استاد میرزا احسان زاهری کاشانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید به تفسیر سوره مبارکه ناس پرداخت.

/270/260/20/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: چنانچه انسان دشمن دارد، باید دشمن شناسی کند؛ که درونی و بیرونی است؛ شیطان و دشمن برونی، جنّی و انسی است؛ و شیطان درونی، غرایز است. هر چیزی که انسان را وسوسه کند و از راه خدا جدا نماید، وسواس خنّاس است و شیطان انسی است. مصداق هایی که می تواند در جامعه داشته باشد، فردی که ربا می خورد، یا تارک الصلاة است و انسان ها را به این راه وسوسه می کند. این شخص، شیطان خناس است.  دختری که بی حجاب به خیابان ها می آید و انسان ها را آلوده به گناه می کند و  به جدایی از خدا فرا می خواند، این وسوسه گر است. از این رو خدا می فرماید: «من شرّ الوسواس الخنّاس الذی یوسوس فی صدور الناس من الجنّة و النّاس» نشان می دهد که وجود دشمن قطعی است. برای حفظ از دشمن خدا برنامه داده که مادر چارچوب آن حرکت کنیم.

بسم الله الرحمن الرحیم قل اعوذ بربّ الناس

استاد زاهری کاشانی در ادامه بیان کرد: «قل» امر به گفتن است؛ امر، ظهور در وجوب است. همان گونه که قرآن با «قل هو الله احد»، امر به بیان توحید می کند، در اینجا مقابل شرارت هایی که مقابل توحید و خدا است، می فرماید: به سنگر توحید پناه ببر تا از حملات دشمن در راه خدا مداری و پرستش خدا حفظ بشوی. ای پیامبر باید اعلام کنی که منِ پیامبر هم به پروردگار عالم پناه می برم.

وی افزود: «رب الناس، ملک الناس، اله الناس» بیان شده است. اما باید دانست که چرا این ترتیب بیان شده است. پناه بردن بچه به دامان مادر، مسأله ای تربیتی است. و چون اینچنین است، ابتدا «ربّ الناس» بیان شده است. باید بگوییم منِ انسان، تحت تربیت هستم، باید به مربی خودم پناه ببرم تا رشد کنم. کودکی که به دامان مادر پناه می برد، احساس امنیت بیشتری می کند و سلامتی روحی و روانی او بیشتر است. اگر مخلوق به خالق پناه ببرد، این، آرامشش بیشتر است؛ چون می بیند که طبق خواسته او عمل می کند و تحت تربیت او قرار گرفته است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در همه مسائل باید تحت تربیت خدا قرار بگیریم؛ چه در اقتصادی و چه اجتماعی و چه سایر موارد؛ که اگر بود، ربا و رشوه و گناه های مختلف فردی و اجتماعی نباید اینچنین در جامعه تبلور پیدا می کرد؛ و چون اینچنین است، حکایت از آن می کند که تحت تربیت خداوند متعال، خود را قرار نداده ایم.

وی اضافه نمود: در روایت ثقلین بیان شده است که «ما ان تمسکتم بهما لن تضلوا ابدا» یعنی تمسک کن و نقشه راه را از آنها بگیر. و الا اگر بگوییم که من آنها را دوست دارم، اما در عین حال گناه های فردی و اجتماعی هم مرتکب بشویم، چگونه می توانیم بگوییم «من تمسک به قرآن کردم»

وی افزود: تمسک و ارتباط با خدا باید عملی باشد؛ چه اینکه 67 مرتبه در قرآن، «ایمان» و «عمل صالح» در کنار هم قرار گرفته اند. به عنوان مثال:

وَ بَشِّرِ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ كُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً قالُوا هذَا الَّذي رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ وَ أُتُوا بِهِ مُتَشابِهاً وَ لَهُمْ فيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ هُمْ فيها خالِدُونَ (25)

وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فيها خالِدُونَ (82)

إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ (277)

وَ أَمَّا الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الظَّالِمينَ (57)

وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها أَبَداً لَهُمْ فيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ نُدْخِلُهُمْ ظِلاًّ ظَليلاً (57)

وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها أَبَداً وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قيلاً (122)

وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى‏ وَ الْبَصيرُ وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ لاَ الْمُسي‏ءُ قَليلاً ما تَتَذَكَّرُونَ (58)

استاد میرز احسان زاهری کاشانی خاطرنشان کرد: آن چیزی که تمسک و  ارتباط را درست می کند، ارتباط با مربّی را درست می کند، به عمل است؛ به عمل کار برآید به سخندانی نیست. «لیس للانسان الا ما سعی» انسان در گروه عمل و تلاش و کوشش خود است.  از این رو می فرماید: بگو منِ پیامبر که عصاره عالم وجود و عقل کل هستم، به مربّی مردم پناه می برم. کسی که همه مردم را آفریده است.

«ملک الناس»

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه یبان کرد: در ادامه این سوره شریفه می فرماید: «ملک الناس»، کسی که حاکم است. انسان به حاکم و به مالک جهان هستی و به مالک و حاکم علی الإطلاق پناه می برد. مالکیت و حاکمیت بعد از تربیت مطرح می شود؛ به خاطر اینکه اگر به خانه غصبی بروید که مالک و حاکمش نیستید، امنیت ندارید؛ اما زمانی که به خانه ای پناه ببرید که مالک و مدیر و حاکمش خودت هستی، چون اختیار با خودت است، احساس آرامش می کنی. از این رو می گویند: طرف که از مسافرت به خانه اش بر می گردد، احساس آرامش بیشتری می کند.

«اله الناس»

استاد زاهری خاطرنشان کرد: اول از جزئی می رود، و سپس خدا را مطرح می کند که «اسم ذات» است و اسم ذات، جامع جمیع اسماء و صفات حسنی است. «الله» جامع اسماء و صفات حسنای الهی است. در حالی که ربّ، اینگونه نیست. مالکیت و حاکمیت هم اینچنین نیستند.  از این رو می فرماید: «قل أعوذ بربّ الناس» من پیامبر به مربی، حاکم و مالک مردم پناه می برم. او حاکم و مالک من است و مملوک باید در  اختیار مالک باشد. ما مملوک و عبد خدا هستیم. و باید در اختیار او باشیم. حاکمیت و قانون او را بپذیریم. از این رو خداوند به انبیاء فرمود: «فاحکم بین الناس» به آنچه خدا نازل کرده است

وی افزود: در سوره مبارکه مائده می خوانیم: « سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ فَإِنْ جاؤُكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ إِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئاً وَ إِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطينَ» (42)

در همان سوره مبارکه می خوانیم: « وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتابِ وَ مُهَيْمِناً عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ عَمَّا جاءَكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ لكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ في‏ ما آتاكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَميعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ فيهِ تَخْتَلِفُونَ» (48)

در سوره مبارکه ص می خوانیم: « يا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناكَ خَليفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى‏ فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبيلِ اللَّهِ إِنَّ الَّذينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَديدٌ بِما نَسُوا يَوْمَ الْحِسابِ» (26)

وی افزود: کسی که بر خلاف آن حکم کند، در سه آیه پشت سر هم می فرماید: اینها فاسق،ظالم و کافر هستند؛ کسی که حاکمیت و مالکیت غیر خدا را پناه ببرد، این شخص، به خود و خدا و دین خود ظالم است؛ کافر است، چرا که عملا منکر می شود؛ چون به غیر آنچه خدا حکم کرده است، پناه برده است؛ فاسق کسی است که راه صحیح را رها کرده است و کار بد را انتخاب کرده است.

استاد احسان زاهری خاطرنشان کرد: از این رو اگر بخواهیم این را عملیاتی کنیم که به ربّ و مالک و حاکم و اله پناه ببریم، باید سبک زندگی خود را اینگونه باشد که وارد سنگر الهی بشویم و امان نامه دریافت کنیم. امان نامه از عذاب الهی

امان نامه در برزخ، امان نامه در قبر و قیامت، امان نامه در دنیا و آخرت؛ که فرمود: «ربنا آتنا فی الدنیا حسنة و فی الآخرة حسنه و قنا عذاب النار»