به مناسبت فرا رسیدن شهر الله الکریم، استاد محمد مهدی بحرینی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «ماه رمضان و غیبت امام زمان علیه السلام، عرصه امتحان الهی» پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در ایام ماه مبارک رمضان هستیم؛ ماهی که به نظر می رسد دارای شعور و حیات است. اینکه آیا زمان می تواند شعور داشته باشد یا نه، بحث هایی فلسفی است که باید در جای خود صورت بپذیرد. اما به نظر می رسد که در عالم، یک شعور تکلیفی وجود دارد که شاید مخصوص انسان و  یا جن باشد؛ اما یک شعور دیگری هم هست که شاید منشأ تکلیف نباشد؛ اما برای اشیاء و حیوانات و برای زمان در همین دنیا وجود دارد؛ این مطلب را شاید بشود از روایات هم استفاده کرد.

وی افزود: نسبت به زمان هم به نظر می رسد که زمان ذاتا یا تحت تأثیر عواملی، دارای حیات و یک معنویت و یک روحانیت و یک فضای خاصی می شود. این نکته را در توصیف روایات پیگیری کرد؛ به عنوان  مثال، آیا ماه مبارک رمضان، از جهت زمانی هیچ فرقی با سایر زمان ها ندارد و فقط خدای متعال از جهت اینکه یک زمانی را می خواستند به یک تکلیفی اختصاص بدهند و به رحمت خاصه ای انتخاب کردند؟ یعنی آیا ممکن بود شعبان و یا ماه رجب را انتخاب کنند؟ و یا اینکه خودِ این زمان ویژگی هایی دارد و از روح و حیات خاصی برخوردار است؟ کما اینکه به عنوان مثال، آیا روز عاشورا صرف سالگرد شهادت اباعبدالله الحسین علیه السلام است مانند سایر سالگردها، و یا اینکه روز عاشورا حیات دارد و زنده است؟ اینکه دل ها غمگین می شود، نه به این خاطر که سالگرد است، بلکه به این خاطر است که انسان ها در این زمان قرار می گیرند. این مطلب را برای اشیاء و حیوانات هم می توان بیان کرد.

استاد بحرینی خاطرنشان کرد: ماه رمضان دارای حیات است؛ تعبیر «ربیع» برای او به کار رفته است که حاکی از حقیقتی است که ماه مبارک رمضان را دارای حیات و روح می بیند. نکته زیبایی در اینجا وجود دارد؛ تعبیر «ربیع» برای وجود مقدس امام زمان علیه السلام هم بیان شده است..ماه مبارک رمضان ماه امام زمان علیه السلام هم هست؛ از آن جهت که شب قدر در این ماه قرار داده شده است. وجود مقدس امام زمان علیه السلام هم ربیع الانام است. امام زمان علیه السلام ربیع است و حیات دهنده است. ماه مبارک رمضان هم ربیع است و حیات دهنده است.

وی اضافه نمود: این افاضه ای که به برکت وجود مقدس امام زمان علیه السلام و به برکت ماه مبارک رمضان وجود دارد که آن حیات است، این حیات نصیب هر کسی نمی شود؛ کسی می تواند به این حیات برسد که از پل ابتلاء و  امتحان بگذرد. چه کسی می تواند به حقیقتش برسد؟ کسی که امتحان روزه را پشت سر بگذارد. می دانیم که روزه واقعا ابتلاء و امتحان است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: هدف از خلقت انسان، کسب معرفت است؛ معرفت، حیات قلب است؛ و رسیدن به این هدف هم بدون ابتلاء و امتحان میسر نیست. اگر خدای متعال احکامی را در شرایط خاصّ قرار می دهد، برای این است که مکلف امتحان بشود و ابتلاء بیابد. از این رو جعل احکام با هدف ابتلاء است.

وی افزود: هدف از ساختاری که در خلقت قرار داده شده است را باید در نظر گرفت. یک بار می گوییم خالق از خلق چه هدفی دارد؛ بحث دیگر آن است که مخلوق برای چه خلق شده است و هدف از خلق چیست؟ این بحث دیگری است. از این رو ما دو هدف داریم؛ یک هدف در جهت خالق است و یک هدف که مخلوق باید به آن برسد؛ و سومین نکته آن است که ساختار خلقت چه هدفی را دنبال می کند. اینها پلکانی و جدای از هم هستند.

استاد محمد مهدی بحرین خاطرنشان کرد: قرآن کریم درباره هدف از ساختار خلقت می فرماید: « الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ» (ملک: 2) از این رو اگر ساختار خلقت اینگونه است که روز و شب و خستگی و گرسنگی و سیری و پیری و جوانی و مرگ و زندگی، هدف از این شکل از زندگی و این شکل از ساختار بشری، آن است که «لیبلوکم ایکم احسن عملا»

وی اضافه نمود: از آن طرف نسبت به وجود امام زمان علیه السلام وقتی به غیبت آن حضرت علیه السلام نگاه می کنیم، غیبتی که تصمیم بزرگ خدای متعال درباره بشریت بوده است، هدف از این غیبت هم امتحان بوده است. که روایاتی هم بر آن صدق می کند. بزرگترین تصمیم در تاریخ بشریت، غیبت امام زمان علیه السلام است؛ سؤال در این است که چرا امام زمان علیه السلام غیبت نمودند؛ جواب آن، ابتلاء مردم یکی از اهدافی است که در غیبت امام عصر علیه السلام دنبال می شود. پس ابتلاء نخ تسبیح اموری است که بیان شد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ابتلاء به دو دسته تقسیم می شود؛ گاهی یک شخصی زحمتی کشیده است و تنها می رود امتحانی می دهد تا معلوم بشود که کارآزموده است یا خیر؛ این امتحان، ساده و معمولی است؛ اما امتحانی هم هست که هدف امتحان گیرنده از این امتحان این نیست که تنها ببیند طرف مقابل چه بلد است؛ بلکه هدف دیگر آن است که طرف مقابل رشد کند و آزموده و سختی دیده بشود؛ یعنی خود فضای امتحان، فضای رشد می شود؛ در صورت نخست، فضای امتحان، فضای رشد نبود؛ بلکه تنها باید می آمد تا آزموده بودن خودش را اثبات کند، اما در فضای دوم، امتحان می گیرد تا طرف را در خود فضای امتحان رشد بدهد و آن را آبدیده کند و با سختی های بیشتر مواجه کند و به او نشان بدهد که سختی ها بیشتر و بیشتر و بیشتر از این هم می تواند باشد و تو باید بیاموزی که در شرایط سخت، چه تصمیم هایی بگیری.

وی تأکید کرد: امتحان ماه رمضان این نیست که بگوییم من چند ماه تمرین کردم و حالا در ماه رمضان می آیم تا نمره خوبی را کسب کنم؛ بلکه خود امتحان روزه ماه مبارک، خودش عرصه رشد من است. من در این امتحانی که می دهم، اگر قبول بشوم و روزه بگیرم، خود این روزها سبب رشد من است و مبارزه با نفس من را قوی تر می کند و تمایلات نفسانی من را ضعیف تر می کند و به من یاد می دهد که چگونه با سختی های در مسیر اطاعت الهی مبارزه کنم و پیروز بشوم.

استاد محمد مهدی بحرین خاطرنشان کرد: نتیجه آن می شود که اگر من در این ابتلاء های این دست پیروز بشوم، مدال طلا و افتخار به گردن من آویخته می شود؛ چرا که رشد کرده ام. از یک انسان معمولی بالاتر آمده ام. قرآن کریم برای ابراهیم خلیل می فرماید: «و اذ ابتلی ابراهیم ربّه بکلمات فأتمهمنّ ....» می دانیم که ابراهیم خلیل الله علیه السلام امتحانات سختی همانند «ذبح فرزند» را پشت سر گذاشته است. خود امتحان رشد او بوده است و البته وقتی رشد در امتحان ذبح فرزند شکل گرفت، به مقام «امامت» یعنی بالاترین مقامات در میان مقامات معنوی می رسد.

وی افزود: در مورد وجود مقدس امام زمان علیه السلام هم داستان همین است؛ این بیان به عنوان ختامه مسک باشد؛ وجود مقدس امام صادق علیه السلام فرمود: «ویل لطغاة العرب من امر قد اقترب»

راوی از امام علیه السلام سؤال کرد: مگر چند نفر از عرب ها با امام زمان علیه السلام هستند و او را یاری می کنند.

امام صادق علیه السلام فرمود: «یسیر» کم هستند.

این راوی گفت: والله ان من یصف هذا الامر لکثیر» به خدای متعال ما هر چه نگاه می کنیم، عرب های بسیاری هستند که ولایت شما را پذیرفته اند.

(البته در آن زمان، تشیع به طور گسترده در ایران نیامده بود و عمدتا کم بودند و از عرب ها بوده اند؛ راوی می پنداشت که شیعه ها از عرب ها خواهند بود و طبیعتا تعدادشان هم در زمان ظهور حضرت علیه السلام فراوان خواهد بود؛ از این رو گفت: به خدا قسم عرب هایی که ولایت شما را پذیرفته اند، زیاد است)

حضرت فرمود: «لابد للناس ان یمحصوا و یمیزوا و یغربلوا» تمحیص و تمییز و غربال باید بشوند و از هم جدا گردند و در کوره ها باید گداخته بشوند تا زواید از آنها جدا بشود. «و یستخرج من الغربال خلق کثیر»

استاد محمد مهدی بحرین خاطرنشان کرد: دوران غیبت امام زمان علیه السلام در واقع، دوره ابتلاء است؛ اما ابتلاء از قسم دوم است؛ یعنی ابتلائی که خود عرصه ابتلاء عرصه رشد است. ما از ماه مبارک رمضان یاد بگیریم که با امتحان الهی می توان رشد کرد. کلاس درس خدای متعال، در حقیقت، همان کلاس امتحان خدای متعال است. ان شاء الله خدا عنایت کند و ما بتوانیم در این ماه مبارک رمضان از فیوضات معنوی این ماه عزیز و از عنایات ویژه امام زمان علیه السلام، که صاحب این ماه عزیز است، بهره ببریم و از خوبان و پاکان این عالم باشیم.

/270/260/20/