استاد مهدی قنبریان دهکردی از اساتید حوزه علمیه و از نخبگان علمی، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «مباحث مربوط به نخبگان حوزوی» پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: بعضا دیده می شود که مستعدین و پژوهشگران حوزه به خاطر اینکه شأن علمی و تربیتی در حوزه آن گونه که باید و شاید، تقویت نشده و متناسب با دنیای امروز این شأن تعریف نشده، حوزه را رها می کنند و می روند. استاد می بیند که وقتی در حوزه می آید، هیچ اختیاری نسبت به تربیت علمی طلبه ندارد و تنها باید درس بدهد و برود؛ کاری از خودش نمی  تواند انجام بدهد؛ طلبه ها در تحت اختیار کامل او نیستند؛ از آن طرف، پشتیبانی مالی از استاد حوزه هم در حد اقل است؛ از این رو عنوان استاد دانشگاه در جامعه خیلی پر تنتراق و دهان پرکن است، از این رو ولو دانشگاهی درجه چندم باشد و هر چند درس مورد تدریس هم  آنچنان مهم نبوده باشد، با این حال به سمت استاد دانشگاه می رود، چرا که از لحاظ عرفی خیلی دهان پر کن است.

وی اضافه نمود: متأسفانه شأن و جایگاه استاد حوزه را آنچنان که باید و شاید، ارتقاء ندادیم، از این رو خیلی از نخبگان حوزه استادی دانشگاه را به استادی در حوزه ترجیح می دهند؛ و این امر باعث می شود که ما نسلی از خوب های حوزه را که باید از آنها درخواست می کردیم و به آنها تحمیل می کردیم که شما متمحض در حوزه بمانید و مشغول تربیت طلبه باشید، امکانات به آنها می دادیم، آنها را به طلبه ها و طلبه ها را به آنها معرفی کنیم، تا به این شیوه، نخبگان در حوزه تکثیر شوند، اما اینک در مراکزی غیر از مدارس سطوح مختلف حوزوی مشغول به کار هستند.

استاد قنبریان دهکردی خاطرنشان کرد: ما به جای اینکه در جهت تکثیر نخبگان حوزه گام برداریم، و حیطه کاری آنها را افزایش بدهیم،  آنها را عملا تنها به تدریس در دانشگاه سوق می دهیم که به تدریس دروس عمومی و معارفی دانشگاه بپردازند، نه از دروس تخصصی. چه اینکه اگر به تدریس دروس تخصصی هم می پرداختند، انسان دلگرم بود این اساتید انسان های عالم و فاضلی را تربیت می کنند.

این استاد و نخبه کشوری در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ی اساتید خاطرنشان کرد: نکته دیگری که باید به آن اشاره کرد، این است که گاهی در بعضی از عرصه های علمی نیاز به پژوهش های مفصل و سنگین است؛ که باید تیم ها و گروه های علمی در آن رابطه تشکیل بشود. و این گروه های علمی نیاز به ارتباط با اساتید طراز اول حوزه های علمیه دارند. متأسفانه این زمینه هم وجود ندارد و کارها به صورت خودجوش و در گوشه کنار انجام می شود؛ اگر خودِ پژوهشگران خودشان توانستند ارتباط بگیرند، که انجام شد؛ و الا ساز و کاری برای این قضیه تعریف نشده است. عمده این است که در پژوهش و آموزش و امورات دیگر ساز و کار وجود ندارد.

استاد قنبریان دهکردی تأکید کرد: یکی دیگر از موضوعاتی که می توان به آن اشاره کرد، بحث ارتباط نخبگان با حوزه های علمیه شهرستان ها است؛ تا به این ترتیب بتوان از ظرفیت نخبگان در شهرستان ها هم بهره برد. می توان به فرستان آنها به صورت دائمی یا حتی مقطعی، به عنوان مثال، ایام تعطیل، حوزه های شهرستان را هم از وجود این نخبگان، بهره مند ساخت تا آنها هم با روش تدریس، روش تحصیل و روش تحقیق آنها آشنا بشوند و همین طور بعضی دستاوردهای علمی را با حوزه های شهرستان ها به اشتراک بگذارند.

وی افزود: ارتباط نخبگان با حوزه های شهرستان آثار زیادی خواهد داشت؛ این کار، باعث خواهد شد که هم حوزه های شهرستان ها بهره مند بشوند و هم این شخص که در قم تلاش می کند، احساس کند در یک جامعه گسترده تری تأثیرگزار است و احساس کند که علاوه بر فضای قم، در فضای خارج از قم هم می تواند تأثیرگزار باشد.

وی تأکید کرد: این کار هم مجددا نیاز به ساز و کار مدیریتی و حمایت دارد؛ که متأسفانه از طرف مدیریت حوزه علمیه قم این مدیریت وجود ندارد؛ مگر آنکه خود مدیران حوزه های شهرستان ها این دغدغه را داشته باشند و  پیگیر بشوند، و بتوانند کسی را شناسایی کنند و ملزوماتش را فراهم کنند و نیازها را برآورده نمایند، بتوانند کسی را ببرند و از او استفاده کنند؛ و الا اگر غیر از این باشد، کار انجام نمی شود.

استاد مهدی قنبریان دهکردی خاطرنشان کرد: من به عنوان یکی از نخبگان حوزوی هیچ وقت خودم را طلبکار حوزه نمی دانم؛ چرا که در فضای طلبگی بر اساس تکلیف و وظیفه است که پیش می رویم؛ و اگر هم کسی امکانات کافی در اختیار ما قرار ندهد و زندگی ما هم در مضیقه باشد، ما از انجام وظیفه خودمان پا پس بکشیم. ما با خدا و حضرت حجت ارواحنا فداه معامله کردیم و انرژی خودمان را در آن مسیر قرار دادیم و اگر اخلاصی در این کار وجود داشته باشد، اجرش عندالله و نزد حضرت حجت علیه السلام قطعا محفوظ است. اما چیزی که عیان است، چه حاجت به بیان است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ما وضعیت معیشت طلبه ها را می بینیم، وقتی طلبه ها ازدواج می کنند و بچه دار می شود، با این وضعیت اقتصادی که الآن وجود دارد، با این شهریه های معمولی نمی توانند زندگی خودشان را بچرخانند؛ امروز هم نمی توان به طلبه ها گفت فلان عالم قدیمی با حداقل ها زندگی می کردند؛ چرا که آدم های امروزی با فضای امروزی است که تربیت شده است؛ عالم بزرگواری هم که در گذشته با سختی زندگی خود را پیش می برد، نیز با فضای دیروز رشد یافته است. آن عالمی که دویست سال پیش آن گونه زندگی می کرد، شاید خانمش هم طلبه نباشد، اما با همان فضای دیروز بود که تربیت شده است.

وی افزود: امروز اگر طلبه ای ازدواج کند، با خانمی ازدواج می کند که در فضای امروز تربیت شده است؛ و اگر بچه دار بشوند، بچه هایش در فضای امروز است که تربیت می شوند؛ خیلی از سختی ها را نمی توانند بپذیرند؛ از این رو یک بخش از تمرکز و وقت طلبه معطوف به حل مشکلات معیشتی می شود.

استاد قنبریان خاطرنشان کرد: فشار اقتصادی و لزوم تأمین معیشت می تواند منجر به کاهش بازدهی پژوهشی و علمی شخص نخبه گردد؛ چرا که برای تأمین نیازهای اقتصادی ممکن است به پژوهش های پیش پا افتاده ای تن بدهد که اصولا یک نخبه نباید روی آن زمان و انرژی صرف نماید؛ همین طور ممکن است یک نخبه برای تأمین همان نیازها، به تدریس هایی تن بدهد که درست نیست؛ چرا که او می توانست کاری بالاتر و تأثیرگزارتر از آن را مشغول بشود، اما مجبور می شود به خاطر تأمین معاش به بعضی کارها تن بدهد.

وی تأکید کرد: این مشکل وجود دارد و اگر حوزه نیروهای برتر خودش را بتواند شناسایی و تأمین کند، قطعا آن رشد علمی برای خود نخبگان و به واسطه آنها برای دیگر طلبه ها خیلی بیش از حال کنونی خواهد بود. در بیانات مقام معظم رهبری هم این توصیه بارها و بارها تکرار شده است که باید از این افراد حمایت خاص بشود؛ و این حمایت، تبعیض نیست؛ بلکه عین عدالت است. حمایت ویژه از نخبگان عین عدالت است؛ اگر اینها حمایت بشوند، بازدهی علمی آنها بالاتر می رود. البته باز هم تکرار می کنم که ما نباید خودمان را طلبکار بدانیم.

توصیه هایی به طلبه های جوان

این نخبه برتر کشوری در مقام توصیه به طلبه هایی که تازه به حوزه گام برداشتند، خاطرنشان کرد: توکل به خدا و توجه به مسائل معنوی از اولویت های طلبگی و حوزه باید به شمار بیاید؛ و اگر توفیقی انتظار می رود، باید دانست که توفیق از جانب خداوند متعال است.  اینکه خودمان را محور کسب توفیقات بدانیم، اولین قدم در سقوط است و باید به آن توجه کرد.

وی افزود: توسل دائمی به امام زمان علیه السلام را نباید فراموش کنیم. نباید همه چیز را درس و مباحثه بدانیم؛ بزرگان ما بسیاری از مشکلات علمی خودشان را با توسل و توکل و اخلاص پیش می بردند؛ این کار در برکت یافتن زمان هم راهگشا است؛ در یک ساعت استفاده علمی، آن کسی که مخلصانه و با توسل و توکل پیش می رود، بازدهی بیشتری دارد، نسبت به کسی که این توجه را ندارد. اساسا یکی از تفاوت های محیط علمی حوزه علمیه با سایر محیط های علمی، توجه به امور معنوی است.

استاد قنبریان دهکردی در ادامه بیان کرد: نکته دوم آن که برای انتخاب مسیر درست طلبگی به اولویت ها و وظایفی که بر زمین مانده است، توجه کنیم؛ یعنی به جای اینکه دنبال کاری باشیم که بیشتر دیده می شود، دنبال کاری باشیم که اهمیت بیشتری دارد، ولو دیده نشود. ما مأمور آن نیستیم که مشهور و مطرح بشویم. ما باید وظیفه مان را انجام بدهیم؛ ولو امروز و فردا دیده نشود، چرا که شاید حتی پنجاه سال بعد، این کار و تحقیق ما عملیاتی بشود. بسیاری از علمای ما در زمان حیاتشان آنقدر مشهور نبودند؛ آنچنان که امروز در بین جامعه علمی شهرت یافته اند. در امور پژوهشی باید دیدمان را چند صد سال آینده قرار بدهیم؛ ولو اینکه الآن حرف ما را کسی گوش ندهد؛ اما در آینده ممکن است نظر امروز پژوهشگر مورد توجه قرار بگیرد.

وی افزود: نکته اساسی و کاربردی وجود دارد؛ گاهی طلبه های جوان به خاطر مشورت های اشتباه، دچار تصمیم گیری های اشتباه می شوند. متأسفانه گاهی بعضی از بزرگتران حوزه در مشورت دادن، شرایط خاصّ آن طلبه را رعایت نمی کنند؛ یعنی یک نسخه واحد را می خواهند برای همه بپیچند. در حالی که هر طلبه ای شرایط و حتی مشکلات خاص خود را دارد و باید توصیه های مخصوص به خود را داشته باشند.  مشورت خواستن خیلی خوب است؛ اما یک طلبه نباید به یک مشورت اکتفا کند؛ کسانی را به عنوان طرف مشورت خودشان قرار دهند که از جهت تجربه کاری و توجه به نکات ظریف و ریزه کاری ها سرآمد باشند. گاهی طلبه ها از کسانی مشورت می گیرند و چندین سال مسیر طلبگی را بر اساس آن پیش می گیرند که اشتباه بوده است و در این راه، هزینه و زمان را صرف می کنند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: طلبه های جوان، ناامید نباشند؛ اگر هم تا جاهایی درست پیش نرفتند، بدانند هر زمان که توکل به خدا کنند و شروع نمایند، به تعبیر حاج قاسم سلیمانی «خداوند به اخلاص برکت می دهد» اگر واقعا مخلصانه یا علی بگویند و شروع به کار کنند، ان شاء الله برکت کار خودشان را خواهند دید.

/270/260/20/