استاد سید احمد رضوی از اساتید حوزه و دانشگاه در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به پاسخ شبهه ای در مورد فضایل امیرالمؤمنین علی علیه السلام پرداخت.

این استاد حوزه و دانشگاه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: از طرف بعضی از محبین اهل بیت علیهم السلام که تحصیلات دانشگاهی دارند، و نه حوزوی، اخیرا شبه ای مطرح شده است که «اینکه امیرالمؤمنین علیه السلام در لیلة المبیت به جای پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم خوابیدند، آنچنان فضیلت مهمی نیست و شهدای ما هم می توانند این کار را انجام بدهند؛ فضایل مهم حضرت، موارد دیگری است» ایشان نمی خواهند تنقیصی در فضایل امیرالمؤمنین علیه السلام ایجاد کنند و چنین قصدی ندارند؛ اما می خواهند مردم به به نکات مهمتر سوق بدهند؛ اما به عنوان مقدمه این فضیلت حضرت علی علیه السلام را به نوعی انکار می کنند.

پاسخ اول

استاد رضوی در ادامه بیان کرد: اگر بخواهیم اینگونه صحبت کنیم، و مانند ایشان بگوییم که فضیلت امیرالمؤمنین علیه السلام این نیست که در بستر پیمبر صلی الله علیه و آله و سلم خوابید و ما و شهدای جان بر کف ما هم می توانند انجام بدهند، این اشکال آن است که می تواند تسری پیدا بکند به سایر فضایل امیرالمؤمنین علیه السلام؛ و یک وهابی بگوید: درباره فضیلت «ضربة علیّ فی یوم الخندق افضل من عبادة الثقلین» اگر حضرت یک ضربه زد، ما حاضریم جانمان را در راه اسلام بدهیم. در حالی که پیامبر می فرماید: ضربه علی علیه السلام از عبادت جنّ و انس بالاتر است؛ اگر  ما حتی جانمان را اهدا کنیم، نمی توانیم ادعا کنیم که این جان دادن از عبادت جنّ و انس بالاتر باشد.

وی افزود: این ادعا می تواند به مباهله هم تسری پیدا کند؛ اگر به ما بگویند که با پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و  سلم به مباهله بروید، شاید خیلی از افراد نروند، اما هستند افرادی که حاضر هستند بروند و به دعای رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم آمین بگویند.

این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: بیانی که مستشکل دارد، می تواند به فضیلت «حاتم بخشی امیرالمؤمنین علیه السلام» هم تسرّی پیدا کند؛ و عده ای بگویند ما حاضریم که در نماز، انگشتر بدهیم؛ و بسیاری از افراد به دیگران در نماز، کمک کردند. در احوالات عمر آمده است که می گفت: ـ«من 60 بار در نمازم انگشتر دادم.» تا به گمانش آیه ای نازل بشود، یا ارزش کار حضرت علیه السلام را بکاهد.

وی در ادامه بیان کرد: شیخ صدوق اعلی الله مقامه در امالی، در مجلس 26، حدیث 4، از طریق ابن عقده روایت می کند: «... فَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّهُ قَالَ وَ اللَّهِ‏ لَقَدْ تَصَدَّقْتُ‏ بِأَرْبَعِينَ‏ خَاتَماً وَ أَنَا رَاكِعٌ لِيَنْزِلَ فِيَّ مَا نَزَلَ فِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ علیه السلام فَمَا نَزَلَ» (الأمالي( للصدوق) ؛ النص؛ ص 124)

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: در منابع عامه به گونه دیگر نیز آمده است: «قال عمر بن الخطاب : أخرجت من مالي صدقة يتصدق بها عني وأنا راكع أربعا وعشرين مرة على أن ينزل في ما نزل في علي عليه السلام فما نزل (تاویل ما نزل من القرآن الکریم، ص 99-100 حدیث 11؛ و الازهار فیما جاء فی امام الابرار ص 43-44)

وی اضافه نمود: اکنون هستند کسانی که در ماه مبارک رمضان، مساکین را اطعام کنند. هستند علما و بزرگان و انسان های عابد و زاهدی که مختصر، غذای خودشان را به نیازمندان دادند و با آب افطار کردند؛ آیا باید بگویند: کار ما با کار اصحاب سوره دهر، یعنی چهار تن آل عبا هیچ فرقی نمی کند؟! ما هم مانند آنها غذایمان را به نیازمندان دادیم؟!  پس اشکال اول این است که این جمله تسری پیدا می کند و حال می دانیم که اینگونه نیست.

پاسخ دوم:

استاد سید احمد رضوی خاطرنشان کرد: اشکال دیگری که بر کلام مستشکل وارد است، آن است که معاصرین علی بن ابی طالب سلام الله علیه هیچ زمان جرأت نکردند که این کلام را بر زبان جاری کنند. با اینکه در زمان 23 سال رسالت رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و  آله و سلم بسیاری از افراد جان فشانی کردند و عزیزانشان را از دست دادند، اما نگفتند ما این جان فشانی ها را کردیم و عزیزانمان را از دست دادیم، اما شما علی جان در بستر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم خوابیدی و سالم بیرون آمدی!

این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه بیان کرد:  شاهد بر این کلام آن است که امیرالمؤمنین علیه السلام زمانی که در مجلس شورا که خلیفه دوم تشکیل داد، یکی از ادلّه ای که آوردند برای اثبات حقّانیت خودشان، همین قضیه نزول آیه بوده است: « قَالَ: فَهَلْ فِیکُمْ أَحَدٌ نَزَلَتْ فِیهِ هَذِهِ الْآیَةُ «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ» لَمَّا وَقَیْتُ رَسُولَ اللَّهِ لَیْلَةَ الْفِرَاشِ، غَیْرِی قَالُوا: لَا» حضرت فرمود: آیا کسی غیر از من در بستر پیامبر خوابید؟ و آیا کسی غیر از من این آیه در رابطه با او نازل شده است؟

وی افزود: همه گفتند: نه؛ در صورتی که بنا بر گفته مستشکل، می توانستند بگویند: یا علی همه می توانستند این کار را بکنند؛ بلکه می توانستند بگویند: یا علی ما بالاتر از این کار تو شهید دادیم. و بالاتر از این کار تو کسانی را داریم که به خاطر پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم و اسلام نقص عضو شده اند. صحابه امام و دشمنان امیرالمؤمنین علی علیه السلام هم نتوانستند این بیان را داشته باشند.

پاسخ سوم

استاد سید احمد رضوی خاطرنشان کرد: این آیه نه فقط فضیلت امیرالمؤمنین علیه السلام است، بلکه یکی از ادله امامت امیرالمؤمنین صلوات الله و سلامه علیه است؛ و متکلمین ما، مانند علامه حلی در نهج الحق، برای امامت امیرالمؤمنین علیه السلام به این آیه استناد کردند. حضرت علی صلوات الله علیه در مجلس شورا به عنوان یکی از ادله خلافت و امامت بر مسلمانان به این آیه استدلال می کند؛ پس این عمل حضرت در لیلة المبیت ویزگی هایی داشته که مختص ایشان بوده و از عهده هر کسی بر نمی آمده است.

حمایت مخالفان علی علیه السلام از منکرین فضایل حضرت

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: باید دقت کنیم؛ از مظلومیت امیرالمؤمنین است که دشمن به گونه ای فضیلت امیرالمؤمنین را انکار می کندد و دوست به گونه ای دیگر.

هر کس به طریقی دل ما می شکند 

بیگانه جدا دوست جدا می شکند

چرا با عدم دقت، محبین حضرت علیه السلام در فضیلت ایشان ان قلت ایجاد می کند. کار مظلومیت امیرالمؤمنین به جایی رسیده است برخی علمای متعصب عامه منکرین فضایل حضرت علی صلوات الله علیه را توبیخ می کنند که دشمنان حضرت در این قضیه از حضرت حمایت می کند.

وی اضافه نمود: فخر رازی از کسانی است که معروف به تعقل است و مباحث عقلی، تفسیر عظیم دارد و دست یدی در مباحث روایی دارد، اما به تعبیر مجلسی رحمت الله علیه، سنّی متعصّب و ناصبی است؛ اینگونه بیان می کنند، چون فخر رازی حدیث غدیر با آن تواتری که شیعه و سنی نقل کرده است را می گوید: خبر واحد است!!

استاد رضوی خاطرنشان کرد: در آیه 12 سوره مجادله آمده است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ ۚ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ» ای مؤمنان! زمانی که می خواهید با پیامبر گفتگوی محرمانه کنید، پیش از گفتگوی محرمانه خود صدقه دهید، این برای شما بهتر و پاکیزه تر است، و اگر چیزی برای صدقه نیافتید [اجازه دارید محرمانه گفتگو کنید] زیرا خدا بسیار آمرزنده و مهربان است.

وی افزود: این آیه یکی از آیاتی است که در فضیلت امیرالمؤمنین علی علیه السلام است؛ گروهى از مردم به خصوص ثروتمندان مرتبا مزاحم پيامبر خدا صلی الله علیه و آله و  سلم مى ‌شدند و خصوصى با رسول مکرم خدا صلی الله علیه و آله و سلم سخن مى‌ گفتند و كارى كه مايه اندوه ديگران و يا كسب امتياز و تقرب بى‌ دليل براى آنان بود. آيه نازل شد تا آزمونى براى علاقه واقعى آنان باشد. البته اين حكم جنبه موقتى و آزمايشى داشت و پس از مدتى حكم برداشته شد. (تفسيرنمونه. جلد 9 - صفحه 517)

حضرت على عليه السلام مى ‌فرمايد: آيه‌ اى كه نه قبل از من و نه بعد از من كسى به آن عمل نكرد، آيه صدقه است. دينارى داشتم، آن را به ده درهم تبديل كردم، هر باركه مى‌خواستم با پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نجوا و گفتگو كنم، درهمى صدقه مى ‌دادم. (تفاسير كنز الدقائق، نمونه و درّ المنثور.)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: فخر رازی این فضیلت امیرالمؤمنین را که صدقه داد و با پیامبر اکرم مناجات کرد و تنها کسی بود که به این آیه عمل کرد و بعدا آیه نسخ شد، این فضیلت حضرت را نه تنها انکار می کند، بلکه می گوید: «این کار حضرت ناشایست بوده و کار درستی نبوده که صدقه داده و با حضرت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم مناجات کرده است! اینقدر دور از صناعت و  با بی انصافی حرف می زند.

وی اضافه نمود: کار به جایی می رسد که نظام الدین نیشابوری مؤلف شرح نظام، تفسیری دارد به نام تفسیر غرائب القرآن؛ ذیل این آیه به فخر رازی اشکال می کند و می گوید: آقای فخر رازی به گونه ای وارد میدان شدی که گویی یکی از واجبات ما علمای اهل تسنن آن است که مفضولیت علی را در هر فضیلتی ثابت کنیم؛ چرا امکان نداشته باشد که علی بن ابی طالب علیه اسلام فضایلی داشته باشد که بزرگان صحابه آن را نداشته باشند؟

«و قال فخر الدين الرازي: سلّمنا أن الوقت قد وسع إلا أن الاقدام على هذا العمل مما يضيق قلب الفقير الذي لا يجد شيئا و ينفر الرجل الغني و لم يكن في تركه مضرة. لأن الذي يكون سببا للألفة أولى مما يكون سببا للوحشة. و أيضا الصدقة عند المناجاة واجبة:

أما المناجاة فليست بواجبة و لا مندوبة بل الأولى ترك المناجاة لما بيّنا من أنها كانت سببا لسآمة النبي صلى الله عليه و سلم. قلت: هذا الكلام لا يخلو عن تعصب ما و من أين يلزمنا أن نثبت مفضولية علي رضي الله عنه في كل خصلة، و لم لا يجوز أن يحصل له فضيلة لم توجد لغيره من أكابر الصحابة.

فقد روي عن ابن عمر كان لعلي رضي الله عنه ثلاث لو كانت لي واحدة منهن كانت أحب إليّ من حمر النعم: تزويجه فاطمة رضي الله عنها و إعطاؤه الراية يوم خيبر و آية النجوى.

و هل يقول منصف إن مناجاة النبي صلى الله عليه وسلم نقيصة على أنه لم يرد في الآية نهي عن المناجاة و إنما ورد تقديم الصدقة على المناجاة فمن عمل بالآية حصل له الفضيلة من جهتين: سدّ خلة بعض الفقراء، ومن جهة محبة نجوى الرسول صلى الله عليه و سلم

ففيها القرب منه و حل المسائل العويصة و إظهار أن نجواه أحب إلى المناجي من المال و الظاهر أن الآية منسوخة بما بعدها و هو قوله أَأَشْفَقْتُمْ إلى آخرها...» (غرائب القرآن ورغائب الفرقان؛ المؤلف: نظام الدين الحسن بن محمد بن حسين القمي النيسابوري (المتوفى: 850هـ)؛ المحقق: الشيخ زكريا عميرات؛ الناشر: دار الكتب العلميه – بيروت؛ الطبعة: الأولى - 1416 هـ جلد 6، ص 275)

پاسخ چهارم:

استاد سید احمد رضوی خاطرنشان کرد: در پاسخ دیگر باید گفت آن اسلام نوپای مکه هزار و چهارصد سال تبلیغات را پشت سر خودش نداشت؛ الآن است که بعد از هزار و چهارصد سال و سرها به نیزه شدن در کربلا و کشته شدن های شیعیان و علما و اکنون بعد از انقلاب و افزایش معرفت ها است که جوانانی مانند شهید باکری ها و شهید همت ها سر بلند می کنند.

پاسخ پنجم:
وی افزود: هر خوابیدنی برای جان فشانی، همانند جان فشانی امیرالمؤمنین صلوات الله علیه می شود؟! قطعا خیر. حضرت امیر علیه السلام می فرماید: اگر ثواب یک نفس خود را به شیعیان خود بدهم، همه آنها بهشتی خواهند شد و از جهنم آزاد خواهند شد. کدام شیعه و پیرو حضرت علیه السلام است که چنین کارکردی داشته  باشد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اخلاص امیرالمؤمنین علی علیه السلام را باید نصب العین خود قرار داد؛ اخلاص عملی حضرت علیه السلام را چگونه می توان با عمل هزاران شهید قیاس کرد؟! حضرت علیه السلام به روشنی بیان می کنند «لو کشف الغطاء ما ازددت یقینا» اگر پرده ها کنار برود، بر یقین من افزوده نمی شود. ما هم مثل حضرت علی صلوات الله علیه نماز می خوانیم و جهاد می رویم؛ اما اخلاص ما قابل مقایسه با حضرت نیست.

پاسخ ششم

استاد سید احمد رضوی خاطرنشان کرد: در روایتی از امام سجاد صلوات الله علیه می خوانیم:

«علي بن الحسين عليهما السلام قال: أول من شرى نفسه لله علي بن أبي طالب علیه السلام» (مناقب آل أبي طالب - ابن شهر آشوب - ج 1 - ص 339) و این تقدم و سبقت بر دیگران خصوصیتی است که نصیب دیگران نشده «و السابقون السابقون اولیک المقربون»

پاسخ هفتم

این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه بیان کرد: امیر المومنین صلوات الله علیه با آن عظمت و مناقب فراوان به جای پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم خوابید و این از مطالبی است که ارزش عمل را بالا می برد؛ یک فرد معمولی نبوده است؛ به عنوان مثال وقی یک مرجع تقلید با سر و پای برهنه به عزای مادر سادات می رود، در نزد خداوند تبارک وتعالی با رفتن یک فرد معمولی متفاوت است.

استاد سید احمد رضوی در کلام پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: خداوند به ما توفیق علم عطا کند و در مرحله بعد توفیق دقت و انصاف عنایت کند تا ناخواسته فضایل و مناقب اهل بیت علیهم السلام انکار نکنیم و شیعیان آقا امیرالمؤمنین علیه السلام را به زحمت نیندازیم. خدا می داند که چند نفر با صحبت این بزرگوار دانشگاهی در فضایل امیرالمؤمنین علیه السلام دچار شبهه شده اند. چگونه می خواهند پاسخ به این شبهه افکنی ها را بدهند؟