استاد احمد باقریان ساروی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «پیام های اخلاقی قرآن و عترت» پرداخت.

/270/260/22/

الف: پرهیز از دانش بی منفعت

این استاد حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: خداوند در باره دانشمندی که به دانش خود عمل نکرد فرمود: (وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ الَّذي آتَيْناهُ آياتِنا فَانْسَلَخَ مِنْها فَأَتْبَعَهُ الشَّيْطانُ فَكانَ مِنَ الْغاوين‏ * وَ لَوْ شِئْنا لَرَفَعْناهُ بِها وَ لكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ وَ اتَّبَعَ هَواهُ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ ذلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُون‏) (اعراف: 175 - 176). «و بخوان بر اين مردم (بر قوم يهود) حكايت آن كس (بَلْعَم باعور) را كه ما آيات خود را به او عطا كرديم، و او از آن آيات بيرون رفت و شيطان او را تعقيب كرد تا از گمراهان عالم گرديد * و اگر مى‏ خواستيم به آن آيات او را رفعت مقام مى‏ بخشيديم، ليكن او به زمين (تن) فروماند و پيرو هواى نفس گرديد، و در اين صورت مثل و حكايت حال او به سگى ماند كه اگر بر او حمله كنى و يا او را به حال خود واگذارى به عوعو زبان كشد. اين است مثل مردمى كه آيات ما را بعد از علم به آن تكذيب كردند. پس اين حكايت بگو، باشد كه به فكر آيند».

وی افزود: در روایت می خوانیم: پیامبر گرامی اسلام (ص) فرمود: «پناه بر خدا از دانشی که سود نبخشد و آن دانشی است که ضد عمل خالصانه است، و بدان که دانش اندک به عمل بیشتر نیاز دارد، زیرا یک ساعت دانش صاحب خود را وا میدارد تا در طول عمر خود به آن عمل نماید».

«عن النبي صلى الله عليه و آله أنه قال: نعوذ بالله من علم لا ينفع، وهو العلم الذي يضاد العمل بالإخلاص، واعلم أن قليل العلم يحتاج إلى كثير العمل، لأن علم ساعة يلزم صاحبه استعمال طول دهره» [علامه حلی، ارشاد الاذهان، ج 1، ص 15؛ مسند ابی یعلی، ج 3، ص 4، ح 2846].

دانشمندان دو دسته اند

استاد باقریان ساروی خاطرنشان کرد: در روایت می خوانیم: پیامبر گرامی اسلام (ص) فرمود: «دانشمندان دو دسته هستند: مردی که به دانش خود عمل نماید، پس او از اهل نجات است و مردی که علم خود را رها کند [به آن عمل نکند] ، پس از هلاک میشود [از اهل دوذخ است]، به راستی که اهل دوزخ از بوی بد دانشمند رها کننده [عمل نکننده به] علم خود در عذاب هستند و سختترین اهل جهنم در پشیمانی و حسرت آن مردی است که بنده ای را به سوی خدا دعوت نماید، و آن مرد به دعوت او پاسخ بدهد و از او بپذیرد و خدا را اطاعت نماید، پس خدا آن مرد دعوت شونده را به بهشت و آن مرد دعوت کننده را به آتش دوزخ داخل نماید به سبب اینکه علم خود را ترک کرده و از هوای نفس خود و آرزوهای طول و دراز پیروی کرده است، اما پیروی از هوای نفس انسان راغ از حق باز میدارد و اما آرزوی طول و دراز آخرت را به فراموشی می سپارد».

«و عن النبي صلى الله عليه وآله أنه قال في كلام له: العلماء رجلان: رجل عالم آخذ بعلمه فهذا ناج، وعالم تارك لعلمه فهذا هالك. وأن أهل النار ليتأذون من ريح العالم التارك لعلمه، وأن أشد أهل النار ندامة وحسرة رجل دعا عبدا إلى الله فاستجاب له وقبل منه فأطاع الله، فأدخله الله الجنة وأدخل الداعي النار بتركه علمه واتباعه الهوى وطول الأمل، أما اتباع الهوى فيصد عن الحق ، وطول الأمل ينسي الآخرة [علامه حلی ارشاد الاذهان، ج 1، ص 15].

ب: برخورد خوب با افراد مختلف

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: خدا به پیامبر (ص) در برابر آزارهایی که به او می رساندند، فرمود: «تو آزار و بدي هاى امت را به آنچه نيكوتر است دفع كن ما (جزاى) گفتار آنها را بهتر مى ‏دانيم‏».

«ادْفَعْ بِالَّتي‏ هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَة نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَصِفُون‏» [المؤمنون:96].

وی افزود: امام صادق به اسحاق بن عمار فرمود: «ای اسحاق با منافق با زبانت برخورد کن [به طوری با او برخورد کن که نه او را از خود برانی و نه از ته دل تو با خبر شود]، دوستیت با مؤمن را خالص گردان، اگر یک یهودی با تو همنشین شد با او خوب همنشین باش».

«عن إسحاق بن عمار قال: قال الصادق عليه السلام: «يا إسحاق صانع المنافق بلسانك ، وأخلص ودك للمؤمن ، وإن جالسك يهودي فأحسن مجالسته» (من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 404، ح 587).