استاد صادق صالحی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «قطره ای از دریای صحیفه سجادیه» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: امام سجاد علیه السلام در مباحث اصیل اسلامی، مانند بحث توحید و نبوت  و ارتباط انسان با خالق و با دیگر مخلوقات الهی معارف بلندی را بیان کرده است. دعای اول صحیفه سجادیه، که دعای ثقیلی است، دعای حاوی معارف توحیدی عمیق است. دعای دوم، معرفی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و نبوت است.

وی افزود: دعا با روایت متفاوت است؛ در دعا مقام تخاطب ما با خدا است. جنبه اصلی همان است که امام راحل رضوان الله علیه گفتند که صحیفه سجادیه، قرآن صاعد است. قرآن صاعد در مقابل قرآن نازل است؛ که از بالا به زمین آمده باشد. ادعیه اهل بیت علیهم السلام، قرآن صاعد است که از زمین به آسمان می رود. در روایت، امام به قدر فهم راوی صحبت می کند. «انا معاشر الانبیاء

«17 عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ الْبَرْقِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْجَعْفَرِيِّ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ إِنَّا مَعَاشِرَ الْأَنْبِيَاءِ نُكَلِّمُ النَّاسَ عَلَى قَدْرِ عُقُولِهِمْ» (برقى، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن - قم، چاپ: دوم، 1371 ق. المحاسن؛ ج‏ 1؛ ص 195)

استاد صالحی خاطرنشان کرد: در دعا، خلوتگه انس امام با خداوند است و فهم راوی در میان نیست؛ از این رو بلندترین معارف، در دعاهای ائمه علیهم السلام مطرح شده است. چون مقام تخاطب با خداوند است؛ مخصوصا دعاهایی که مستند باشد؛ همچون کتاب ارزشمند صحیفه سجادیه امام زین العابدین علیه السلام؛ و یا مناجات شعبانیه امیرالمؤمنین علی علیه السلام. اما در روایت، می بینیم که امام بر اساس فهم راوی، به هر کدام، یک جوابی می دادند؛ و یا بر حسب شرایط، با تقیه پاسخ راوی را بیان می کردند؛ اما در دعا، بحث تقیه و فهم راوی مطرح نیست.

وی در ادامه بیان کرد: دعای صحیفه سجادیه انشاء امام سجاد علیه السلام به شمار می رود؛ برخی می گویند حسب شرایط سنگین زمان امامت امام سجاد علیه السلام، حضرت مجبور به استفاده از این حربه شده بودند؛ اگر چه این مطلب درست است؛ اما تنها این نیست؛ بلکه خود «دعا» موضوعیت دارد و اینکه معارف را در قالب دعا مطرح کنند. امام علیه السلام در طی بیش از سی سال ایام امامتشان، در دورانی که بعد از کربلا، ارتد الناس الا ثلاث. که حضرت علیه السلام بار دیگر، آرام آرام مردم را جمع کرد و مردم به حضرت ملحق شدند. در آن شرایط، حضرت در خفقان بودند؛ اما زبان دعا بهترین زبانی بود که حضرت بردگان را جمع می کرد و آخر ماه مبارک رمضان، بعد از یک سال تعلیم و تعلم، آنها را آزاد می کرد.

این استاد حوزه علمیه قم تأکید کرد: صحیفه سجادیه زحمات امام سجاد و عصاره تعالیم اهل بیت است که در قالب دعا به جامعه عرضه کردند؛ این مطلب به ما می رسد که انس با دعا، موضوعیت دارد. وقتی دعا می کنیم، می فهمیم که خدایا من ندارم؛ و تویی که دارای مطلقی. «أنتم الفقراء الی الله» چنانچه در دعای 35 می خوانیم خدایا شریف آن کسی است که طاعت تو به او شرافت داده است؛ عزیز کسی است که عبادت تو او را عزیز کرده است؛ و الا مال و اعتبارات دنیا عزتی ایجاد نمی کند. «ان العزة لله جمیعا» مفاهیم بلند آسمانی را امام سجاد علیه السلام در قالب دعا مطرح می کنند و ما را در مسیر بندگی خدا قرار می دهند و موانع را از راه ما برطرف می کند.

وی افزود: علامه مجلسی اول در کتاب روضة المتقین، ماجرای زیبایی درباره صحیفه سجادیه مطرح می کنند: «در اوائل بلوغ، به دنبال کسب رضایت الهی بوده و برای به دست آوردن آن تلاش می ‌کردم. شبی بین خواب و بیداری امام زمان (عج) را در مسجد جامع قدیم اصفهان دیدم. بعد از سلام، از آن‌ حضرت سؤالاتی پرسیدم و ایشان پاسخ فرمودند. سپس عرض کردم که همیشه برایم ممکن نیست که حضورتان شرفیاب شوم، پس کتابی معرفی کنید تا همیشه به آن عمل کنم. ایشان فرمودند «کتابی را به محمد تاج داده ‌ام تا به تو برساند». در آن حالت گمان می‌ کردم که محمد تاج را می‌شناسم؛ از این ‌رو در همان عالم خواب نزد او رفته و کتاب خطّی که دعا بود را گرفتم و بوسیدم و بر روی چشم قرار داده و به خدمت امام زمان (عج) برگشتم که ناگهان از خواب بیدار شدم و کتاب را نزد خود نیافتم؛ لذا تا صبح گریستم، بعد از نماز با خود گفتم که شاید محمد تاج همان شیخ بهایی باشد، بنابر این به نزد ایشان رفته و خوابم را تعریف کردم. ایشان نیز مرا به علوم الهی بشارت دادند، اما آرامش نیافتم. به دلم افتاد به سمتی بروم که حضرت را در خواب دیده بودم. وقتی به آن‌جا رسیدم، شخصی به نام حسن آقا ملقب به تاج را دیدم. او به من گفت که تعدادی کتاب وقفی در اختیار دارد، و از آنجایی که من شرایط وقف را رعایت می‌ کردم، به من گفت: بیا و این کتاب‌ها را ببین و هر کدام را خواستی بردار. اولین کتابی که به من داد، همان کتابی بود که در رؤیا دیده بودم. به گریه افتادم و گفتم همین یک کتاب برایم کافی است.

به برکت این هدیه امام زمان (عج) صحیفه سجادیه در تمامی خانه‌ها وارد شد و  بیشتر مردم اهل دعا قرار گرفتند و بسیاری از آنها مستجاب الدعوه شدند.» (مجلسى، محمدتقى، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، محقق، موسوى کرمانى، حسین و اشتهاردى على پناه‏، ج 14، ص 419 – 422، قم، مؤسسه فرهنگى اسلامى کوشانبور، چاپ اول، 1406)