به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، حضرت آیت الله مظاهری در درس اخلاق با عنوان انسان در قرآن، جلسۀ اوّل: انسان خلیفۀ خدا سخنانی بیان داشته اند که مشروح آن را در ادامه می خوانید:

بِسْمِ اَللّٰهِ اَلرَّحْمٰنِ اَلرَّحِیمِ

«رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی وَ یسِّرْ لِی أَمْرِی وَاحْلُلْ عُقْدَهً مِنْ لِسانِی یفْقَهُوا قَوْلِی‏»

بحث جلسات اخلاق، از این جلسه به بعد، به خواست پروردگار عالم و لطف حضرت ولی عصر«ارواحنافداه» دربارۀ «انسان در قرآن» است. انسان از نظر قرآن کیست و چیست؟ هدف از خلقت انسان چه چیز است؟ و بالأخره منتهای سیر او کیست؟ چیست؟

بحث خودشناسی نظیر بحث خداشناسی بحثی بسیار ارزنده است. اگر کسی بتواند خود را بشناسد، به قول پیامبر اکرم«صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم» خدا را شناخته است: «مَنْ‏ عَرَفَ‏ نَفْسَهُ‏ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّه‏»[1]و خودشناسی هم کاری بسیار مشکل است.

امام خمینی«قدّس‌سرّه» می‌فرمودند: در این روایت، تعلیق به محال شده است؛ یعنی همین‌طور که انسان نمی‌تواند کُنه خدا را بشناسد و معرفت به خدا پیدا کند، نمی‌تواند کُنه خود را بشناسد. به عبارت دیگر نمی‌تواند معرفت به خود را پیدا کند، و انصافاً چنین است.

با این حال، ما به اندازۀ وُسعمان، به اندازه‌ای که از قرآن کریم می‌توانیم استفاده کنیم، به اندازه‌ای که بتوانیم از روایات اهل‌بیت«سلام‌الله‌علیهم» استفاده کنیم، این بحث را ان‌شاء الله دنبال می‌کنیم. امیدوارم که بحث مفیدی باشد و بتوانیم در این بحث همه را مخصوصاً جوان‌ها را اقناع کنیم و مرضیّ حضرت ولی عصر«ارواحنافداه» هم باشد.

ملائکه عالمند، ملائکه فهمیده‌اند، مخصوصاً بعضی از آنها نظیر جبرئیل که سعۀ وجودی خیلی بالا دارند، به اندازه‌ای که می‌توانند تحمّل وحی بکنند. اینها دیده‌اند که انسان اگر در کرۀ زمین بیاید مفسده ایجاد می‌شود، کشت و کشتار ایجاد می‌شود. به عبارت دیگر آن بُعد مادی، انسان را وادار می‌کند که با خدا مخالفت کند و گناهان بزرگ انجام دهد؛ لذا ملائکه به خداوند گفتند: خدایا اگر تسبیح و تحمید می‌خواهی، اگر عبادت می‌خواهی، ما تسبیح و تحمید تو، ما عبادت تو را می‌کنیم. گناهی از ما سر نمی‌زند، چون ما آن بُعد مادی را نداریم، چون غرائز نداریم تا آن غرائز، طبیعت ما را به گناه کردن وادارد؛ لذا ما تو را عبادت می‌کنیم، چون عبادت، هدف برای خلقت انسان است. گفتند: «أَ تَجْعَلُ فیها مَنْ یُفْسِدُ فیها وَ یَسْفِکُ الدِّماءَ وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِکَ وَ نُقَدِّسُ لَکَ»[3]، سپس خداوند به ملائکه خطاب کرد: من چیزی را می‌دانم که شما نمی دانید: «قالَ إِنِّی أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ»[4].