آنها معرفی کند. صاحب جواهر شیخ مرتضی را معرفی می کند. شیخ مرتضی را نزد ایشان می آورند. صاحب جواهر دستی به شانه او می زند و می گوید «من اراد النجاه فلیتمسک بهذا الشیخ».

آیت الله شبیری زنجانی افزودند: شرایط و زمینه‌های مرجعیت برای شیخ مرتضی مرجعیت تمام بوده است. او موقعیت علمی بالایی داشت و صاحب جواهر نیز ایشان را تایید می‌کنند، اما با این وجود ایشان مرجعیت را نمی پذیرد و می گوید «سعید العلماء مازندرانی» بر من تقدم دارد. برخی از نجف به مازندران می‌آیند و به ایشان می گویند شیخ مرتضی شما را معرفی کرده است. ایشان می گوید در درس شریف العلماء من مقدم بودم. ولی شیخ مرتضی در حوزه علمیه بوده و با علماء بحث داشته و روز به روز ترقی کرده است ولی من از درس دور بوده ام و الان او مقدم بر من است. با ارجاع ایشان شیخ رساله می نویسد.

این مرجع تقلید شیعیان تصریح کردند: متاسفانه امثال بنده رفتار سلف سابق را حفظ نکردیم. طلاب سیره این علماء را حفظ کنند. حتما اگر این موضوعات را رعایت کنند حمایت خداوند شامل آنها می شود.

آیت الله شبیری زنجانی گفتند: من بلد نیستم اخلاق بگویم. قرآن می‌فرماید إِنَّ اللَّهَ لَا یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ یُغَیِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ. همه باید اهل علم و عمل باشیم. ما و دیگران باید اخلاق را رعایت کنیم. چرا که اعمال ما سبب عنایت الهی است.

انتقاد از عدم توجه به شأن سادات

این مرجع تقلید شیعیان حفظ احترام سادات را یکی دیگر از ویژگی‌های علماء سلف دانسته و خاطرنشان کردند: آشیخ حسن مامقانی احترام ویژه‌ای برای سادات قائل بود. یکی از طلاب جوان زنجان می‌گفت که نزد ایشان رفتم از عباراتی با این مضمون که ما نوکر شما هستیم استفاده کرد. او با آنکه مرجع تقلید بود نسب به احترام سادات اهتمام خاصی داشت و بسیار نسبت به این موضوع مقید بود. اما متاسفانه امروزه ما به این نکات توجه نداریم.

توصیه آسیدعلی شوشتری به آخوند خراسانی

آیت الله شبیری زنجانی با تاکید بر تاثیر «پیش مطالعه» دروس در یادگیری طلاب فرمودند: مرحوم آخوند شاگرد آسیدعلی شوشتری بوده است. آسید علی اهل کرامت و معروف به تشرف بود. آسیدعلی به مرحوم آخوند می گوید «ملاکاظم درس مرا می نویسی یا نه؟» ایشان پاسخ می دهند که می نویسم. می پرسد چگونه می نویسی؟ می گوید وقتی از درس شما استفاده کردم شب مطالب را یادداشت می کنم. ایشان می فرماید اگر می خواهی موفق باشی اول مطلبی را که قرار است بحث کنیم خوب مطالعه کن و نظر خود را درباره آن مطلب یادداشت کن. بعد نظر خود را در درس ارائه کن. یا نظرت با نظر ما موافق خواهد بود که نظر شما موکد می شود و یا مخالف. در صورت مخالف بودن با هم در کلاس گفتگو می‌کنیم؛ یا تو قانع می شوی و یا من. اگر تو قانع شدی مطلبت را تغییر می دهی. مرحوم آخوند فرموده من از این روش خیلی بهره بردم. طلاب قبل از درس مطالعه داشته باشند و برای تکمیل آن به استاد مراجعه کنند.

مباحثه ذهن را جولان می‌دهد

ایشان تصریح کردند: یکی دیگر از مطالب موثر، تدریس طلبه است و مطلب مهم دیگر، داشتن هم مباحثه است. انسان اگر بتواند هم مباحثه خوبی داشته باشد خیلی موفق است. در انتخاب هم‌مباحثه باید به دو نکته توجه کرد؛ یکی اینکه فردی را انتخاب کنید که از نظر اخلاق و تقوا در جایگاه مناسبی قرار داشته باشد. دیگر اینکه هم مباحثه باید از نظر علمی با خود شخص متقارب باشد. اگر از نظر علمی فاصله داشته باشند بحث خاصیتی نخواهد داشت. اگر هم مباحثه از نظر علمی بالاتر از شما باشد تحت تاثیر او قرار می‌گیرید و اگر از نظر علمی خیلی پایین تر از شما باشد، بهره ای نصیب شما نمی شود.

ایشان گفتند: درس و تدریس خاصیت مباحثه را ندارد. در مباحثه ذهن جولان پیدا می کند و فکر دارای جولان پخته می شود. کسی که بخواهد مجتهد واقعی شود باید این مسیر را طی کند.