به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، آیت الله علی اکبر سیفی مازندرانی از اساتید برجسته حوزه علمیه قم، به پاسخ سؤالی در موضوع «گریم زنانه توسط مرد» پرداخت.

/270/260/22/

متن استفتاء به این شرح است: «سلام علیکم؛ پوشیدن لباس زنان و گریم زنانه توسط مرد، برای بازی در فیلم (در نقش زن) چه حکمی دارد؟»

استاد سیفی مازندرانی در پاسخ اجمالی بیان داشت: «پوشیدن لباس زنان و گریم زنانه برای مرد، مطلقا حتی جهت اجرای تعزیه و فیلم در نقش زن، جایز نیست.»

این فقیه عالیقدر در مقام پاسخ تفصیلی خاطرنشان کرد: «پوشیدن لباس زنانه و نیز گریم زنانه مصداق بارز تشبّه مرد به زن است. و به مقتضای اطلاق ادله تحریم، مطلقا جایز نیست؛ . حتی برای تعزیه و فیلم در نقش زن؛ چون دلیلی بر تقیید اطلاق تحریم در این موارد نیامده است؛ و دلیل آن، روایات دالّ بر تحریم تشبّه هر یک از زن و مرد به دیگری است. و این نصوص فوق حدّ استفاضه است.

استاد سیفی مازندرانی در ادامه به بیان روایات در این زمینه پرداخت:

1- «25765- 9- مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فِي الْعِلَلِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي الْجَوْزَاءِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ ع‏ أَنَّهُ رَأَى رَجُلًا بِهِ‏ تَأْنِيثٌ‏ فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ ص- فَقَالَ لَهُ اخْرُجْ مِنْ مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ ص- يَا مَنْ لَعَنَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص‏ [يَقُولُ‏] لَعَنَ اللَّهُ الْمُتَشَبِّهِينَ مِنَ الرِّجَالِ بِالنِّسَاءِ وَ الْمُتَشَبِّهَاتِ مِنَ النِّسَاءِ بِالرِّجَالِ» (وسائل الشيعة؛ ج‏20؛ ص 337) این روایت، از جهت سند و دلالت، تام است.

2- موثقه دیگر عمرو بن خالد با همین سند از امیرالمؤمنین علیه السلام از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم به اینگونه نقل گردید

«22534- 4- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيٍّ ع قَالَ: كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ص جَالِساً فِي‏ الْمَسْجِدِ حَتَّى‏ أَتَاهُ‏ رَجُلٌ‏ بِهِ‏ تَأْنِيثٌ‏ فَسَلَّمَ‏ عَلَيْهِ‏ فَرَدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ أَكَبَّ رَسُولُ اللَّهِ ص إِلَى الْأَرْضِ يَسْتَرْجِعُ ثُمَّ قَالَ مِثْلُ هَؤُلَاءِ فِي أُمَّتِي إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ مِثْلُ هَؤُلَاءِ فِي أُمَّةٍ إِلَّا عُذِّبَتْ قَبْلَ السَّاعَةِ.

أَقُولُ: وَ يَأْتِي مَا يَدُلُّ عَلَى ذَلِكَ‏» (وسائل الشيعة؛ ج‏ 17؛ ص 285)

وجه دلالت موثقه اول: ظهور لفظ لعن در حرمت، و وجه دلالت موثقه دوم، ظهور بلکه صراحت وعده به عذاب در تحریم می باشد.

3. روایت صدوق به سندش از جابر بن یزید جعفی، روایت دیگر است:

«3495- الصَّدُوقُ فِي الْخِصَالِ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْقَطَّانِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ السُّكَّرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدِ بْنِ زَكَرِيَّا الْبَصْرِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ يَزِيدَ الْجُعْفِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيٍّ الْبَاقِرَ ع يَقُولُ‏: لَا يَجُوزُ لِلْمَرْأَةِ أَنْ‏ تَتَشَبَّهَ‏ بِالرِّجَالِ‏ لِأَنَ‏ رَسُولَ‏ اللَّهِ‏ ص لَعَنَ الْمُتَشَبِّهِينَ مِنَ الرِّجَالِ بِالنِّسَاءِ وَ لَعَنَ الْمُتَشَبِّهَاتِ مِنَ النِّسَاءِ بِالرِّجَالِ» (مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل؛ ج‏ 3؛ ص 246)

دلالت این خبر، جای مناقشه نیست؛ چون صریح در حرمت است؛ گرچه به دلیل وقوع عمرو بن شمر در سندش ضعیف است.

4- ما رواه الصدوق مرسلا بقوله:

«22533- 3- قَالَ وَ فِي حَدِيثٍ آخَرَ أَخْرِجُوهُمْ‏ مِنْ‏ بُيُوتِكُمْ‏ فَإِنَّهُمْ‏ أَقْذَرُ شَيْ‏ءٍ» (وسائل الشيعة؛ ج‏ 17؛ ص 285)

وجه دلالت؛ ظهور تعبیر به «أقذر» در حرمت سبب آن؛ یعنی تشبّه به زنان است. و نظیر این تعابیر ظاهر در تحریم، در روایات دیگر نیز وارد گردیده است:

5- روایت دیگر جابر از امام باقر علیه السلام از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم؛ (وسائل؛ ب 87؛ من ابواب ما یکتسب به؛ ح 1)

6- روایت اصبغ بن نباته از امیرالمؤمنین علیه السلام (بحارالانوار، ج 96؛ ص 303)

7- صحیحه محمد بن حمران (مستدرک الوسائل؛ ج 12؛ ص 335)

8- روایت یعقوب بن جعفر عن ابی عبدالله علیه السلام او أبی ابراهیم علیه السلام (کافی ج 5؛ ص 552؛، حد 4)

9- روایت ابی خدیجه عن ابی عبدالله علیه السلام (کافی ج 5؛ ص 550؛ ح 4)

و بسیاری از روایات دیگر؛ و این روایات در حد تظافر است؛ و ما در کتاب اضواء الفقاهه و حلقات (اضواء الفقاه/ فقه الثقافة و الفنون؛ الحلقة الأولی ، / حلقات الفقه الفعال، ج 6؛ ص 147 – 154) این روایات را مورد تحقیق و بررسی قرار داده ایم. و اطلاق و عموم این روایات، دلالت بر حرمت تشبّه هر یک از زن و مرد به دیگری در هر صورت و هر حال دارد. و شامل مورد سؤال می شود.

4 شوال 1444

5 اردیبهشت 1402

حوزه علمیه قم

علی اکبر سیفی مازندرانی