به  مناسبت فرا رسیدن ماه رمضان الکریم و ماه نزول قرآن، استاد سید احمد رضوی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «وظایف ما در قبال قرآن» پرداخت.

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در روایات اهل بیت علیهم السلام، آدابی را در قبال قرآن کریم بیان کرده اند که خوب است به آنها توجه بشود.

ادب نخست:

وی افزود: اولین وظایف ما در قبال قرآن، تعلیم قرآن است؛ که در روایات فراوانی مورد تأکید قرار داده شده است. در اصول کافی، باب فضل القرآن می خوانیم: «عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْعَبَّاسِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ الْحَرِيرِيِ (في بعض النسخ‏: صفوان الحريرى‏) عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ الْخَفَّافِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ: يَا سَعْدُ تَعَلَّمُوا الْقُرْآنَ‏ فَإِنَّ الْقُرْآنَ يَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا الْخَلْق ...» (الكافي (ط - الإسلامية)؛ ج‏ 2؛ ص 596)

استاد سید احمد رضوی در ادامه بیان کرد: تعلیم قرآن دو معنا می تواند داشته باشد؛ یک بعد آن، بحث روخوانی قرآن است؛ یک بعد آن، فهم قرآن است؛ یعنی قرآن را بفهمیم. اولین مرحله از وظایف ما در قبال قرآن، یادگیری و فهم قرآن است.

ادب دوم

وی اضافه نمود: دومین وظیفه ما در قبال قرآن، بحث تدبر در آیات قرآن است؛ در کتاب شریف کافی، جلد 2، صفحه 618 می خوانیم: وقتی به آیه ای می رسید، در آن آیه تدبر کنید؛ اگر به آیه ای بهشتی رسیدید، طلب بهشت کنید؛ اگر به آیه ای وعیدی رسیده اید، دعا کنید که از آن دور باشید.

«5- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ: سَأَلَ أَبُو بَصِيرٍ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع وَ أَنَا حَاضِرٌ فَقَالَ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَقْرَأُ الْقُرْآنَ فِي لَيْلَةٍ فَقَالَ لَا فَقَالَ فِي لَيْلَتَيْنِ فَقَالَ لَا حَتَّى بَلَغَ سِتَّ لَيَالٍ فَأَشَارَ بِيَدِهِ فَقَالَ هَا ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا أَبَا مُحَمَّدٍ إِنَّ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ ص كَانَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ فِي شَهْرٍ وَ أَقَلَّ إِنَّ الْقُرْآنَ لَا يُقْرَأُ هَذْرَمَةً وَ لَكِنْ يُرَتَّلُ تَرْتِيلًا إِذَا مَرَرْتَ بِآيَةٍ فِيهَا ذِكْرُ النَّارِ وَقَفْتَ عِنْدَهَا وَ تَعَوَّذْتَ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ-أَقْرَأُ الْقُرْآنَ فِي رَمَضَانَ فِي لَيْلَةٍ فَقَالَ لَا فَقَالَ فِي لَيْلَتَيْنِ فَقَالَ لَا فَقَالَ فِي ثَلَاثٍ فَقَالَ هَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ نَعَمْ شَهْرُ رَمَضَانَ لَا يُشْبِهُهُ شَيْ‏ءٌ مِنَ الشُّهُورِ لَهُ حَقٌّ وَ حُرْمَةٌ أَكْثِرْ مِنَ الصَّلَاةِ مَا اسْتَطَعْتَ.»

ادب سوم

استاد سید احمد رضوی خاطرنشان کرد: وظیفه دیگر ما نسبت به قرآن و قرائت قرآن آن است که قرآن را با سرعت نخوانید. در همان صفحه از اصول کافی می خوانیم: «إِنَّ الْقُرْآنَ لَا يُقْرَأُ هَذْرَمَةً»؛ از این رو در روایات می بینیم، فوقش در 6 روز، ختم قرآن کنید؛ در بعضی روایات داریم، حد اکثر در 3 روز ختم قرآن کنید.

در همین کتاب شریف کافی داریم که اصحاب رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله و سلم در ماه، یک ختم قرآن داشتند. و این نبود، مگر به خاطر اینکه تدبّر در آیات، بیشتر بشود.

ادب چهارم

این استاد برجسته حوزه و دانشگاه در ادامه بیان کرد: ادب چهارم در قبال قرآن، حفظ قرآن است؛ در روایات بر آن تأکید شده است، ولو آنکه بعدا آیات حفظ شده فراموش بشود.

وی افزود: در روایتی می خوانیم ابو كهمس می گويد: از امام صادق عليه السّلام پرسيدم از مردى كه قرآن خوانده و سپس فراموش كند و تا سه بار گفتم: آيا بر او باكى هست؟ فرمود: نه.

«أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَامِرٍ عَنِ الْحَجَّاجِ الْخَشَّابِ عَنْ أَبِي كَهْمَسٍ الْهَيْثَمِ بْنِ عُبَيْدٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلٍ قَرَأَ الْقُرْآنَ ثُمَّ نَسِيَهُ فَرَدَدْتُ عَلَيْهِ ثَلَاثاً أَ عَلَيْهِ فِيهِ حَرَجٌ قَالَ لَا» (الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 608)

ادب پنجم:

این استاد درس خارج حوزه افزود: ادب دیگر آن است که حداقل روزی 50 آیه قرآن خوانده بشود؛ این حداقل برای روزهای معمولی است؛ و در روزهای ماه مبارک رمضان، به این حداقل نباید اکتفا کرد و در روایات هم بیان شده است که در روزهای شریفی مانند ماه مبارک رمضان، قرآن بیشتر از قبل، خوانده بشود. بلکه در روایات آمده است که هر 3 روز یک بار قرآن ختم بشود.

وی اضافه نمود: برخی اشکال می کنند که چگونه می توان هم در 3 روز یک ختم قرآن داشته باشیم و هم قرائت قرآن را با تدبر در آیات الهی همراه کنیم. در پاسخ باید گفت که هستند کسانی که با زبان عربی آشنایی دارند و مسلط بر آن هستند و با توجه به تسلطی هم که بر معارف دینی دارند، می توانند بر این روایت شریفه جامه عمل بپوشانند؛ چه اینکه در برخی از روایات سفارش شده است که هر هفته به زیارت سیدالشهدا علیه السلام در کربلا برویم. در صورتی که واضح است این امکان برای رفتنِ هر هفته به کربلا، برای همه، میسّر نیست. در دعاهای شب های رمضان دعا می کنیم «اللهم ارزقنی حجّ بیتک الحرام فی عامی هذا و فی کلّ عام ...» مشخص است که هر کسی توفیق انجام این حسنه را ندارد.

استاد رضوی خاطرنشان کرد: این روایات اطلاق دارد و هیچ تنافی با روایاتی که امر به تدبر کرده است، ندارد، و به عبارت دیگر، ظاهرا ماه رمضان خصوصیتی دارد که کمیت قرائت قرآن در آن لحاظ شده است؛ مدّ نظر شارع آن بوده است که بیشتر قرائت قرآن بشود؛  ولو تأمل کمتر بشود؛ آن هم به خاطر ویژگی ماه مبارک و ویژگی هایی است که در خود قرائت است. و شارع آن را لحاظ کرده است.

وی افزود: از باب اصولی هم روایات مربوط به تدبر در قرآن با روایاتی که بیان می کند در ماه رمضان، در 3 روز ختم قرآن صورت بگیرد، قابل جمع هستند؛ مانند اینکه بگوییم «اکرم العالم» و «اکرم العالم العامل»؛ هر دو مطلق و هر دو مثبت هستند و قابل جمع هستند؛ جدای از این، ظاهرا قرائت قرآن خصوصیت دارد و به همین دلیل حضرت بر زیاد کثرت قرائت قرآن در ماه رمضان تأکید دارند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در روایت داریم: «عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِيزٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الْقُرْآنُ عَهْدُ اللَّهِ إِلَى خَلْقِهِ فَقَدْ يَنْبَغِي لِلْمَرْءِ الْمُسْلِمِ أَنْ يَنْظُرَ فِي عَهْدِهِ وَ أَنْ يَقْرَأَ مِنْهُ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسِينَ آيَةً.» (الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 609)

استاد رضوی افزود: در روایتی دیگر می خوانیم: «مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ وَ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ جَمِيعاً عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ سَعْدِ بْنِ طَرِيفٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ قَرَأَ عَشْرَ آيَاتٍ فِي لَيْلَةٍ لَمْ يُكْتَبْ مِنَ الْغَافِلِينَ وَ مَنْ قَرَأَ خَمْسِينَ آيَةً كُتِبَ مِنَ الذَّاكِرِينَ وَ مَنْ قَرَأَ مِائَةَ آيَةٍ كُتِبَ مِنَ الْقَانِتِينَ وَ مَنْ قَرَأَ مِائَتَيْ آيَةٍ كُتِبَ مِنَ الْخَاشِعِينَ وَ مَنْ قَرَأَ ثَلَاثَ مِائَةِ آيَةٍ كُتِبَ مِنَ الْفَائِزِينَ وَ مَنْ قَرَأَ خَمْسَمِائَةِ آيَةٍ كُتِبَ مِنَ الْمُجْتَهِدِينَ وَ مَنْ قَرَأَ أَلْفَ آيَةٍ كُتِبَ لَهُ قِنْطَارٌ مِنْ تِبْرٍ الْقِنْطَارُ خَمْسَةَ عَشَرَ أَلْفَ مِثْقَالٍ مِنْ ذَهَبٍ وَ الْمِثْقَالُ أَرْبَعَةٌ وَ عِشْرُونَ قِيرَاطاً أَصْغَرُهَا مِثْلُ جَبَلِ أُحُدٍ وَ أَكْبَرُهَا مَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ.» (الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 612)

ادب ششم

استاد رضوی خاطرنشان کرد: ادب دیگر در قبال قرآن آن است که قرآن از روی مصحف خوانده بشود. در روایات بر این نکته اشاره شده است و از رو  خواندن قرآن موضوعیت دارد؛ ولو اینکه قرآن را حفظ باشیم، اما حداقل بعضی از مواقع، بلکه همیشه از روی مصحف شریف خوانده بشود.

وی افزود: در روایت آمده است: «عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ رَفَعَهُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ فِي الْمُصْحَفِ مُتِّعَ بِبَصَرِهِ وَ خُفِّفَ عَنْ وَالِدَيْهِ وَ إِنْ كَانَا كَافِرَيْنِ»

استاد رضوی خاطرنشان کرد: در روایتی دیگر با صراحت بیشتر بر قرائت از روی مصحف قرآن اشاره شده است: «عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبَلَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنِّي أَحْفَظُ الْقُرْآنَ عَلَى ظَهْرِ قَلْبِي فَأَقْرَؤُهُ عَلَى ظَهْرِ قَلْبِي أَفْضَلُ أَوْ أَنْظُرُ فِي الْمُصْحَفِ قَالَ فَقَالَ لِي بَلِ اقْرَأْهُ وَ انْظُرْ فِي الْمُصْحَفِ فَهُوَ أَفْضَلُ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ النَّظَرَ فِي الْمُصْحَفِ عِبَادَةٌ.»

ادب هفتم:

وی اضافه نمود: ادب دیگر در قبال قرآن، محزون خواندنِ قرآن است و در روایات هم بر آن اشاره شده است.

ادب هشتم:

این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: ادب دیگر در قبال قرائت قرآن آن است که در خواندن، از الحان اهل فسق و اهل کبائر استفاده نکنید؛ از آهنگ هایی که در مجالس لهو و لعب استفاده می شود و اهل فسق از آن استفاده می کنند، نباید در قرائت قرآن استفاده کرد؛ به این بهانه که قرآن را به گونه ای بخوانیم که همه لذت ببرند، بهانه ای نشود که از صوت های مطرب و یا الحان اهل فسق برای خواندن قرآن استفاده بشود.

ادب نهم

وی افزود: ادب دیگر آن است که قرآن را با صدایی بخوانید که اهل منزل بشنوند؛ این امر مورد برکاتی می شود. خوب است که انسان با صدای بلند قرآن بخواند و اهل منزل آن را بشنوند. این امر، جنبه تعلیمی و تربیتی هم دارد. البته گاهی در منزل، بیماری هم هست که می خواهد استراحت کند؛ رعایت آن حال که مشخص است؛ اگر معذوری نیست، به گونه ای بخوانیم که اهل منزل بشنوند.

ادب دهم

استاد سید احمد رضوی خاطرنشان کرد: ادب دیگر در قبال قرآن آن است که در قرائت قرآن، نیت، تنها صوت حسن نباشد؛ این نکته در روایت آمده است: کسی که نیتش فقط با صدای خوب خواندن باشد، «لا خیر فیه» در قرائت قرآن او هیچ خیری نیست. به عبارت دیگر، در قرائت قرآن باید دیگر آداب، خصوصا تدبر در قرآن را رعایت کنیم و  از آن بهره ببریم.

ادب یازدهم

این استاد حوزه و دانشگاه اضافه نمود: ادب دیگر در قبال قرآن، عمل به آیات و مضامین قرآن است. دستورات اخلاقی که در قرآن آمده است را توجه کنیم؛ به داستان های قرآن عمل کنیم؛ خداوند احسن القصص را بیان کرده است تا ما عبرت بگیریم. داستان حضرت یوسف علیه السلام را می خوانیم تا از نکات آن استفاده کنیم.

وی افزود: در روایات داریم روز قیامت زن و مرد گناهکار را می آورند و می گویند: جوان چرا گناه کردی؟ می گوید: خدایا چون صورت زیبا به من دادی، من گناه کردم. حضرت یوسف علیه السلام را می آورند و به آن جوان خطاب می کنند: تو زیباتری یا حضرت یوسف؟ می گوید: حضرت یوسف. به او خطاب می شود: یوسف که از تو زیباتر بود، از گناه اجتناب کرد.

در روایت داریم به زن ها می گویند: چرا گناه کردید؟ می گویند: خدایا من را زیبا و لطیف آفریدی، به دنبال من آمدند و من گمراه شدم. حضرت مریم سلام الله علیها را حاضر می کنند و به زن ها می گویند: شما زیباترید یا حضرت مریم؟ می گویند: خدایا حضرت مریم. ندا می رسد: او با اینکه زیباتر بود، اما تن به گناه نداد؛ ولو به او تهمت زدند.

ادب دوازدهم

وی افزود: یکی دیگر از آداب در قبال قرآن آن است که با صوت حزین خوانده شد؛ در روایت می خوانیم: «عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْقُرْآنَ نَزَلَ بِالْحُزْنِ فَاقْرَءُوهُ بِالْحُزْنِ.»

ادب سیزدهم:

استاد رضوی خاطرنشان کرد: یکی دیگر از آداب قرائت قرآن که در روایات، به آن اشاره شده است، با لحن عربی خواندن قرآن است؛ و قدر متیقن در عمل کردن به این کلام معصوم آن است که در بیان الفاظ قرآنی، مخارج حروف رعایت بشود.

در روایتی آمده است: «عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ الْأَحْمَرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص اقْرَءُوا الْقُرْآنَ بِأَلْحَانِ الْعَرَبِ وَ أَصْوَاتِهَا وَ إِيَّاكُمْ وَ لُحُونَ أَهْلِ الْفِسْقِ وَ أَهْلِ الْكَبَائِرِ فَإِنَّهُ سَيَجِي‏ءُ مِنْ بَعْدِي أَقْوَامٌ يُرَجِّعُونَ الْقُرْآنَ تَرْجِيعَ الْغِنَاءِ وَ النَّوْحِ وَ الرَّهْبَانِيَّةِ لَا يَجُوزُ تَرَاقِيَهُمْ قُلُوبُهُمْ مَقْلُوبَةٌ وَ قُلُوبُ مَنْ يُعْجِبُهُ شَأْنُهُم‏» (الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 614)

ادب چهاردهم

این استاد درس خارج حوزه در ادامه بیان کرد: یکی دیگر از آداب قرائت قرآن آن است که با صوت حسن باشد. در حدیثی شریف داریم: «عَنْهُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَعْبَدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ النَّبِيُّ ص‏ لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ حِلْيَةٌ وَ حِلْيَةُ الْقُرْآنِ الصَّوْتُ الْحَسَنُ.»

ادب پانزدهم

وی افزود: ادب دیگر در قبال قرآن آن است که مبادا روی قرآن ها غبار بنشیند. کنایه از اینکه از قرآن فاصله نگیریم. اینگونه نباشد که چند روز در خانه قرآن بماند و تنها در ماه مبارک خوانده بشود.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در روایتی دیگر می خوانیم: «عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: ثَلَاثَةٌ يَشْكُونَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَسْجِدٌ خَرَابٌ لَا يُصَلِّي فِيهِ أَهْلُهُ وَ عَالِمٌ بَيْنَ جُهَّالٍ وَ مُصْحَفٌ مُعَلَّقٌ قَدْ وَقَعَ عَلَيْهِ الْغُبَارُ لَا يُقْرَأُ فِيهِ.»

آداب دیگر

استاد رضوی خاطرنشان کرد: از جمله آدابی که باید در قبال قرآن رعایت نمود، آن است که در همه اماکنی که انسان هست، خصوصا در خانه، قرآن بخواند چون برکت می آورد؛ و نکته دیگر آنکه قرائت قرآن، برای طلب دنیا نباشد.

اگر پدر و مادر شخصی، کافر هم باشد؛ وقتی بچه اش قرآن می خواند، عذاب پدر و مادر کم می شود. این امر، از برکات خواندن قرآن است. در روایت می خوانیم: «عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ جُمْهُورٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ بْنِ مَسْعَدَةَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قِرَاءَةُ الْقُرْآنِ فِي الْمُصْحَفِ تُخَفِّفُ الْعَذَابَ عَنِ الْوَالِدَيْنِ وَ لَوْ كَانَا كَافِرَيْنِ.»

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امام صادق علیه السلام بعضی از تجار و کسبه ما را توبیخ می کند که چرا تجار و بازاری ها که در بازار مشغول هستند، به منزل برمی گردند، قبل از اینکه بخوابند، قرآن نمی خوانند! خداوند به ازای هر آیه 10 حسنه می دهد و 10 سیئه از قاری قرآن کم می کند. این ثواب، برای قرائت قرآن در غیر ماه رمضان است؛ آنچه در ماه رمضان عطا می کند، الله اعلم

در روایت است: «ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنِ الْفُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا يَمْنَعُ التَّاجِرَ مِنْكُمُ الْمَشْغُولَ فِي سُوقِهِ إِذَا رَجَعَ إِلَى مَنْزِلِهِ أَنْ لَا يَنَامَ حَتَّى يَقْرَأَ سُورَةً مِنَ الْقُرْآنِ فَتُكْتَبَ لَهُ مَكَانَ كُلِّ آيَةٍ يَقْرَؤُهَا عَشْرُ حَسَنَاتٍ وَ يُمْحَى عَنْهُ عَشْرُ سَيِّئَاتٍ»

استاد رضوی خاطرنشان کرد: امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید: دوای تمام دردها و مشکلات شما در قرآن است. هر مشکلی، مانند دزدی، غرق شدن، آتش سوزی، گم شده، فراری داشته باشید، دوای آن در قرآن است.

«مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنِ السَّيَّارِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ص أَنَّهُ قَالَ: وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص بِالْحَقِّ وَ أَكْرَمَ أَهْلَ بَيْتِهِ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ تَطْلُبُونَهُ مِنْ حِرْزٍ مِنْ حَرَقٍ أَوْ غَرَقٍ أَوْ سَرَقٍ أَوْ إِفْلَاتِ دَابَّةٍ مِنْ صَاحِبِهَا أَوْ ضَالَّةٍ أَوْ آبِقٍ إِلَّا وَ هُوَ فِي الْقُرْآن‏ ...»

در ادامه هر کسی از حضرت امیر علیه السلام در مورد مشکلی سؤال می کند و حضرت علیه السلام پاسخ می دهد.

«ِفَمَنْ أَرَادَ ذَلِكَ فَلْيَسْأَلْنِي عَنْهُ قَالَ فَقَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَخْبِرْنِي عَمَّا يُؤْمِنُ مِنَ الْحَرَقِ وَ الْغَرَقِ فَقَالَ اقْرَأْ هَذِهِ الْآيَاتِ- اللَّهُ الَّذِي‏ نَزَّلَ الْكِتابَ وَ هُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ‏ وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ‏ إِلَى قَوْلِهِ‏ سُبْحانَهُ وَ تَعالى‏ عَمَّا يُشْرِكُونَ فَمَنْ قَرَأَهَا فَقَدْ أَمِنَ الْحَرَقَ وَ الْغَرَقَ قَالَ فَقَرَأَهَا رَجُلٌ وَ اضْطَرَمَتِ النَّارُ فِي بُيُوتِ جِيرَانِهِ وَ بَيْتُهُ وَسَطَهَا فَلَمْ يُصِبْهُ شَيْ‏ءٌ

 ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ آخَرُ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ دَابَّتِيَ اسْتَصْعَبَتْ عَلَيَّ وَ أَنَا مِنْهَا عَلَى وَجَلٍ- فَقَالَ اقْرَأْ فِي أُذُنِهَا الْيُمْنَى- وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ‏ فَقَرَأَهَا فَذَلَّتْ لَهُ دَابَّتُهُ

وَ قَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ آخَرُ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ أَرْضِي أَرْضٌ مَسْبَعَةٌ وَ إِنَّ السِّبَاعَ تَغْشَى مَنْزِلِي وَ لَا تَجُوزُ حَتَّى تَأْخُذَ فَرِيسَتَهَا فَقَالَ اقْرَأْ لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ‏ مِنْ أَنْفُسِكُمْ‏ عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ‏ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ‏ بِالْمُؤْمِنِينَ‏ رَؤُفٌ رَحِيمٌ‏ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ‏ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ‏ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ فَقَرَأَهُمَا الرَّجُلُ فَاجْتَنَبَتْهُ السِّبَاعُ

ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ آخَرُ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ فِي بَطْنِي مَاءً أَصْفَرَ فَهَلْ مِنْ شِفَاءٍ فَقَالَ نَعَمْ بِلَا دِرْهَمٍ وَ لَا دِينَارٍ وَ لَكِنِ اكْتُبْ عَلَى بَطْنِكَ- آيَةَ الْكُرْسِيِّ وَ تَغْسِلُهَا وَ تَشْرَبُهَا وَ تَجْعَلُهَا ذَخِيرَةً فِي بَطْنِكَ فَتَبْرَأُ بِإِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَفَعَلَ الرَّجُلُ فَبَرَأَ بِإِذْنِ اللَّهِ

ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ آخَرُ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَخْبِرْنِي عَنِ الضَّالَّةِ فَقَالَ اقْرَأْ يس فِي رَكْعَتَيْنِ وَ قُلْ يَا هَادِيَ الضَّالَّةِ رُدَّ عَلَيَّ ضَالَّتِي فَفَعَلَ فَرَدَّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ ضَالَّتَهُ

ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ آخَرُ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَخْبِرْنِي عَنِ الْآبِقِ فَقَالَ اقْرَأْ أَوْ كَظُلُماتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ‏ إِلَى قَوْلِهِ‏ وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ فَقَالَهَا الرَّجُلُ فَرَجَعَ إِلَيْهِ الْآبِقُ

 ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ آخَرُ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَخْبِرْنِي عَنِ السَّرَقِ فَإِنَّهُ لَا يَزَالُ قَدْ يُسْرَقُ لِيَ الشَّيْ‏ءُ بَعْدَ الشَّيْ‏ءِ لَيْلًا فَقَالَ لَهُ اقْرَأْ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ- قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا إِلَى قَوْلِهِ‏ وَ كَبِّرْهُ تَكْبِيرا

ثُمَّ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع مَنْ بَاتَ بِأَرْضٍ قَفْرٍ فَقَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ- إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوى‏ عَلَى الْعَرْشِ‏ إِلَى قَوْلِهِ- تَبارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ حَرَسَتْهُ الْمَلَائِكَةُ وَ تَبَاعَدَتْ عَنْهُ الشَّيَاطِينُ  قَالَ‏

فَمَضَى الرَّجُلُ فَإِذَا هُوَ بِقَرْيَةٍ خَرَابٍ فَبَاتَ فِيهَا وَ لَمْ يَقْرَأْ هَذِهِ الْآيَةَ فَتَغَشَّاهُ الشَّيْطَانُ وَ إِذَا هُوَ آخِذٌ بِخَطْمِهِ فَقَالَ لَهُ صَاحِبُهُ أَنْظِرْهُ وَ اسْتَيْقَظَ الرَّجُلُ فَقَرَأَ الْآيَةَ فَقَالَ الشَّيْطَانُ لِصَاحِبِهِ أَرْغَمَ اللَّهُ أَنْفَكَ احْرُسْهُ الْآنَ حَتَّى يُصْبِحَ فَلَمَّا أَصْبَحَ رَجَعَ إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع فَأَخْبَرَهُ وَ قَالَ لَهُ رَأَيْتُ فِي كَلَامِكَ الشِّفَاءَ وَ الصِّدْقَ وَ مَضَى بَعْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ فَإِذَا هُوَ بِأَثَرِ شَعْرِ الشَّيْطَانِ مُجْتَمِعاً فِي الْأَرْضِ» (الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 624)

استاد رضوی خاطرنشان کرد: البته هر دعا و هر ذکری، اثراتی دارد و موانعی هم وجود دارد تا اثر محقق نشود. در قرآن داریم «ادعونی استجب لکم» اما برای استجابت دعا هم موانع زیادی است.

استاد سید احمد رضوی در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: تدبر در قرآن، یعنی دقت در قرآن برای دستیابی به مفاهیم درآن؛ که البته مراتبی می توان برای آن تصور کرد:

در مرتبه نخست، خود انسان، بنا بر ظرفیت و علمیت خود، نکاتی را از هر آیه ای درک می کند.

در مرتبه دیگر، به نکات تفسیری دیگر که علمای عظام و بزرگان به آن دست یافتند، توجه می کنیم؛ نکاتی که دستیابی برای یک فرد عادی شاید سخت باشد.

در مرتبه دیگر نکات و دقایقی است که فقط از لسان وحی صادر می شود و در روایات آمده است و در لسان اهل بیت علیهم السلام بیان شده است. آنها را باید جداگانه وقت بگذاریم و احادیث ذیل هر آیه را نگاه کنیم و استفاده ببریم.

بطون و تأویلات آیات قرآن چیزی نیست که هر کسی به غیر از امام بتواند به آن دسترسی داشته باشد.

/270/260/20/