به مناسبت فرا رسیدن شهرالله و شب های قدر، استاد سید جعفر ربانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «جایگاه شب های قدر» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: شب های قدر در فرهنگ اسلامی دارای فضیلت بسیار است و به همین خاطر، احکام مستحبی در مورد آنها وارد شده است. تعداد شب های قدر عبارت است از سه شب 19، 21 و 23 ماه مبارک رمضان؛ و احتمال قویتر در 21 و 23 است. مرحوم آیت الله تبریزی همین مضمون را تأیید فرموده و می نویسند: «لیلة القدر هی لیلة التاسع عشر أو الحادیة و العشرون أو الثالثة و العشرون و یحتمل قویّاً أنها احدی الیلتین الأخیرتین» (الانوار الالهیه، ص 189)

وی افزود: عظمت لیالی قدر موجب می شود که هم ثواب اعمال خیر در این شب ها چند برابر گردد و م خدای ناخواسته گناه انجام معاصی در این شب های مبارک بیشتر شود. مرحوم کاشف الغطاء (م 1228 ) در مورد مکان ها و زمان های شریف می نویسد: «و المفهوم من التتبع تضاعف الأجر و الثواب فی ایقاع الطاعة فی أوقات أو أمکنة شریفة و المؤاخذة و العقاب فی إیقاع المعصیة و یشتد الاستحباب فی المندوبات و المرجوحیة فی المکروهات بإعتبار شرف الزمان و المکان و نحوهما» آنچه از روایات به دست می آید، این است که ثواب طاعت و عقاب معصیت در امکنه و ازمنه شریفه متضاعف و چند برابر می گردد؛ و همین گونه است انجام مستحبات و مکروهات.

استاد ربانی اضافه نمود: غسل مستحبی لیالی قدر مورد اتفاق فقهاء است و همه آنها، در میان غسل های زمانی و مکانی و فعلی، که سه قسم غسل های مستحبی است، این غسل را از دسته غسل های زمانی دانسته اند.

وی اضافه نمود: یکی از آداب و مستحبات شب های قدر، همانند شب های نیمه رجب و نیمه شعبان، احیاء این شب است. شهید اول می نویسد: «و إحیاء لیلة القدر بإحیاء الثلاث الفرادی و خصوصا إحدی و ثلاثا» (الدروس الشرعیة فی الفقه الامامیه، ج 1، ص 270) اما سؤال است که از چه زمان و تا چه زمان احیای شب های قدر مستحب است؟ آیت الله تبریزی پاسخ می دهند: «الانصوص الوارده فی استحباب احیاء لیلة القدر ظاهرها الإحیاء الی طلوع الفجر لأن القدر المتیقن من اللیل هو ما کان من غروب الشمس الی طلوع الفجر» (صراط النجاة، ج 5، ص 68)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: یکی دیگر از آداب این شب ها، زیارت امام حسین علیه السلام است؛ روایات متعدد و اجماع فقهاء بر آن قائم است. در التهذیب شیخ طوسی می خوانیم: «اذا کان لیلة القدر و فیها یفرق کل امر حکیم نادی مناد تلک اللیلة من بطنام العرض ان الله تعالی قد غفر لمن أتی قبر الحسین علیه السلام فی هذه اللیلة» در شب قدر منادی آسمانی صدا می زند؛ هر کس امشب به زیارت قبر امام حسین علیه السلام مشرف شد، خداوند او را آمرزید.

وی افزود: نماز هفت قل هو الله (زاد المعاد، علامه مجلسی، ص 125) و قرآن بر سر (زاد المعاد، ص 126) و صد رکعت نماز، و دعا و قرآن خواندن از دیگر اعمال مستحبی سفارش شده برای لیالی قدر است که در کلام فقهاء بزرگ آمده است.

استاد ربانی خاطرنشان کرد: فضیلت روزهای قدر همانند شب های آن است؛ چنانچه علامه مجلسی می فرماید: « و یحفظ حرمة ایام هذه اللیالی ایضا و یقضیها بالعبادة و تلاوة القرآن و الدعاء فقد ورد فی الاحادیث المعتبره ان یوم القدر فی الفضل مثل لیلة القدر» (مفاتیح الجنان، ص 444)

وی اضافه نمود: آنچه مهم است، ذکر این نکته است که ترک معصیت هم از نکات مهمی است که باید به آن توجه نمود؛ چه اینکه در ابتدای گفتگو هم از کلام کاشف الغطاء در این باره صحبت گردید. ایجاد مزاحمت، به انحاء آن، بیرون بردم اموال وقفی یا تخریب آنها، اختلاط زن و مرد، و ایجاد اختلاف از جمله موارد معاصی است که ممکن است در برخی نقاط در این شب ها با آن روبرو باشند؛ که باید اجتناب بشود.