استاد محمد صادق غلامی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «سفارشات مولا علیه السلام به مالک اشتر درباره نظامیان و قاضی» پرداخت.

/270/260/22/

سفارش حضرت به مالک درباره نظامیان

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: امیرالمؤمنین علیه السلام در سفارش های خودشان به مالک اشتر نسبت به انتخاب فرماندهان سپاه، بیان می کنند برای فرماندهی سپاه کسی را انتخاب کند که خیرخواهی او برای خدا و پیامبر و امام تو بیشتر، و دامنش پاکتر باشد؛ شکیبایی اش بیشتر باشد و کسی باشد که دیر به خشم بیاید و نسبت به ضعیفان، مهربان باشد و با قدرتمندان، با قدرت، برخورد کند. جایگاهی که دارد، او را به تجاوز نکشاند. این نباشد که چون فرمانده است، از حدود الهی تخطی کند.

وی افزود: حضرت تأکید دارند سران سپاه، کسانی باشند که با سپاهیان یار باشند و با آنها همراهی کنند و از توانایی خودشان به آنها ببخشند و به اندازه ای به سپاهیان ببخشند که آنها و خانواده شان در آسایش باشند.  ثمره بخشش، آنجا است که زمان جنگ، همه یکدل و یک اندیشه می باشند. ثمره کمک به سپاهیان به آن است که دل ها به تو مهربان می شوند. این نکته مهم است که حضرت علیه السلام به مالک سفارش می کند که نیاز سپاهیان را برطرف کند.

استاد غلامی خاطرنشان کرد: به صورت مختصر، امام علی امیرالمؤمنین علیه السلام در نامه‌اش به مالک اشتر ۵ توصیه مهم درباره سرباز به مالک اشتر بیان می‌کند که عبارتند از «عنایت ویژه فرماندهان نسبت به سربازان»، « توجه به حل مشکلات مالی سربازان و خانواده آنان»، «مهربانی و محبت به سربازان»، «اجابت خواسته‌ های معقول و مشروع سربازان» و «ستایش و اکرام و تشویق سربازان موفق»

سفارش حضرت به مالک درباره قضات

استاد غلامی در ادامه بیان کرد: حضرت علیه السلام درباره انتخاب قاضی هم به مالک اشتر سفارشاتی دارند. که بیان می گردد:

«ثُمَّ اخْتَرْ لِلْحُکْمِ بَیْنَ النَّاس‏ أَفْضَلَ‏ رَعِیَّتِکَ‏ فِی نَفْسِکَ»: قاضی از نظر علم، اخلاق، تقوا و ایمان باید در درجه‌ای بسیار بالا باشد؛ زیرا برتری و بهتری از دیگران بدون صفات مزبور قابل تصور نیست.

«مِمَّنْ لَا تَضِیقُ بِهِ الْأُمُورُ»: قاضی نباید در برابر اموری که مربوط به قضاوت است، در تنگنا قرار گیرد.

«وَ لَا تُمَحِّکُهُ الْخُصُومُ»: از کسانى نباشد که طرف‌هاى دعوا، نظر خود را بر او تحمیل کنند.

«وَ لَا یَتَمَادَى فِی الزَّلَّةِ»: اگر اشتباهى از او سرزد، بر اشتباه خود پافشارى نکند.

«وَ لَا یَحْصَرُ مِنَ الْفَیْ‏ءِ إِلَى الْحَقِّ إِذَا عَرَفَهُ»: به هنگام شناخت حق از بازگشت به حق در نماند.

«وَ لَا تُشْرِفُ نَفْسُهُ عَلَى طَمَعٍ»: هواى نفسش میل به حرص و آز نکند.

«وَ لَا یَکْتَفِی بِأَدْنَى فَهْمٍ دُونَ أَقْصَاهُ»: به اندک فهم و درک از مسائل - بدون فکر و اندیشه زیاد-  بسنده نکند.

«وَ أَوْقَفَهُمْ فِی الشُّبُهَاتِ» در آن هنگام که شک و تردیدی درباره موضوع یا حکم یا تطبیق حکم بر موضوع پیش آید، بدون احساس شرم فوراً باید توقف نموده و به تحقیقات بیشتر و دقیق‌تر بپردازد. بویژه در امور مربوط به مال، جان، حیثیت و نوامیس مردم؛ زیرا این قبیل مسائل جاى احتمال وقوع در گناه است. 

«وَ آخَذَهُمْ بِالْحُجَجِ»: بیش از همه کس به سراغ دلیل و برهان برود. قاضی باید بیش از همه به دلایل صحیح تکیه کند؛ لذا ذوقیات خوشایند و بی‌اساس، احتمالات غیر منطقی، سوابق فکری که در معرض دگرگونی می‌باشند، نیز مغالطه‌های ظریف نباید در نظریات او تأثیر داشته باشند.

«وَ أَقَلَّهُمْ تَبَرُّماً بِمُرَاجَعَةِ الْخَصْمِ وَ أَصْبَرَهُمْ عَلَى تَکَشُّفِ الْأُمُورِ»: از همه کس در کشف واقعیت‌ها با حوصله‌‏تر باشد.

«وَ أَصْرَمَهُمْ عِنْدَ اتِّضَاحِ الْحُکْمِ»: به هنگام کشف حقیقت، قاطع‌‏تر از همه باشد.

«مِمَّنْ لَا یَزْدَهِیهِ إِطْرَاءٌ وَ لَا یَسْتَمِیلُهُ إِغْرَاءٌ»: از کسانى نباشد که ستایش زیاد دیگران، او را به سوى خودخواهى سوق دهد. قاضی نباید از مداحی و ستایش‌گری فریفته شود و به خود ببالد.