استاد علی ربانی گلپایگانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «محورهای خطبه غدیر» پرداخت.

/270/260/20/

محورهای خطبه غدیر

این استاد درس خارج کلام در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: محور اصلي خطبة غدير، مسئله ولايت و امامت است؛ ولي مضامين ديگري نيز دارد كه به برخی از آنها اشاره می کنیم.

1- خداشناسی

وی افزود: پيامبر (ص) خطبة غدير را با حمد و ستايش خداوند آغاز كرد، و درباره صفات جمال و جلال خداوند سخن گفت. توحيد و يگانگي خداوند، علم گسترده و فراگير الهي، قدرت، قوت و غلبه بر هر چيز، آفريدگاري، رحمت واسعه، نعمت‌ هاي بي ‌شمار، بي‌ نيازي از غير، بي‌ همتايي، اتقان صنع، قدوسيت و پيراستگي از نواقص، تفضل بر موجودات عدل در افعال، برخي از صفات جمال و جلال خداوند است كه در فراز اول خطبة غدير بيان شده است.

2-. فرايض الهي

استاد ربانی گلپایگانی در ادامه بیان کرد: پيامبر(ص)  در لا به ‏لاي خطبة غدير، مردم را به رعايت فرايض الهي توصيه كرده است. نماز، زكات، حج، امر به معروف و نهي از منكر از جمله فرايض الهي است كه در اين خطبه مورد توصيه و تأكيد پيامبر (ص)  قرار گرفته‌ اند.

«اي مردم! آن‏گونه كه خداوند به شما دستور داده است نماز را برپا داريد و زكات را بپردازيد، اگر با گذشت زمان، مطلبي را ندانستيد يا فراموش كرديد، علي (ع) كه ولي شماست، براي شما بيان خواهد كرد.

اي مردم! حج خانه خدا را انجام دهيد، هر مؤمني كه آن را به‏ جاي آورد خداوند، گناهان گذشته ‌اش را مي‌ آمرزد و او پس از حج اعمالش را از نو آغاز مي ‌كند. حج را با كمال ديانت و آگاهي به‏ جاي آوريد و از مشاهد جز با توبه و ترك گناهان باز نگرديد.

نماز را برپا داشته و زكات را بپردازيد و امر به معروف و نهي از منكر كنيد. اين سخنِ مرا به كساني كه در اينجا نيستند، برسانيد و آنان را به قبول آن امر و از مخالفت با آن نهي كنيد.

3- ياد مرگ و قيامت

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: از آنجا كه ياد مرگ و قيامت و حساب و پاداش و عقاب در آخرت، نقش مؤثري در توجه و التزام انسان به دستوراهای الهي دارد، پيامبر (ص)  در فرازي از خطبة خود، مردم را به مرگ و معاد توجه داده و فرموده است: «اي مردم! تقوا پيشه باشيد، از قيامت برحذر باشيد؛ چنان‏كه خدا فرموده است: «إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيءٌ عَظِيمٌ» (حج/1) به ياد مرگ، حساب، ميزان، محاسبه در پيشگاه پروردگار جهانيان و پاداش و كيفر باشيد. هر كس كار نيكي انجام دهد، پاداش داده مي ‌شود و هر كس گناهي انجام دهد، بهره ‌اي در بهشت ندارد.

4. فضايل اميرالمؤمنين (ع)

استاد ربانی گلپایگانی در ادامه بیان کرد: در فرازهاي مختلف اين خطبه از فضايل اميرالمؤمنين (ع) سخن به ميان آمده و برتري او بر ديگران مورد تأكيد پيامبر (ص)  قرار گرفته است. در فرازي از خطبة غدير در اين باره چنين آمده است: «اي مردم! اين علي بيش از شما مرا ياري كرده و نزديك‌تر و گرامي‌ترين افراد نزد من است. خدا و من از او راضي هستيم و آيه‌اي درباره رضايت خدا از مؤمنان  و در ستايش آنان نازل نشده است مگر اينكه علي(ع) مشمول آن است. ذريه هر پيامبري از صلب او است و ذريه من از صلب علي است. او ياور دين خدا و مدافع رسول خدا، تقي، نقي، هادي و مهدي است.

وی افزود: در فراز ديگري، برتري علمي اميرالمؤمنين (ع) را بيان كرده است: «اي مردم! هيچ علمي نيست، مگر اينكه خداوند، آن را به من عطا كرده است و من آن علوم را به علي- كه امام مبين است- آموخته‌ام. او هدايتگر به حق و عامل به آن است، از باطل نهي می‏کند و با آن مي‌ستيزد و در اين راه از سرزنش كسي باكي ندارد.»

این استاد درس خارج حوزه اضافه نمود: در فراز ديگري، از پيشتازي اميرالمؤمنين (ع) در ايمان و ايثار سخن به ميان آمده است: «او نخستين كسي است كه به خدا و رسولش ايمان آورد و جان خود را فداي رسول خدا كرد، و نخستين مردي است كه با پيامبر به عبادت خدا پرداخت.»

وی در ادامه بیان کرد: بيان فضايل و برتري علي (ع) بدان علت است كه نصب او به امامت و جانشيني پيامبر (ص)  صرفا جنبه تعبدي ندارد و مقتضاي عقل و فطرت آدمي است؛ زيرا تقديم مفضول بر افضل از نظر عقل قبيح است.

5. قرآن و عترت

استاد ربانی گلپایگانی خاطرنشان کرد: در فرازي از خطبة غدير از ثقل اصغر و اكبر سخن به ميان آمده است: «اي مردم! علي و پاكان از فرزندان من ثقل اصغر و قرآن، ثقل اكبر است. آن دو از يكديگر خبر مي‌دهند و موافق يكديگرند و از هم جدا نخواهند شد تا نزد حوض بر من وارد شوند. آنان امناي خدا در ميان خلق و حكماي الهي در زمين‌اند.»

6. اعلام امامت علي (ع)

وی افزود: رسول اکرم (ص) : اي مردم! بدانيد كه خدا علي بن ابي‏طالب را ولي و امام مفترض الطاعه بر مهاجران و انصار و كساني كه به نيكي از آنان پيروي مي‌ كنند، و او را امام بر غايب و حاضر، و عرب و عجم، و حرّ و مملوك، و كوچك و بزرگ و سپيد و سياه قرار داده است. گفتار او روا، حكمش گذرا، و دستورش نافذ است. هر كس با او مخالفت كند، ملعون، و هر كس از او پيروي كند مرحوم خواهد بود.

اي مردم! شنوا و مطيع امر پروردگار باشيد، زيرا خداوند ولي شماست، و پس از او رسولش ولي شما است، و پس از من علي ولي و امام شما به امر پروردگارتان است، و پس از او امامت تا روز قيامت در ذريه من از فرزندان علي (ع) خواهد بود.

اي مردم! در قرآن تدبر كنيد و آيات آن را بفهميد، به محكماتش بنگريد و از متشابهاتش پيروي نكنيد، سوگند به خدا، احكام بازدارنده قرآن را بيان نمي ‌كند و تفسيرش را رون نمي ‌سازد، مگر كسي كه من دستش را گرفته و بالابرده‏ام و به شما مي‌گويم كه هركس من مولاي او هستم او مولاي اوست، و او علي بن ابي‏طالب برادر و وصي من است، ولايت او از سوي خدا بر من نازل شده است.

آگاه باشيد كه من رسالت الهي را ادا و ابلاغ كردم و آن را به گوش شما رساندم و آشكار کردم. آگاه باشيد كه آنچه گفتم را خدا فرموده و من از سوي او به شما گفتم. آگاه باشيد كه اميرالمؤمنين كسي غير از اين برادرم (علي علیه السلام) نيست و رهبري بر مؤمنان پس از من براي كسي غير از او روا نیست. و من به دستور پروردگارم مي‌گويم: «خدايا! هر كس علي را دوست دارد دوست بدار و هر كس او را دشمن دارد، دشمن دارد و هر كس او را انكار كند از رحمت خود دور كن، و هر كس كه حق او را انكار كند مورد غضب خود قرار بده.

اي مردم! خداوند دين خود را با امامت علي (ع) كامل كرده است. پس هر كس به او و به جانشينانش از فرزندان من تا روز قيامت كه از صلب او هستند اقتدا نكند، اعمال نيكش حبط شده و اهل دوزخ خواهد بود».

7. امامت، صراط مستقيم هدايت

استاد ربانی گلپایگانی در ادامه بیان کرد: پيامبر (ص) در فرازي از خطبة غدير فرموده است: «من همان صراط مستقيمي هستم كه پيروي از آن بر شما واجب شده است و پس از من علي و سپس امامان هدايت از فرزندان من كه از صلب علي هستند، صراط مستقيم‏اند.»

آنگاه سوره حمد را تلاوت كرد و فرمود: «درباره من و علي و امامان از ذريه من نازل شده است»، يعني صراط مستقيم كه در اين سوره مطرح شده، پيامبر و علي و امامان از ذريه او هستند. علي و امامان از ذريه او اوليای خدايند كه ترس و اندوهي متوجه آنان نيست و آنان حزب خدايند كه رستگار و غالب‏اند، و دشمنان علي، اهل شقاق و برادران شيطان‏اند كه سخنان نادرست را به يكديگر القا مي‌كنند، و دوستان علي و امامان از ذريه او مؤمنان راستين‌اند، آنان همان كساني‌اند كه خداوند در وصف آنان فرموده است: «لاَ تَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَ رَسُولَه» (مجادله/22) كساني را كه به خدا و روز قيامت ايمان دارند نمي‌يابي كه دشمنان خدا و رسول خدا را دوست بدارند. اوليای آنان كساني‌اند كه خداوند در وصف آنان فرموده است: «الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولئِکَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ» (انعام/82.) مؤمناني كه ايمانشان را با ظلم (شرك) نياميخته‌اند از امنيت و هدايت برخوردارند. اوليای آنان كساني‌اند كه داخل بهشت خواهند شد و فرشتگان به گرمي از آنان استقبال خواهند كرد و به آنان خوش‏آمد خواهند گفت و دشمنان آنان اهل دوزخ‏اند.

8. امامت و كمال دين

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: پيامبر (ص)  در فرازي از خطبة غدير به كامل شدن دين با امامت اشاره كرده و فرموده است: «خدايا! تو بر من (اين مطالب را) نازل كردي كه امامت پس از من از آنِ علي است و هنگامي كه من آن را براي مردم بيان كنم و او را به امامت نصب کنم دين مسلمانان كامل شده و نعمت تو بر آنان تمام شده و از اسلام به عنوان دين براي آنان راضي هستي، و نيز فرموده‌اي هر كس غير از اسلام ديني را برگزيند از او پذيرفته نخواهد شد و او در آخرت از زيانكاران خواهد بود. (آل عمران/85.). خدايا! شاهد باش كه من اين دستور را به آنان ابلاغ كردم. اي مردم! خداوند، دين شما را فقط با امامت علي (ع) كامل كرده است. پس كسي كه به او و به امامان از فرزندان او تا روز قيامت اقتدا نكند، كارهاي نيكش حبط شده و در دوزخ جاویدان خواهد بود.»