به مناسبت فرا رسیدن ایام اربعین حسینی علیه السلام استاد رحیم محمدی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «اربعین، رجوع به فطرت» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: قیام امام حسین علیه السلام برای بیدار ساختن فطرت بشریت بوده است؛ و اربعین حسینی نیز اکمال قیام اباعبدالله الحسین علیه  السلام است و انسان باید با تفکر در قیام حضرت، به نور الهی راه یابد.

وی افزود: با رجوع به قرآن در می یابیم که قرآن، فلسفه خلقت را «عبادت» می داند؛ در آیه 56 سوره مبارکه ذاریات می خوانیم: «وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ» یکی از معانی  «الا لیعبدون» همان عبادت پروردگار است؛ البته در روایات ما آمده است: «أی لیعرفون». زمانی که انسان نسبت به پروردگار خویش عرفان یافت، او را شایسته عبادت می بیند. و کرنش در مقابل او را فطرتا فعل جایز می بیند؛ فطرت انسان فطرت جهانی است و به دنبال کمال و زیبایی و علم مطلق است؛ همه کمالات را در حدّ بینهایت، طالب است؛ و این، جز در ذات اقدس الهی نیست؛ بنابراین اگر معنای آیه «لیعرفون» باشد، نتیجه عرفان، عبادت خدا است؛ از این رو مولا علیه السلام به پروردگار عرضه می دارد: « مَا عَبَدْتُكَ خَوْفاً مِنْ نَارِكَ وَ لاَ طَمَعاً فِي جَنَّتِكَ لَكِنْ وَجَدْتُكَ أَهْلاً لِلْعِبَادَةِ فَعَبَدْتُك.» (بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار علیهم السلام,  الجزء ۶۷, الصفحة ۱۸۶) او خدا را شناخت و در شناختش دید که غیر از خدا کسی شایسته عبادت نیست؛ از این رو عبادت، مقدمه ای است برای رسیدن به مقام یقین به توحید ذات اقدس الهی.

استاد محمدی در ادامه بیان کرد: خود عبادت نشان دهنده آن است که  به این مقام رسیده اید و در یافتید که تنها ذات یگانه که مستجمع جمیع صفات کمال و جمال است، و هیچ گونه صفتی که اشعار به نقص باشد، در او نیست، خود به خود، خدا را عبادت می کنید؛ با این حال، اگر این علم حاصل شد، با عبادت به معنای اصطلاحی که در دین بیان شده، انسان به مقام یقین می رسد. علم با عبادت به یقین تبدیل می شود؛ از این رو خدا به پیامبر می فرماید: خدایت را عبادت کن، آن کس که تو را پرورش داده است؛ عبادت کن تا به یقین برسی. «وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقين‏» (الحجر:  99)

وی خاطرنشان کرد: یکی از معانی یقین آن است که انسان یقین به کمال ذات اقدس الهی بیابد.  از این رو عبادت در یک معنا به معنای اظهار نهایت خضوع و ارادت به ساحت قدس ربوبی است؛ و انسان با عبادت می تواند به یقین برسد. یقین مراتبی دارد که از علم الیقین شروع می شود و با عین الیقین و حق الیقین ادامه می یابد. با عبادت می توان مرحله به مرحله به آنها دست پیدا کرد. تا اینجا پای عقل است و می رسد و خدا را می یابد.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: اگر انسان می خواهد به مقام بالاتر و به حقیقت حق الیقین دست یابد، ابزار دیگری نیاز دارد که در کتاب و سنت، این ابزار تحت عنوان «ولایت اولیای الهی» یعنی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه علیهم السلام بیان شده است. در پرتو آنها انسان می تواند به اعلی مرتبه یقین برسد، همان که هدف خلقت انسان بوده  است. از این رو خداوند به ملکوتیانش که همه غبارها از پیش چشمشان زدوده شده و خدا را و ملکوت را درک کرده اند، به آنها می فرماید: اگر می خواهید به من برسید باید در مقابل ولی خدا سجده کنید. در همان ابتدا هم فرمود من کسی را خلق می کنم که خلیفه من است؛ سجده نهایت خضوع را نشان می دهد.

وی افزود: برای رسیدن به لایه های عمیق یقین و برای رسیدن به حقیقت حق الیقین، باید از گذرگاه ولایت و اطاعت محض و بدون چون و چرا از خلیفه الهی عبور کرد. حدیث ثقلین در همین راستا می توان بیان کرد؛ کتاب الله و عترت پیامبر، که از هم جدا نمی شوند. بنابراین اگر کسی می خواهد به مقام قرب الهی برسد، باید مطیع محض خداوند و معصومین باشد؛ و الا دینی خواهد داشت که شیطان طالب آن است که چنین دینی بر سر کار باشد. چون مردم دست از دامن ولایت کشیدند و به توصیه پیامبر عمل نکردند و شعار «حسبنا کتاب الله» دادند، از مقامی که خداوند به خاطر همراهی با ولی خدا برای بشر در نظر گرفته بود، از آن طرد شدند. خلیفه آنها شرابخوار بود؛ حاکمشان کسی شد که نماز صبح را چهار رکعت می خواند؛ در خمره شراب، غوطه می زد و سیر نمی شد.

وی  افزود: در روایت می خوانیم: «9- حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْعَدَوِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ تَمِيمٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتْبَةَ [عُتَيْبَةَ] عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ لَا يُؤْمِنُ‏ عَبْدٌ حَتَّى‏ أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ نَفْسِهِ وَ أَهْلِي أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ أَهْلِهِ وَ عِتْرَتِي أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ عِتْرَتِهِ وَ ذَاتِي أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ ذَاتِهِ- قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا تَزَالُ تَجِي‏ءُ بِالْحَدِيثِ يُحْيِي اللَّهُ بِهِ الْقُلُوبَ» (الأمالي (للصدوق)؛ النص؛ ص 334)

استاد رحیم محمدی خاطرنشان کرد: انسان تا کتاب و معصوم را در کنار هم قرار ندهد و در آنها ذوب نشود و اطاعت بی چون و چرا نسبت به آنها نداشته باشد، به مقام مدّ نظر نمی رسند؛ کما اینکه به فرشتگان که مقام علمی رسیده بوند و نسبت به خدا و باطن اشیاء شهود دارند، اما اگر به مقام والا نمی رسند، مگر آنکه در مقابل آدم که ولی خدا است، سجده کنند؛ که سجده کردند؛ الا ابلیس که «ابی و استکبر و کان من الکافرین»

وی افزود: نور قرآن، ولایت است؛ و جریان اربعین نشانگر آن است که مردم بعد از جریان سقیفه، از روح قرآن، که علی علیه السلام و معصومین بود، فاصله گرفتند؛ به گونه ای شد که ولی خدا و حجت خدا بر زمین، خودش و خاندانش و یارانش به شهادت رسیدند و اهل بیت به اسارت رفتند. چهل روز از آن واقعه گذشت؛ شاید مردم تدبر کنند؛ 40 عدد کمال است؛ در روایت داریم «هر کس تا چهل ‌سالگی خوبی‌ هایش بیشتر از بدی ‌هایش نشود، شیطان بر پیشانی ‌اش بوسه می‌ زند، می ‌گوید: این چهره دیگر رستگار نمی ‌شود» «وَ قَالَ‏ إِذَا بَلَغَ‏ الرَّجُلُ‏ أَرْبَعِینَ‏ سَنَهً وَ لَمْ یَغْلِبْ خَیْرُهُ شَرَّهُ قَبَّلَ الشَّیْطَانُ بَیْنَ عَیْنَیْهِ وَ قَالَ هَذَا وَجْهٌ لَا یُفْلِحُ‏ (طبرسى، على بن حسن، مشکاه الأنوار فی غرر الأخبار، نجف: المکتبه الحیدریه چاپ دوم، 1385 ق، ص 169)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: یک اربعین از شهادت حسین بن علی علیهما السلام گذشت تا مردم بیندیشند که چه خبطی صورت گرفته است و به فطرت خود و خلقتی که خدا برای او قرار داده است، برگردند. نهضت امام حسین و اربعین حسینی نهضت رجوع به خویشتن، به فطرت خود و بر عبادت پروردگار و نفی طاغوت و نفی استکبار است. می بینیم که جریان اربعین، فرهنگی شده است و استکبار در مقابل آن بسیار موضع گرفته است و سعی می کند تا آن را کمرنگ کنند؛ اما باید گفت: «یرِیدُونَ لِیطْفِؤُا نُورَ الله بِأَفْواهِهِمْ وَاللهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ کرِهَ الْکافِرُونَ» (الصف: ۸)

ان شاء الله که این حرکت عظیم به ظهور حضرت حجت علیه السلام منجر خواهد شد و مرحبا به این مردم که این نهضت اربعین را زنده نگاه می دارند؛ خداوند مساعی آنها را به حرمت حسین علیه  السلام قبول بفرماید.