استاد ناصر ابراهیمی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «درس هایی از دعاهای روزانه ماه مبارک رمضان» پرداخت.

درسی از دعای روز اول ماه رمضان

"قیام قائمین":

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در دعای روز اول می خوانیم: "اللَّهُمَّ اجْعَلْ صِيَامِي فِيهِ صِيَامَ الصَّائِمِينَ وَ قِيَامِي فِيهِ قِيَامَ الْقَائِمِينَ وَ نَبِّهْنِي فِيهِ عَنْ نَوْمَةِ الْغَافِلِينَ وَ هَبْ لِي جُرْمِي فِيهِ يَا إِلَهَ الْعَالَمِينَ وَ اعْفُ عَنِّي يَا عَافِيا عَنِ الْمُجْرِمِينَ؛ " «خدایا روزه مرا در این روز از روزه داران واقعی قرار بده و قیامم را جزو قیام‌ کنندگان حقیقی قرار بده و مرا در این  روز از خواب بی ‌خبران بیدارم نما و جرمم را در این روز ببخش؛ ای معبود جهانیان و درگذر از من ای بخشنده جنایتکاران.»

قیام موعظه ای از خدا 

استاد ناصر ابراهیمی افزود: قرآن کتاب زندگی و سراسر موعظه است و مهمترین جنبه اعجازی آن، هدایت است. خداوند فرماید: "قُلْ إِنَّما أَعِظُكُمْ بِواحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنى‏ وَ فُرادى‏"؛ [سوره سبا،آیه 46] «بگو که من به یک سخن شما را پند می‌ دهم و آن سخن این است که شما خالص برای خدا دو نفر دو نفر با هم یا هر یک تنها قیام کنید...». و این ندا از قرآن است که ای مردم برای رضای خدا قیام کنید. اگر توانستید، گروهی قیام کنید "مَثْنى"‏. و اگر نشد، به تنهایی قیام کنید: "فُرادى"؛ اما در هر صورت قیام کنید.

وی اضافه نمود: قیام برای خدا یعنی دل کندن از خواهش های نفسانی، و فرار به سوی خدا "فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ" «پس به سوى خدا بگريزيد، كه همانا من از سوى او براى شما هشدار دهنده ‌اى آشكار هستم.» بهترین فرصت برای تمرین قیام، ماه مبارک رمضان است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در یکی از فرازهای دعای روز اول ماه مبارک رمضان، از خدا می خواهیم که شب‌ زنده‌ داری ما را در این ماه جزء شب‌ زنده ‌داری‌ های واقعی و خالصانه خودش قرار بدهد. "اللَّهُمَّ اجْعَلْ...قِيَامِي فِيهِ قِيَامَ الْقَائِمِينَ " و نماز شب یکی از کامل‌ ترین تمرین‌هابرای قیام است؛ که انسان در دل شب که همه در خواب عمیق فرورفته‌اند از خواب شیرین خود بگذرد و در برابر خدای مهربان به عبادت بایستد.

وی افزود: البته این کار، سخت است؛ وقتی همه خوابند، یک نفر در آن دل شب ،از رختخواب گرم و نرمش دل بکند، با اینکه همه چیز، او را به تسویف (کمی بخوابم برمی خیزم) می خوانند، (دلت گوید که برخیزی  هوی گوید دمی دیگر)؛ اما او از خواب ناز برجهد و  وضویی بسازد و به تهجد برخیزد؛ اما چون سخت ‌ترین عمل هست و بهترین تمرین برای دل کندن از دنیاست، بهره اش فراوان است.  
 

استاد ابراهیمی خاطرنشان کرد: امام صادق علیه‌السلام فرمودند: "ما مِن عَمَلٍ حَسَنٍ يَعمَلُهُ العَبدُ إلاّ و لَهُ ثَوابٌ في القرآنِ إلاّ صلاةَ اللَّيلِ؛ فإنَّ اللّه لَم يُبَيِّنْ ثَوابَها لِعَظيمِ خَطَرِها عندَهُ"؛ هيچ عمل خوبي نيست كه بنده انجام دهد مگر آنكه براي او ثوابي در قرآن بیان‌شده ولي درباره نماز شب این‌طور نيست خداوند ثواب نماز شب را به خاطر بزرگي جايگاه و منزلت آن روشن نكرده است. [بحار الأنوار؛ ج 87، ص 140].

وی اضافه نمود: خداوند متعال می فرماید: "تَتَجافى جُنُوبُهم عَن المَضاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَ طَمَعًا وَ مِمَّا رَزَقْنَـاهُمْ يُنفِقُونَ * فلا تَعْلَمُ نَفسٌ ما أُخْفِيَ لَهُم مِن قُرَّةِ أعْيُنٍ جَزاءً بِما كانوا يَعمَلونَ؛ پهلوهايشان از بسترها در دل شب دور مى ‏شود (و بپا مى ‏خيزند و رو به درگاه خدا می‌ آورند) و پروردگار خود را با بیم و اميد مى‏ خوانند و از آنچه به آنان روزى داده‏ايم انفاق مى‏ كنند! [سوره سجده،آیه 16]

حکایت و هدایت

استاد ابراهیمی خاطرنشان کرد: يكي از نزديكان امام می‌ گوید: پنجاه سال نماز شب امام خميني ترك نشد. امام در بيماري، در صحّت، در زندان، در خلاصي، در تبعيد، حتّي بر روي تخت بيمارستان قلب هم نماز شب می‌ خوانند. امام در قم بيمار شدند؛ به دستور اطبّا می‌ بایست به تهران منتقل شوند. هوا بسيار سرد بود و برف می‌ بارید و يخبندان عجيبي در جادّه ها وجود داشت، امام چندين ساعت در آمبولانس بودند و پس از انتقال به بيمارستان قلب باز نماز شب خواندند.

 شبي كه از پاريس به ‌سوی تهران می ‌آمدند، تمام افراد در هواپيما خوابيده بودند؛ تنها امام در طبقه‌ بالاي هواپيما نماز شب می ‌خواندند؛ و شما اگر امام را از نزديك ديده باشيد، آثار اشك بر گونه‌ های مبارك امام، حكايت از شب‌زنده ‌داری و گریه‌ های نیمه ‌شب وي دارد.

درسی از دعای روز دوم ماه رمضان

مقام رضای الهی:

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: در دعای روز دوم ماه مبارک رمضان می خوانیم:

"اللَّهُمَّ قَرِّبْنِي فِيهِ إِلَى مَرْضَاتِكَ وَ جَنِّبْنِي فِيهِ مِنْ سَخَطِكَ وَ نَقِمَاتِكَ وَ وَفِّقْنِي فِيهِ لِقِرَاءَةِ آيَاتِكَ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ " «خدايا امروز مرا به موجبات رضايتت نزديك بفرما و از خشم و  بلاهايت دور فرما و توفيق بده تا در اين روز آياتت را قرائت كنم به مهر باني ات اي مهربان ترين مهر بان ها ».

وی افزود: در فراز اول دعای روز دوم ماه مبارک رمضان آمده است "اللهمّ قَرّبْنی فیهِ الی مَرْضاتِك"؛ «خدایا مرا نزدیك كن به آنچه مورد رضای تو است.». مقام رضای الهی مقام بسیار بالایی است كه فقط بندگان خالص خدا به آن راه می یابند و ارزش کسب رضای الهی برای آنان، ازهر چیزی برتر است و برترین نعمت برای  آنان از میان نعمت های بهشتی، رضایت خداونداست.

استاد ناصر ابراهیمی خاطرنشان کرد: قران مجید می فرماید: "وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ ۚ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذَٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ "؛(سوره توبه، آیه 27) «خدا اهل ایمان را از مرد و زن وعده فرموده که در بهشت خلد ابدی که زیر درختانش نهرها جاری است درآورد و در عمارات نیکو و پاکیزه بهشت عدن منزل دهد و برتر و بزرگتر از هر نعمت، مقام رضا و خشنودی خداست و آن به حقیقت فیروزی بزرگ است.»                                                                                                                                                                                     

وی اضافه نمود: مقام رضای الهی مقام بسیاربالایی است كه فقط بندگان خالص خدا به آن راه می یابند: خداوند در پایان سوره مباركه فجر (سوره امام حسین (ع) سخن از مقام رضا کرده و می فرماید: "یا اَیتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعی اِلی رَبِّك راضِیةً مَرْضِیةً فَادْخُلی فی عِبادی وَ ادْخُلی جَنَّتی" سوره فجر، آیه ۲۷-۳۰) «ای نفس آرام گرفته به سوی پروردگارت باز گرد در حالی كه تو از او راضی هستی و او از تو راضی، پس داخل بندگان من شو، و وارد بهشت من شو.»

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امام حسین (ع) در روز عاشورا و در آخرین لحظات حیات در حال آرامش و سکون صورت بر روى خاک نهاده و مى ‏‌گفت: "إلهِى رِضًى بِقَضائِکَ تَسلِیمًا لأمْرِکَ لا مَعبودَ سِواکَ یا غِیاثَ المُستَغیثینَ" «الهي راضيم به آنچه براي من مي خواهي و تسليم امر توأم و اي فرياد رس دادخواهان، معبودي جز تو نمي يابم».

وی افزود: حکایت حضرت جبرئیل و میکائیل (ع) : در ماجرای لیلة المبیت، خداوند به جبرئیل و میکائیل وحى فرستاد که من در میان شما پیمان برادرى ایجاد کردم و عمر یکى را طولانى تر از دیگرى قرار دادم، کدام یک از شما دو نفر، زندگى دیگرى را بر خود مقدم مى شمرید؟ هر یک از آن دو، حیات خویش را برگزیدند، در این هنگام خداوند به آنها وحى فرستاد، چرا شما همانند على بن ابی طالب (ع) نبودید؛ من میان او و محمد (ص) برادرى بر قرار ساختم و او در بستر پیامبر (ص) خوابید و جان او را بر جان خویش مقدم شمرد، ...

در این هنگام ، آیه  "وَ مِنَ النَّاسِ مَن یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ وَاللّهُ رَؤُوفٌ بِالْعِبَاد" در شأن حضرت على (ع) نازل شد. «افرادی هستند (امیر مؤمنان علی (علیه‌السّلام) که جان خویش را با خداوند معامله می‌کند به خاطر به دست آوردن رضایت او، و خداست که نسبت به بندگانش مهربان است». (سوره بقره/207) . (احیاءالعلوم جلد 3 صفحه 238)                                                                                                                                                

استاد ابراهیمی خاطرنشان کرد: حضرت علی (ع) در مقام بیان انگيزه هاى عبادت عابدان می فرماید: "إِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ رَغْبَةً فَتِلْكَ عِبَادَةُ التُّجَّارِ، وَإِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ رَهْبَةً فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْعَبِيدِ، وَإِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ شُكْراً فَتِلْكَ عِبَادَةُ الاْحْرَارِ".«گروهى خدا را از روى رغبت و ميل (به بهشت) پرستش كردند، اين عبادت تاجران است و عدّه اى از روى ترس او را پرستيدند و اين عبادت بردگان است و جمعى ديگر خدا را براى شكر نعمت ها (و اين كه شايسته عبادت است) پرستيدند. اين عبادت آزادگان است» ".( حکمت 237 نهج البلاغه)

اسباب جلب رضای الهی درکلام امام جواد علیه السلام:

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: "سه چیز بنده را به رضوان و خشنودی خدا می رساند:1.استغفار فراوان2.نرمخویی فروتنى با مردم 3.صدقه بسیار" (كشف الغمه، ج 2، ص 349 )

غضب و رضاى الهی:

استاد ناصر ابراهیمی خاطرنشان کرد: در این دعای شریف می خوانیم: "وَ جَنِّبْنِی فِیهِ مِنْ سَخَطِکَ وَ نَقِمَاتِکَ".« خدایا ما را از خشم و کیفر و عذابت دور کن».

وی افزود: «طاعت» ما، مايه رضايت اوست و« معصيتمان»، او را ساخط و خشمگين خواهد كرد. چه عذابى دردناكتر از غضب و نارضايى خدا؟!…و چه پاداشى برتر و بزرگتر از خشنودى و رضاى حق؟! پس بايد در پی کسب موجبات رضاي الهی بود، بايد با عمل صالح، كار خير، حق طلبى، ايثار و اخلاص، انفاق و صدقه، طاعت و عبادت و… به خداوند نزديك شد و رضاى او را كسب كرد.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم اضافه نمود: بايد از نافرمانى، كينه توزى، بدخواهى، سوءنيّت، حسد و غيبت، احتكار و زراندوزى، گرانفروشى و حرامخوارى، ستم و حقكشى دورى كرد، چرا كه اينها مايه غضب الهى است، و هر كس مغضوب درگاه خدا گردد، خير و بركت از او روى گردان خواهد شد و درهاى تباهى و گمراهى و عذاب به رويش گشوده خواهد گشت. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در خطبه معروف شعبانیه ، به حضرت على عليه السلام فرمود: "اَفضَلُ الأعمالِ فى هذَا الشَّهرِ الوَرَعُ عَن مَحارِمِ اللّه ". «بالاترين عمل در اين ماه، پرهيز از گناه است ».

چگونه بدانیم خدا از ما راضی است؟

وی در ادامه بیان کرد: مرحوم آیت ‌الله مجتهدی تهرانی در شرح دعای روز دوم ماه مبارک رمضان می‌ گوید: "در روایت وارد شده، اگر می ‌خواهی بدانی خدا از تو راضی است، ببین که تو از خدا راضی هستی یا نه ؟" پس اگر می‌ خواهی بدانی خدا از تو راضی است یا نه، به دلت مراجعه کن! ببین در زندگی از خدا راضی هستی؟ اگر راضی هستی؛ بدان که خدا هم از تو راضی است و اگر در گوشه دلت از خدا ناراضی هستی. متوجه باش که خدا هم از تو نا‌راضی است.

وی افزود: بعضی‌ ها از خدا راضی نیستند و به درگاه الهی گله می‌ کنند که خدایا چرا همه دارا هستند و من چیزی ندارم، یا چرا همه سالمند و من مریضم؟ نباید این طور حالتی داشت، بلکه باید در هر حالتی که هستی از خدا راضی باشی.

حکایت و هدایت:

استاد ناصر ابراهیمی خاطرنشان کرد: حسن بن محمّد الواعظ گفت: بکر بن علیّ المصّیصی، سی سال بود که بیمار بود. اصحابش او را گفتند: خواهی که بهتر شوی از این بیماری؟ گفت: نه. گفتند: خواهی تا بمیری؟ گفت. نه. گفتند: چگونه؟ گفت: اگر از این دو گانه یکی خواهم، خلاف آن خواسته باشم به خود که خدای به من خواسته است، و من نخواهم که خواست من در خلاف خواست خدای بود، مرا به این فضول چه کار است! من بنده مملوکم، خداوند من آنچه صلاح من باشد به داند، خود می کند.

رضا یت الهی، پیروزی عظیم است:

وی اضافه نمود: هنگامی که خداوند از بنده خویش راضی باشد، یقینا آن بنده از خشم و غضب الهی در امان است؛ چرا که رضای خداوند پیروزی عظیم است که در آن هیچ گونه شکستی وجود ندارد و خداوندی که از بنده خویش راضی است، هیچ گاه بر او غضب نمی نماید.

وی افزود: امام حسین علیه السلام فرمودند: "مَنْ طَلَبَ رِضَا اللَهِ بِسَخَطِ النَّاسِ كَفَاهُ اللَهُ أُمُورَ النَّاسِ؛ وَ مَنْ طَلَبَ رِضَا النَّاسِ بِسَخَطِ اللَهِ ‏وَكَلَهُ اللَهُ إلَى النَّاسِ؛ وَ السَّلَامُ."(مشکاة الأنوار في غرر الأخبار، جلد ۱، صفحه ۳۲) «هر کس رضایت خداوند را بخواهد هر چند با خشم مردم همراه باشد ، خداوند او را از امور مردم کفایت می کند و هر کس که با به خشم آوردن خداوند دنبال رضایت مردم باشد ، خداوند او را به مردم واگذارد والسلام.»

استاد ناصر ابراهیمی خاطرنشان کرد: پيامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: "مَنْ طَلَبَ مَرْضَاةَ اَلنَّاسِ بِمَا يُسْخِطُ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ كَانَ حَامِدُهُ مِنَ اَلنَّاسُ ذَامّاً وَ مَنْ آثَرَ طَاعَةَ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِمَا يُغْضِبُ اَلنَّاسَ كَفَاهُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَدَاوَةَ كُلِّ عَدُوٍّ وَ حَسَدَ كُلِّ حَاسِدٍ وَ بَغْيَ كُلِّ بَاغٍ وَ كَانَ اَللَّهُ لَهُ نَاصِراً وَ ظَهِيراً." (الکافي  ,  جلد۵  ,  صفحه۶۲) هرکس در طلب به دست آوردن رضایت مردم به‌وسیله‌ آنچه باعث غضب الهی می‌ گردد باشد، روزی فرا می‌ رسد که آنها که وی را ستایش می ‌کردند او را مورد مذمّت قرار خواهند داد. و هر کس طاعت الهی را ترجیح دهد ولو مردم از این عملش ناراحت باشند خداوند دشمنی دشمنان و حسادت حسودان و ظلم ظالمان را در حقّ وی کفایت می‌ نماید و خداوند یاری ‌دهنده و پشتیبان وی است.

/270/260/20/