به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، حضرت آیت الله مظاهری در جلسات درس اخلاق خود به بحث مهم «فضیلت ها و رذیلت های اخلاقی» پرداخته است و نکات ارزشمندی را به مردم یادآور شدند.

رذیلت نوزدهم: دنیا دوستی

یکی از صفات رذیله، دنیادوستی است، به این معنا که نفس آدمی به صورت ملکه، به دنیا و خواستنی‌‏های آن پرداخته،‌ از غیر آن فارغ شود. قرآن کریم از این رذیله به «تَلَهِّی» یاد کرده است:

«لا تُلْهِکُمْ أَمْوالُکُمْ وَ لا أَوْلادُکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ»[1]

این رذیلۀ اخلاقی در آیات فراوانی از قرآن کریم؛ شاید در بیش از یک دهم آیات؛ به شدّت مذمّت شده است. در روایات بسیاری نیز شاهد نکوهش این ملکۀ ناپسند هستیم. پیامبر اکرم(ص) دنیادوستی و دنیاگرایی را اساس و منشأ تمام اشتباهات و گناهان دانسته، می‌فرمایند:

«حُبُ‏ الدُّنْیا رَأْسُ‏ کُلِّ خَطِیئَهٍ»[2]

واضح است که اگر دوست داشتن و تعلّق به دنیا برای کسی ملکه شود، برای رسیدن به محبوب خود، ممکن است هر گناه و اشتباهی مرتکب شود. از این جهت، این رذیلت، منشأ تمام بدی‌هاست.

صفت رذیلۀ دنیاطلبی، تبعات زیان‌بار بی‌شماری دارد. در ادامۀ این مبحث، فهرست برخی از آن تبعات، به‌عنوان ویژگی‌های افراد دنیاگرا ارائه می‌گردد.

این ویژگی‌ها عبارتند از: سستی اراده، فراموشی فطرت، منفی بافی، غفلت از یاد خدا، ظالم و نادان‌بودن، بی‌‏وفائی، دشمنی با صالحان، ابتلا به جهل مرکَّب، عجول بودن، دچار شدن به بُخل، امتناع از پذیرش حق، ابتلاء به خشم خداوند، طغیان در برابر خداوند، ابتلا به سختی و مشقّت دائمی، دچار شدن به حسرت و اندوه بی‌پایان و آرزوهای دست نیافتنی، بازماندن از نیکی‏ها، زیان‌کاری دائمی، ترک آخرت، سیری ناپذیری و مخالفت صریح با پیامبران.

آنچه بیان شد، بخشی از پیامدها و مفاسد ناشی از رسوخ و ریشه دواندن دنیادوستی در دل انسان است. توجه به این پیامدهای خطرناک، ضرورت مبارزۀ جدی برای ریشه کن کردن این ملکۀ شوم از دل را بیش از پیش آشکار می‌سازد.

رفع این صفت رذیله، مانند سایر رذائل، مشکل، امّا شدنی است. در این راستا کافی است انسان دنیاگرا، بر خلاف خواست شیطان یا برخلاف آنچه این صفت ناشایست از او می‌خواهد عمل نماید. در واقع، بهترین راه مبارزه با دنیادوستی، مخالفت با تعلّقات و گرایش‌های دنیوی و چشم پوشی از لذایذ پوچی است که در اثر گرایش به مادیات نصیب انسان می‌گردد.

همچنین مطالعه و تدبّر در آیات و روایاتی که جایگاه معنوی انسان را در بهشت و نزد خداوند متعال تبیین فرموده، موجب می‌شود آدمی منزلت خویش را دریابد و خود را به دنیای پست و فانی نفروشد.

تفکّر در سرگذشت افراد دنیاگرا در تاریخ و مطالعۀ عاقبت شوم آنان نیز باعث عبرت است و در جهت رفع یا سرکوب این صفت رذیله، تأثیر به‌سزا دارد.

[1]. المنافقون، 9: «[زنهار] اموال شما و فرزندانتان شما را از یاد خدا غافل نگرداند.»

[2]. بحارالأنوار، ج ‏51، ص 225.