استاد روح الله حریزاوی از اساتید حوزه علمیه قم و قائم مقام سازمان تبلیغات اسلامی در گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید به موضوع : «اهداف علم» پرداخت.

این استاد حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: هر علمی برای دستیابی به یک سری اهداف و تأمین غایت به وجود آمده است؛ و برای پیدایش یک سری غایت و نتیجه بوده است که این علم به وجود آمده است؛ و الا اصلا به وجود نمی آمد.

وی افزود: این غایت ها، گاه به نفع انسان و گاه به ضرر انسان است. امروزه همه تصدیق می کنند آن روزی که باروت کشف شد، کسی قصد کشتن انسان ها را نداشت؛ اما این وسیله در اختیار کسانی قرار گرفت که علیه بشر جنایت می کنند.

استاد حریزاوی در ادامه بیان کرد: یا به عنوان مثالی دیگر، روی که بیوتکنولوژی به وجود آمد، کسی فکر آن را نمی کرد که بخواهد در خدمت یک سری انسان ها قرار بگیرد که بیوتروریسم انجام بدهند و ویروس سیاه زخم را ایجاد کنند؛ تا یک سری انسان ها مریض بشوند و بعد از آن، پادزهر آن را بخواهند بفروشند.

وی خاطرنشان کرد: اصل آن علم، علم مقدسی بوده است؛ اما چه شده است که آن علم در خدمت جنایتکاران و تروریست ها قرار می گیرد. اصل آن علم مشکلی نداشته است؛ اما چون به شکل ناصحیح و لاینفع استفاده شده و بر اساس مقاصد شیطانی و مالی و دنیوی استفاده شده، این اتفاق افتاده است.

قائم مقام سازمان تبلیغات اسلامی در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: وقتی از علم دینی و اسلامی سازی علوم صحبت می کنیم، گاه به دنبال تصحیح اهداف علوم هستیم؛ و گاهی در صدد تصحیح منبع تولید این اطلاعات هستیم. به دانشمند می خواهیم بگوییم شما در فلان علم، از فلان منبع استفاده می کنید؛ یعنی بحث ما بحث معرفت شناختی و اپیستومولوژیک است.

وی افزود: به عنوان مثال زمانی که می خواهیم در مورد کشاورزی اظهار نظر کنیم، قطعا و قطعا گزاره های علم کشاورزی و علوم زیستی را با تجربه و تکرار به دست می آوریم؛ در آنجا لازم نیست که حتما از محاسبات عقلانی ریاضیاتی استفاده بشود؛ خیر! بلکه یک محصولی را می کارند و مطالعه می کنند که در چه مدتی با چه مقدار آب و با چه مقدار نور رشد می کند؛ در اینجا روشی و منبعی به نام حسّ و تجربه وجود دارد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اما در علومی عقلانی مانند ریاضیات و فلسفه حسّ و تجربه جوابگو نیست؛ در آنجا باید از عقل استفاده کرد؛ در علومی که می خواهد در مورد پدیده روح اظهار نظر کند، مانند علوم روان شناسی که در مورد رابطه روح و روان با جسم انسان و رفتار انسان می خواهد اظهار نظر کند، در آنجا نه عقل به تنهایی جوابگو است، و نه حس و تجربه به تنهایی جوابگو است؛ بلکه در آنجا از منبعی دیگر به نام «وحی» استفاده می کنیم.

وی اضافه نمود: منافع مختلف و روش های مختلف کسب اطلاعات متفاوت هستند؛ در هر علمی باید از روش اختصاصی خودش استفاده کنیم؛ هدف را بر اساس منابعی که در اختیار داریم باید شناسایی کنیم؛ عقل منبع بسیار گسترده ای است و یک سری اطلاعات گسترده به ما می دهد؛ عقل به ما می گوید که باید صنعت هسته ای در راستای رفاه دنیوی بشر استفاده بشود؛ نه در راستای نابودی نوع بشر و کشتار؛ و اگر هیچ دین و هیچ پیامبری هم نیامده بود، عقل انسان به خودی خود می فهمید.

استاد روح الله حریزاوی خاطرنشان کرد: ما این را به بحث می گذاریم و به اشتراک می گذاریم؛ می گوییم چرا یک علم در این راستا استفاده بشود؛ اینجا بحث غایت است؛ از فرایند عقل و وحی و تجربه با هم کمک می گیریم که هدف این علم را تصحیح بکنیم.

وی افزود: اتفاق دیگر آن است که اتفاق در منابع و روش شناختی علوم است؛ گاهی اوقات از روش های ناصحیح استفاده کردند؛ مثلا در علوم انسانی این مشکل را می بینیم وقتی می خواهیم به سراغ اسلامی سازی علوم انسانی برویم، عمد بحث هایی که با دانشمندان عزیز داریم، استفاده از روش های اشتباه است؛ روش حسّ و تجربه برای علوم تجربی و علوم پزشکی و علوم زیستی استفاده می شود؛ این زیست مربوط به حیات مادی انسان است؛ اما پزشک می تواند به زیبایی بگوید من چند بار این پیوند را زدم و به این شکل جواب داد؛ اما وقتی سراغ روح می رویم، نمی تواند بگوید من چند بار روح را تجربه کردم؛ چون روح واکنش های مختلف دارد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: علمی که در اساس تأسیسش برای هدایت بود، وقتی این علم در دست انسان های ناپاک و یا با روش های نا صحیح قرار بگیرد، حتی علومی که موسوم به علوم اسلامی است؛ هم می تواند منحرف کننده باشد.

وی اضافه نمود: جمله ای معروف از امام خمینی رضوان الله تعالی علیه است که می فرماید: «اگر تهذیب نفس نباشد، علم توحید هم شرک آور است» علم توحید هم باعث بدبختی بشر می شود. تمام علوم شامل این بحث می شود؛ حتی علوم اسلامی هم باید اسلامی بشود؛ یعنی در اهداف و کارکردها و منابع شناختی شان باید دقیقا آن چیزی که صحیح و نافع است، مورد استفاده قرار بگیرد.

/270/260/21/