حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: چنین جمعیت میلیونی که پیاده و سواره از راه دور و نزدیک، فواصل طولانی را طی کنند و زیر لب زمزمه‌شان ذکر «یا حسین بن علی» باشد در جهان سابقه ندارد و برای کسی نیز مقدور نیست.

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره‌ای اساتید، جلسه درس اخلاق حضرت آیت الله عبدالله جوادی آملی پنج شنبه با حضور جمعی از برادران و خواهران حوزوی و دانشگاهی و جمعی از پرسنل نیروی انتظامی استان قم و عده‌ای از دانش آموزان قرآنی در مسجد بنیاد اسراء برگزار شد.

در ابتدا حضرت آیت الله جوادی آملی به برادران و خواهران حوزوی و دانشگاهی و سپاهی و بسیجی و دانش آموزان قرآنی خیر مقدم گفتند و با تسلیت و تعزیت ایام اربعین سالار شهیدان ابا عبدالله الحسین علیه السلام به پیشگاه ولی عصر اروحنا فداه و با تجلیل از حماسه آفرینی عزاداران و سوگواران حسینی در کربلا گفتند: چنین جمعیت میلیونی که پیاده و سواره از راه دور و نزدیک، فواصل طولانی را طی کنند و زیر لب زمزمه‌شان ذکر «یا حسین بن علی» باشد در جهان سابقه ندارد و برای کسی نیز مقدور نیست.

متن بیانات حضرت آیت الله جوادی آملی بدین شرح است:

زیارت ائمه اطهار علیهم السلام تلو زیارت خداوند است، زیارت ائمه اطهار علیهم السلام و اولیای الهی در دنباله و پیرو زیارت خداوند معنی پیدا می‌کند، ازاین‌رو می‌توان از قُرب و بُعد ایشان را زیارت کرد گرچه از لحاظ درجات متفاوت است، اگر کسی توفیق پیدا کرد امام حسین علیه السلام را از نزدیک زیارت کند به فوض و ثواب عظیمی رسیده است، اما اگر این توفیق را نداشت زیارت از دور برایش ممکن و میسر است چون ائمه اطهار علیهم السلام در دور و نزدیک حضور دارند.

اذان و اقامه به معنای اذن دخول برای ورود به حرم امن الهی است

ائمه اطهار علیهم السلام در هر زمان و زمینی حاضر هستند، انسان باید سعی کند در محضر ائمه اطهار علیهم السلام حضور پیدا کند و اگر توفیق نداشت حضور را باور کند و بداند که «السلام علیک» لغو و بیهوده نیست و ائمه اطهار علیهم السلام حاضرند و از راه دور و نزدیک جواب سلام را پاسخ می‌دهند، زیارت از خداوند شروع می‌شود و به ائمه اطهار علیهم السلام و اولیای الهی می‌رسد و در زیارت لازم نیست تو مزور را ببینی بلکه همین که او تو را می‌بیند کافی است، از حضرت علی علیه السلام معنای «قد قامت الصلوة» را سؤال کردند و حضرت در پاسخ فرمودند «هان وقت الزیارة» اذان و اقامه به معنای اذن دخول برای ورود به حرم امن الهی است.

خاصیت حسین بن علی علیهما السلام این است که در راه دین قطعه قطعه شد از اینرو عزاداری ایشان در شرق و غرب عالم بی‌نظیر است، آن روزی که حضرت زینب سلام الله علیها سوگند یاد کرد و خطاب به یزید فرمود: تو نام ما اهل بیت را نمی‌توانی خاموش کنی، یعنی همین که امروز در کربلا مشاهده می‌شود. 

سیدالشهدا علیه السلام مظهر فیض الهی است

سیدالشهدا علیه السلام مظهر فیض الهی است، ائمه اطهار علیهم السلام از خداوند فیض گرفته‌اند و به ما فوض می‌رسانند چنانکه درباره امام حسین علیه السلام می‌فرماید: «بَذَلَ مُهجَتَهُ فِیکَ لِیَسْتَنْقِذَ عِبادَکَ مِنَ الجَهالَة وَ حِیرَةِ الضَّلالَة» یعنی خون جگرش را داد، خون گلوی خود را داد، خون سر خود را داد، خون آن بچه شیری را داد تا مردم را متدیّن کند، مردم را از جهالت نجات داده و آگاه کند.

در زیارت اربعین به امام حسین علیه السلام عرض می‌کنیم ای فرزند رسول خدا، شما آنچه لازمه تعلیم و تزکیه بود بیان کردید و آنچه که لازم بود با رفتار، گفتار و نوشتار فرمودید؛ شما برای امت کم نگذاشتید و فداکاری و ایثارگری کردید که در پیامبران الهی نیز سابقه نداشته است.

فرمود پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم با جوامع الکلم مبعوث شد، شما هم وارث این پیامبر باشید، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم برای ترویج مکرمت‌های اخلاقی مبعوث شد، شما هم وارث چنین پیامبر باشید، ما یک اخلاق داریم یک کرامت خُلقی داریم، این اخلاق را خیلی‌ها آشنا هستند، خیلی از افراد از اخلاق سخن می‌گویند اما کرامت اخلاقی نزد فرشتگان است این نزد همه نیست، حضرت نفرمود: «بعثت لاتمم حقوق الاخلاق، آداب الاخلاق، سنن الاخلاق» فرمود: «إنَّما بُعِثتُ لاُتَمِّمَ مَكارِمَ الْأَخْلَاقِ» من مبعوث شدم که خوی فرشتگی را در انسان‌ها زنده کنم، این کرامت را خدای سبحان نزد فرشته‌ها می‌داند، این فرشته‌هایی که مأمور رساندن کتاب الهی‌اند.

خداوند قرآن را به عنوان کتاب کریم معرفی کرده است «انه لقرآن كریم، فى كتاب مكنون» کرامت را وصف قرآن بیان کرد، بعد فرمود این کرامت از کانال فرشتگان کریم به شما می‌رسد «بِأَيْدِي سَفَرَةٍ كِرَامٍ بَرَرَةٍ» و این پیام کرامت را که به دست فرشته‌های کریم به شما می‌رسد برای آن است که شما را کریم کند، این کرامت وصف فرشتگان است و خدای سبحان ما را با کرامت خَلق کرده و عجین نموده است و خودش را به عنوان اکرم معرفی کرده است.

فرمود در کلاس کرامت من معلم شما هستم «‏‏اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ» درست است که قلم و مکتوبات قلم مورد سوگند خدا است فرمود «نون و القلم و ما یسطرون» به قلم قسم، به مسطورات و مکتوبات قلم قسم، اما سوره قلم اولین سوره‌ای نیست که نازل شده، اولین سوره‌ای که نازل شده سوره علق است، مشخص کرده است که کدام قلم، کدام مکتوب، کدام کتابت.

فرمود«‏‏اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ» اگر گفتند معلم اکرم تدریس می‌کند یعنی درس کرامت می‌دهد، اگر گفتند در فلان کلاس فقیه تدریس می‌کند یعنی درس فقه می‌دهد، فلان کلاس درس حکمت مطرح است یعنی حکمت و فلسفه می‌گوید، اگر گفتند طبیب تدریس می‌کند یعنی درس طب می‌دهد، مهندس تدریس می‌کند یعنی درس هندسه می‌دهد، اگر گفتند اکرم تدریس می‌کند یعنی درس کرامت می‌دهد «‏‏اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ» آن معلم اکرم که درس کرامت می‌دهد از راه قلم این معارف را به شما منتقل کرده است، بعد فرمود من به این قلم قسم می‌خورم، به مکتوبات این قلم قسم می‌خورم، آن قلمی که کریمانه حرکت کند، آن قلمی که مکتوبات و مسطوراتش کرامت آموز باشد، آن مورد سوگند خدا است و به ما فرمودند شما وارثان چنین قلم و بیانی باشید «إنَّما بُعِثتُ لاُتَمِّمَ مَكارِمَ الْأَخْلَاقِ» سخن اخلاق در خیلی از آداب و سنن مطرح است اما کرامت خُلقی مطرح نیست.

مرحوم کلینی رضوان الله تعالی علیه نقل کرد در یکی از صحنه‌ها و غزوه‌های نبرد یک سیلی آمد، یک آب فراوانی بین حضرت و سپاهیانش فاصله شد، یک عامل دیگری هم باعث تفرقه شد که حضرت در یک جایی تنها قرار گرفتند و نظامیان در جایی دیگر بودند، حضرت مشغول استراحت بودند، دشمن از پشت سر حضرت رسید و شمشیر بر بالای سر آن حضرت کشید گفت «من ننجیک» الان که در بستر زمین افتادی و شمشیر من بالای سر تو است چه کسی  تو را نجات می‌دهد، حضرت در کمال طمأنینه فرمود: «الله»، بین آن شمشیر تیز تو و گردن و سر من قدرت غیبی خدا فاصله است، آن شخص شمشیرش را فرود آورد ولی افتاد و سر خورد، خودش یک طرف و شمشیرش در طرف دیگر افتاد.

مرحوم کلینی نقل می‌کند حضرت برخواست و شمشیر را گرفت و بالای سر آن شخص رفت و عرض کرد «من ننجیک»؟ گفت من به کرم تو امیدوارم حضرت فرمود برخیز من ترا بخشیدم این کرامت‌ها وصف فرشته‌هاست بسیاری از فرشته‌ها کریمانه زندگی می‌کنند، خداوند سبحان نیز با کرامت اینها را برای ما به مأموریت فرستاد فرمود «وَ إِنَّ عَلَيکمْ لَحافِظِينَ کراماً کاتِبِينَ» فرشته‌هایی برای شما فرستادم که مأمور ضبط عقائد، اندیشه، رفتار، کردار، اعمال و نوشته‌های شمایند.

در جایی که آبروی شما در خطر است من اینها را کریمانه تربیت کردم نمی‌گذارم از اسرار درونی شما که آبرو ریز شما است باخبر شوند، این در دعای نورانی کمیل که از امیرالمؤمنین علیه السلام نقل شده و در شب‌های جمعه خوانده می‌شود آمده که به خدای سبحان عرض می‌کند، خدایا بخشی از اسرار ما را تو اجازه ندادی و نمی‌دهی تا فرشتگانی که مأموریتشان ضبط اعمال ما است باخبر شوند «کُنْتَ اَنْتَ الرَّقیبَ عَلَیَّ مِنْ وَراَّئِهِمْ وَالشّاهِدَ لِما خَفِیَ عَنْهُمْ وَ بِرَحْمَتِکَ اَخْفَیْتَهُ وَ بِفَضْلِکَ سَتَرْتَهُ» بعضی از گناهان ما از دید فرشتگانی که مأمور ضبط اعمال ما هستند مخفی است.

اما این طور نیست که آنها اهل بینش نباشند، تو از بینش اینها کاستی «وَ اَنْ تُوَفِّرَ حَظّی مِنْ کُلِّ خَیْرٍ اَنْزَلْتَهُ اَوْ اِحْسانٍ فَضَّلْتَهُ اَوْ بِرٍّ نَشَرْتَهُ اَوْ رِزْقٍ بَسَطْتَهُ اَوْ ذَنْبٍ تَغْفِرُهُ اَوْ خَطَاءٍ تَسْتُرُهُ یا رَبِّ یا رَبِّ یا رَبِّ» تو پوشاندی و نگذاشتی که ما شرمنده شویم و نگذاشتی آنها از کرامت بازبمانند، آنان را همچنان کریم نگه داشتی و ما را همچنان آبرومند حفظ کردی، این راه‌ها را وجود مقدس پیامبر صلی الله علیه و آله سلم به عنوان مکرمت‌های اخلاقی معرفی کرد «إنَّما بُعِثتُ لاُتَمِّمَ مَكارِمَ الْأَخْلَاقِ» بعد فرمود «العلماء ورثة الانبیاء» آن جوامع الکلم هم بدین شرح است، انسان جامع نگر حالا آن جامعیت جهانی، سیاسی، اجتماعی یک مطلب دیگر است این جامعیت علمی که حداقل وظیف ما است، این است که اگر کسی یک مطلبی را خواست تحقیق کند باید مستوفی بیان کند، باید تمامی حریم آن را خوب بررسی کند، جزء جوامع الکلم باشد.

به ما فرمودند وارث این پیامبر باشید که جوامع کلمات را به همراه دارد «بعثت بجوامع الکلم» یا «بعثنا بجوامع الکلم» البته در نظام تکوین ذات اقدس اله کلمات فراوانی دارد چون هر موجود از موجودات الهی کلمه الهی است، فرمود اگر کلمات الهی را بخواهند بشمارند «قُل لَّوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِّكَلِمَاتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَن تَنفَدَ كَلِمَاتُ رَبِّي وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهِ مَدَدًا» اگر درختان قلم شوند و دریا‌ها مرکب شوند نمی‌توانند «وَالْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ مَا نَفِدَتْ كَلِمَاتُ اللَّهِ‏».

آن کلمات تکوینی را البته انسان کامل می‌تواند جمع کند که فرمود «بعثت بجوامع الکلم» اما درباره شریعت‌ها، اخلاق، عقائد، حقوق، احکام فقهی و مانند آن ما هم می توانیم به نوبه خود سهمی ببریم، یکی از بیانات نورانی حضرت این است که تقوا داشتن یکی از بهترین فضایل و کرامت‌های انسانی است که یک سلسله دست یابی هم می‌خواهد، کمک تقوی چیست؟ «نعم العون على تقوى الله الغنى» بی نیازی یکی از بهترین دستیاران و کمک کنندگان تقوی و پرهیزکاری است نه بی نیازی مالی زیرا بی نیازی مالی ممکن است خودش مانع تقوی شود.

روحیه گدایی نداشتن از بهترین عوامل کمک کننده در تقوی است

فرمود آن بی نیازی روحی که انسان در درون خودش احساس گدایی نکند، احساس فقر نکند، فقط در پیشگاه ذات اقدس اله بگوید من مستکینم، مستجیرم، فقیرم کذا و کذا و کذا؛ در پیشگاه ذات اقدس اله گدایی کردن کمال است، اما روحیه گدایی نداشتن از بهترین عوامل کمک کننده در تقوی است که انسان هر چیزی را نخواهد، هر چیزی را دید طلب نکند، به دست دیگری نگاه نکند، به جیب و کیف کسی نگاه نکند، فرمود «نعم العون على تقوى الله الغنى» بی نیازی، احساس نیاز نداشتن، در درون خود مستغنی بودن، احساس غنا داشتن، این بهترین عاملی است که انسان را از فضلیت تقوی برخوردار می‌کند.

بنابراین این دو وصفی که خدای سبحان در قرآن برای پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم فرمود همین دو وصف را در زیارت اربعین برای سالار شهیدان حسین بن علی علیهما السلام ذکر نمود و همین دو وصف برای شاگردان ائمه علیهم السلام هم هست، که اینها هم جهل و جهالت زدایی کنند، هم مردم را عالم و آگاه کنند، هم مردم را عاقل کنند تا در اثر علم راه خود را بیابند و در اثر عقل راه کسی را نبندند.

مطالب دیگری که در سخنان نورانی آن حضرت است، عبارت از این است که فرمود شما فراست مؤمن را مغتنم بشمارید «اتقوا فراسة المؤمن» یعنی خودتان اینگونه باشید، بکوشید که یک فراستی پیدا کنید که با نور الهی ببینید، خیلی از موارد این است که انسان چیزهایی نصیبش می‌شود که نه می‌شود در کتاب دید، نه از کسی شنید، فرمود معلم غیبی همواره درصدد تعلیم شما است اگر شما آنچه را می‌دانید عمل کنید آنچه را نمی‌دانید به شما عطا می‌کنند «من عمل بما علم اوتی علم ما لم یعلم» یا «من عمل بما علم ورثه الله علم مالم یعلم».

اگر این بیان از وجود مبارک امیرالمؤمنین علیه السلام نقل شده است اصل آن در بیانات نورانی نبی اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم است، فرمودند آنچه را شما می‌دانید اگر عمل کنید آنچه را نمی‌دانید، ذات اقدس اله به شما مرحمت می‌کند، پس ما برای فراگیری علم چند راه داریم، یک راه علم الدراسه است، که راه حوزه و دانشگاه است که راه معمولی است، یک راه علم الوراثه است که در این روایات به ما آموختند و گفتند شما علما ورثه انبیاء باشید، راه میراثش هم این است که آنچه را می‌دانید عمل کنید و آنچه را نمی‌دانید به شما ارث عطا می‌شود./220/32/20