به مناسبت شهادت امام صادق علیه السلام، استاد صبرآمیز از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید به بیان چند روایت از حضرت پرداخت.

بالاترین آرزو

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در روایتی از امام صادق علیه السلام می خوانیم:

«قَاٰلَ اَلْصَاٰدِق عَلٰیهِ اَلْسَلاٰمْ مَنْ قَرَأَ سُورَةَ بَنِي إِسْرَائِيلَ فِي كُلِّ لَيْلَةِ جُمُعَةٍ لَمْ يَمُتْ حَتَّى يُدْرِكَ الْقَائِمَ عليه السلام، وَ کَاٰنَ مِنْ اَصْحاٰبِه» هر کس سوره بنی اسرائیل [اسراء] را در هر شب جمعه بخواند، نمی میرد تا انکه قائم آل محمد علیه السلام را درک کند و از یاران او بشود.

ز ســلام پادشـاهان همـه عمـر ملـول گـردد

چوکسی شنیده باشد ز تو سرسری سلامی

وی افزود: بالاترین آرزو که هرگز از لوح سینه سوخته دلان عالم پاک نمی شود، حضور در مجلس اُنسی هست که گاه حجت خدا حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف با حوارییون و خواص از یارانش، چون خضر نبی در شب ها دارد.

«اَللّـهُمَّ اَرِنيِ الطَّلْعَةَ الرَّشيدَةَ، وَ الْغُرَّةَ الْحَميدَةَ وَ اكْحُلْ ناظِري بِنَظْرَة منِّي اِلَيْهِ»

بهشت با معرفت

استاد صبرآمیز خاطرنشان کرد: در کتاب شریف کافی روایتی بسیار زیبا از کشاف حقایق امام صادق علیه السلام آمده که البته مشتریان خاصی دارد؛ اگر مردم ارزش معرفت الله را می ‌دانستند، اولا،ً چشم نمی ‌دوختند به زرق و برق دنیا و نعمت‌ های آن که به دشمنان داده شده، ثانیاً، دنیای آنان، از خاک زیر پایشان کم ارزشتر بود، ثالثاً، از معرفت الله بهره‌ ها می ‌بردند، رابعاً، لذتی می ‌بردند از معرفت خدا، چونان کسی که پیوسته در باغ های بهشت با اولیاء و دوستان خدا در حال لذت بردن است.

 «لوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي فَضْلِ مَعْرِفَةِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ مَا مَدُّوا أَعْيُنَهُمْ إِلَى مَا مَتَّعَ اللَّهُ بِهِ الْأَعْدَاءَ مِنْ زَهْرَةِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَ نَعِيمِهَا وَ كَانَتْ دُنْيَاهُمْ أَقَلَّ عِنْدَهُمْ مِمَّا يَطَئُونَهُ بِأَرْجُلِهِمْ، وَ لَنُعِّمُوا بِمَعْرِفَةِ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ وَ تَلَذَّذُوا بِهَا تَلَذُّذَ مَنْ لَمْ يَزَلْ فِي رَوْضَاتِ الْجِنَانِ مَعَ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ. إِنَّ مَعْرِفَةَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ آنِسٌ مِنْ كُلِّ وَحْشَةٍ وَ صَاحِبٌ مِنْ كُلِّ وَحْدَةٍ وَ نُورٌ مِنْ كُلِّ ظُلْمَةٍ وَ قُوَّةٌ مِنْ كُلِّ ضَعْفٍ وَ شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ سُقْم‏»

وی افزود: عرض می‌کنیم: آقا امام صادق، ما بهشت با معرفت می ‌خواهیم. زهی سعادت که هم در بهشت با شما باشیم و هم آنجا از شما کسب معرفت کنیم.

جبران کار زشت و گناه در پنهانی و آشکارا

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: کشاف حقایق امام صادق علیه السلام در حدیثی بسیار زیبا و کاربردی برای همه ما شیعیان فرمودند: هر کس کاری زشت و گناه در پنهانی مرتکب شود، باید کاری نیک و حسنه در پنهانی انجام دهد و هر کس آشکارا مرتکب کاری زشت شود، باید آشکارا عملی نیک انجام دهد.

«من عمل سیئه فی السر فليعمل حسنه فی السر و من عمل سیئه فی العلانیه فلیعمل حسنه فی العلانیه» (بحارالانوار ج ۷۲ ص ۲۴۳)

‌

نشانه استجابت، علامت خلوص

استاد صبرآمیز خاطرنشان کرد: رییس مذهب جعفری، شیعیان خود را متوجه نکات مهمی می ‌کنند و می ‌فرمایند: «إذا اَقشعر جِلدَك و دَمعت عَيناك فدونَك دونَك فقد قُصد قَصدَك» هرگاه پوست بدنت جمع شد و اشکت جاری گشت و دلت لرزید، پس این حالت را دریاب و نگه دار، که به تحقیق حاجتت مورد توجه قرار گرفته است.

 وی افزود: همچنین امام صادق علیه السلام فرمودند: اگر قلب یکی از شما رقیق شد، پس حتما دعا کنید؛ چراکه قلب نازک نمی‌ شود تا اینکه خالص شود. (الوافي، ج 9، ص 1489)

توجه ائمه علیهم السلام به شیعیان

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امام صادق علیه السلام به ابو بصیر فرمودند: «عرفنا شیعتنا کعرفان الرجل اهله اینما نکون فشیعتنا معنا» مانند خانواده خود شیعیان خود را می‌ شناسیم؛ هر کجا باشیم، شیعیان ما با ما هستند.

و فرمودند با پدرم درمدینه به سوی قبر و منبر رفتیم، (در روضه نبوی) «فاذا أُنَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَوَقَفَ عَلَیْهِمْ فَسَلَّمَ وَ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّی لَأُحِبُّکُمْ وَ أُحِبُّ رِیحَکُمْ وَ أَرْوَاحَکُمْ فَأَعِینُونی بِوَرَع و الاجتهاد» گروهی نشسته بودند؛ پدرم بر آنها سلام داد و فرمودند: به خدا قسم شما را دوست دارم و بوی شما را دوست دارم و ارواح شمارا دوست دارم. (این جمله را در حدیث دیگر از خود امام صادق علیه السلام به شیعیانشان نقل شده است) مرا به تقوا و کوشش در عبادت و بندگی یاری کنید. پرسیدم پدر جان! اینها کیستند؟ فرمود: اینها شیعه بودند؛ اینها دلشان شعبه ای از دل ماست، جانشان شعبه ای از جان ماست، روحشان شعبه ای از روح ماست و بدنشان شعبه ای از بدن ماست.

بالاترین ‌مقامات در یک آب خوردن

استاد صبرآمیز خاطرنشان کرد: کشاف حقایق امام صادق علیه السلام فرمودند:خداوند بهشت را در یک آب خوردن بر مردی از شما واجب می کند؛ چرا که چون ظرف آب را بر دهان خود می گذارد، نام خداوند را برده و بسم الله می گوید و آب می خورد؛ پس ظرف را از دهان دور می کند؛ ولی هنوز اشتهاء به آشامیدن دارد؛ پس حمد حق تعالی می کند و بر می گردد و باز می آشامد و باز دست می کشد و حمد خدا می کند، دوباره برمی گردد و می آشامد و دوباره ظرف را از دهان  خود دور می کند و حمد خداوند می کند؛ پس حق تعالی با اینکارش بهشت را بر او واجب می کند. (اصول کافی، ج ۲، ص: ۹۶)

وی افزود:  بالاترین ذکر بهشتیان، حمد خداوند است؛ «آخِرُ دَعْواهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ» است؛ و آخرین درجات بهشت هم جنت الذات است که یا نعیمی و جنتی و یا دنیای و آخرتی؛ پس از این به آن به یک جرعه ای آب خوردن می توان رسید؛ «خُذ و اِفهم واِغتنم و کُن من الشاکرین»

فرصت شمار صحبت کز این دوراهه منزل

چون بگذریم دیگرنتوان بهم رسیدن

اسرار نماز

«نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَیْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرید»

استاد صبرآمیز خاطرنشان کرد: کشاف حقایق، امام صادق علیه السلام به پسرشان موسی ابن الجعفر علیه السلام فرمودند: پسرم ابوحنیفه می گوید در محل رفت و آمد مردم نماز می گذاردی؛ عرض کردند: پدرم آنکه برای او نماز می گذاردم، از آنان که عبور می کردند، به من نزدیکتر بود. آقا فرزند را در آغوش کشیدند و فرمودند: پدرم و مادرم به فدایت، ای گنجینه رازها و اسرارها.

وی افزود: معلوم می شود که از دیدگاه امام صادق علیه السلام شهود قرب حق تعالی و درک معیت خاصه، بالخصوص در نماز، از اسرار و رازهای عالم است که اگر راه یافتی صاحب سر می شوی. «خذ و افهم و اغتنم و کن من الشاکرین»

نقش نگین اهل بیت:

استاد اکبر صبرآمیز خاطرنشان کرد: خوب است تا نقش نگین اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام را بدانیم:

1. امام علی (ع): «اللَّهُ‏ الْمَلِکُ‏ وَ عَلِیٌّ‏ عَبْدُه»؛ در نقلی دیگر فقط «اللَّهُ‏ الْمَلِکُ» آمده است؛ و «أَسْنَدْتُ‏ ظَهْرِی‏ إِلَى‏ اللَّه».

2. امام حسن مجتبی (ع): «الْعِزَّةُ لِلَّهِ»؛‏ و «حَسْبِی اللَّه».

3. امام حسین (ع): «حَسْبِی اللَّه»،و «إِنَ‏ اللَّهَ‏ بالِغُ‏ أَمْرِه‏».

4. امام سجّاد (ع): آن حضرت انگشتر امام حسین (ع) را که نقش «إِنَ‏ اللَّهَ‏ بالِغُ‏ أَمْرِه‏» داشت، در دست می کردند. همچنین دارای انگشترهایی با نقش های دیگری مانند «وَ ما تَوْفِیقِی‏ إِلَّا بِاللَّه»، و «خَزِی‏ وَ شَقِی‏ قَاتِلُ الْحُسَینِ بْنِ عَلِی» بودند.

5. امام باقر (ع): «رَبِّ‏ لا تَذَرْنِی فَرْداً»، و «الْقُوَّةُ لِلَّهِ‏ جَمِیعاً».

6. امام جعفر صادق (ع): «اللَّهُ‏ خالِقُ‏ کُلِ‏ شَی‏ء»، و «اللَّهُمَّ أَنْتَ‏ ثِقَتِی‏ فَقِنِی‏ شَرَّ خَلْقِک‏».

7. امام موسی کاظم (ع): «الْمُلْکُ‏ لِلَّهِ‏ وَحْدَه».

8. امام رضا (ع): «ما شاءَ اللَّهُ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ».

9. امام جواد (ع): «حَسبیَ اللهُ حافِظی».

10. امام هادی (ع): «الله رَبّی و هو عِصمَتی مِن خَلقِه»  و «حِفْظُ الْعُهُودِ مِنْ‏ أَخْلَاقِ‏ الْمَعْبُود».

11. امام حسن عسکری (ع): «سُبْحَانَ‏ مَنْ‏ لَهُ‏ مَقَالِیدُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْض».

12. امام زمان حضرت حجت (عج): «أنا حجة الله و خالصته»، و به نقلی «أنا حجّة الله»است.

13. نقش انگشتری پیامبر اسلام (ص): «لا اله الا الله، محمد رسول الله» و «صدق الله»:

14. نقش نگین حضرت زهرا سلام الله علیها: «اَمِنَ الْمُتَوکِّلُون»؛ «اللَّهُ وَلِیُّ عِصْمَتی»؛ و «سُبْحانَ مَنْ اَلْجَمَ الْجِنَّ بِکَلِماتِهِ»

اسباب بخشایش گناهان دربهاران

استاد صبرآمیز خاطرنشان کرد: در حدیثی نبوی صلی الله علیه و آله و سلم می خوانیم: هر کس می خواهد بوی من به مشامش برسد، پس باید گل سرخ را ببوید. «قال رسول الله صلی الله علیه وآله من اراد ان یشُمَّ ریحی فلیشم الورد الاحمر»

وی افزود: راوی می گوید: دسته گلی را هدیه به امام صادق (ع) دادم. گرفتند و بوییدند و بر دو چشم گذاشتند بعد فرمودند: هر کس گلی را بگیرد و بو کند و بر دو چشم بگذارد، سپس بگوید «اللهم صل علی محمد و آل محمد» آن گل هنوز بر زمین گذاشته نشده که گناهان او بخشیده میشود.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ابوهاشم جعفری می گوید: محضر امام هادی (ع) بودم؛ کودکی وارد شد و شاخه گلی تقدیم کرد؛ حضرت آن را گرفتند و بوسیدند و بر چشم خود نهادند و بوسیدند و سپس به من هدیه کردند و فرمودند: هر کس شاخه گلی را ببوید و بر چشم خود بگذارد و ببوسد و سپس صلوات بر محمد و آلش بفرستد، خداوند متعال حسنات بی شماری را در نامه اعمالش ثبت می نماید و نیز بسیاری از خطاها و لغزش های او را مورد عفو قرار می دهد. (کافی ج ۶، ص ۵۲۵، ح ۵)

وی افزود: چقدرخداوند مهربان و حکیم و غفار است؛ در هر فصلی، مخصوصا در بهاران، عالم را پر از گل های زیبا می کند تا هم دارو شود و دردهایمان را شفا شود و هم با بوییدنش صلوات بفرستیم؛ پس وصل به ولایت شویم و هم از مکفرات باشد تا از گناهان پاک شویم و هم در چهره زیبای گل چهره زیبای او را ببینیم.

بوی گل راهنما گشت به بلبل ز نخست

ورنه بیچاره چه دانست که گلزار کجاست

این استاد حوزه علمیه قم در ادمه بیان کرد: از امام صادق علیه السلام پرسیدند: یوم الحسره کدام روز است که خدا می فرماید: بترسان ایشان را از روز حسرت. حضرت جواب دادند: آن روز قیامت است که حتی نیکوکاران هم حسرت می خورند که چرا بیشتر نیکی نکردند.

 پرسیدند: آیا کسی هست که در آن روز حسرت نداشته باشد؟ حضرت فرمودند: آری، کسی که در این دنیا مدام بر رسول خدا صلوات فرستاده باشد. (وسائل الشیعه، ج 7، ص ۱۹۸)

مثل های روایی: (ترنج و هندوانه ابوجهل)

استاد صبرآمیز خاطرنشان کرد: در روایتی از امام صادق علیه السلام می خوانیم: «من اوتی القرآن و الا یمان فمثله مثل الاترجه ریحها طیب و طعمها طیب. و اما الذی لم یؤت القرآن‌ و لا الایمان فمثله کمثل الحنظله طعمها مر و لا ریح لها.» امام صادق (ع) می فرمایند : آن کسی که به او قرآن و ایمان داده شود، مانند میوه ترنج است که خوش بو و خوش طعم است؛ و هر آنکس که به او نه قرآن عطا شد و نه ایمان، چونان حنظل (هندوانه ابوجهل) است که  طعمی بسیار تلخی دارد؛ و او را هم عطری نیست. (وسایل الشیعه؛ ج ۲، ص ۸۳۳)

سيره علمي و عملي امام خميني (قدس‌سره)

این استاد حوزه علمیه قم به نقل از آیت الله العظمی جوادی آملی حفظه الله بیان کرد: بعضي از مراجع قم به شاه معدوم تلگرافي زده و او را مخاطب قرار داده بودند تا دولت را وا دارد كه از انحرافات ديني دست بردارد و شاه معدوم در جواب نوشت: «ما توفيق شما را در ارشاد عوام خواهانيم».

آنگاه استاد عالي قدر امام خميني (قدس‌سره) به قلم دست بردند و فرمودند: «به عنوان يك اعلاميه (شما كه توفيق مراجع را در ارشاد عوام خواهانيد) به تو و دولت تو تذكر مي ‏دهم كه... »؛ يعني شما عوام هستيد و بايد به شما هشدار داد و هدايتتان كرد.

اين گونه موضع‏ گيري و داشتن قلمي فولادين، نه تنها از ديگران ساخته نبود، بلكه خواندن اعلاميه اين بزرگوار هم براي ديگران رعب آور بود، تا كم‏ كم جريان انقلاب در سال 1342(هـ .ش) از مرز اعلاميّه، تلگراف، رفت و آمد، پيام تلفني، خواهش، ارشاد و نصيحت گذشت و روز 25 شوال 1382هـ .ق. (برابر 2/1/1342هـ .ش) فرارسيد و در سالروز شهادت حضرت امام صادق (عليه‌السلام) در مدرسه فيضيه آن غايله فراموش نشدني به دست مزدوران رژيم منحوس پهلوي و آن كشتار و ضرب و شتم و مجروح كردن طلاّب مدرسه فيضيه و طلاب حوزه علميّه شروع شد كه ديگران با ديدن آن صحنه رعب آور ترسيدند و ساكت شدند، ولي حضرت امام راحل (قدس‌سره) به قلم دست برد و دولت را محكوم كرد و فرمود: «شما روي چنگيز مغول را سپيد كرديد». اين اعلاميه جان تازه ‏اي در حوزه علميّه و در سطح ايران دميد.

او ترس از مرگ، زندان رفتن، محروم شدن و تبعيد شدن را از طلاب و فضلاي حوزه ‏ها گرفت، بلكه ترس را ترساند كه به حوزه علميّه و به دلهاي اولياي الهي راه نيابد و مكتب (اَلا اِنَّ اَولِياءَ اللهِ لاخَوفٌ عَلَيهِم ولاهُم يَحزَنون)[4] را با سيره عرفاني و برهاني خود اجرا كرد. مي ‏فرمود: «انسان زنده است براي اينكه به «لقاء الله» برسد؛ چه بهتر كه با «شهادت» به لقاي حق بار يابد».

[بنيان مرصوص امام خميني (ره) -  صفحه 47]

آیت_الله_جوادی_آملی

/270/260/20/