استاد میرزا احسان زاهری کاشانی در گفتگو  با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «نکاتی از سوره نساء» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: سوره نساء که سوره چهارم قرآن است، سوره ای مدنی است؛ و بعد از سوره مبارکه بقره، از جهت حجم کلمات و حروف، طولانی ترین سوره قرآن محسوب می شود. این سوره شریفه و همه سوره ها، بر اساس ترتیب نزولی نیست؛ بلکه نزول دفعی قرآن، در 23 رمضان، و در شب قدر بوده است؛ کما اینکه کتاب های آسمانی دیگر، در دهه دوم ماه مبارک رمضان نازل  شده است؛ و این هیئت موجود، در زمان خاتم الانبیاء صلی الله علیه و آله وسلم، عصاره عالم وجود، در محضر ایشان و امیرالمؤمنین علیهما السلام آرایه پیدا کرده است و به این صورت تدوین شده است؛ بدون اینکه در کلمات قرآن، کم و کاستی صورت بگیرد. و این هیئت، در زمان پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم بوده است که ابتدای آن، سوره حمد، و آخرین آن، سوره مبارکه ناس است که 114 سوره قرآن را تشکیل می دهد.

وی افزود: این سوره، به سوره نساء مشهور است؛ چون در این سوره احکام زنان، حقوق آنها و نظام خانواده، مکررا مطرح شده است؛ کما اینکه در اول سوره هم، آفرینش انسان مطرح شده است. این سوره از جهت محتوایی مباحث مختلفی را مطرح می کند و در همه مسائل، به این مبنا است که جامعه شرک و کفر آن روز را با قوانین و رویکرد جدید، پاکسازی و بازسازی نماید؛ و مفاسد و خرابی هایی که با اندیشه شرک و کفر مطرح بوده است، ریشه کن کند؛ از این رو دعوت به ایمان و عدالت، و دعوت به توحید، در صدر مباحث است و قطع ارتباط با دشمنان، و از این  رو بحث شرک و کفر مطرح می شود. مباحث تاریخی در این سوره مطرح است تا تاریخ، واعظ و چراغ هدایت باشد؛ مسائل اقتصادی، از جمله اموال ایتام، از قبیل مسائل ارث، و محرومیت زدایی و اموال عمومی و همچنین مسائل حقوقی که در جامعه مطرح است، به عنوان حقوق متقابل؛ و همچنین تشویق به انفاق و ... مسأله ایمان و هجرت و شهادت، معرفی دشمنان و دشمن شناسی، نظام خانواده، کنترل نظام خانواده، بازسازی نظام خانواده، عفت عمومی، ازدواج و فرزند آوری از مسائلی است که در این سوره مطرح است تا جامعه ای زیبا از جهت اقتصادی، اخلاقی، نظام خانواده و ... ترسیم بشود.

استاد کاشانی خاطرنشان کرد: در فضیلت این سوره بیان شده است که خواندن آن جایگاه ویژه دارد؛ از مولا علی علیه السلام روایت شده است هر کس این سوره را در هر جمعه بخواند، از فشار قبر تأمین است.

«2062- العياشي: عن زر بن حبيش، عن أمير المؤمنين علي بن أبي طالب (عليه السلام) قال: «من قرأ سورة النساء في كل جمعة أمن من ضغطة القبر» (تفسير العيّاشي 1: 215/ 1؛ بحرانى، سيد هاشم بن سليمان، البرهان في تفسير القرآن - قم، چاپ: اول، 1374 ش. ؛ ج‏2 ؛ ص9)

وی افزود: در تفسیر نمونه روایت از پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم را می خوانیم که فرمود: هر کس این سوره را بخواند، به اندازه همه مسلمان هایی که با عمل به قانون ارث، ارث می برند، و به تعداد کسانی که در راه خدا انفاق می کنند، و به تعداد کسانی که برده ای را آزاد می کنند، برای آنها فضیلت مطرح می شود. البته هر خواندنی شروطی دارد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در آیه نخست می خوانیم: «يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً كَثيراً وَ نِساءً وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقيباً» (1) تقوا نسبت به مربی، تقوای الهی نسبت به خالق، قدرت آفرینش الهی در سه مرحله مطرح شده است که در روایات، به آن اشاره شده است. زمانی خدا انسان را می آفریند، با وجود زوجیت پدر و مادر، گاه با زنی همچون مریم فرزند متولد می شود؛ و گاهی بدون اینکه پدر و مادر و نظام خانواده ای در میان باشد، مانند آدم و حوا آفریده می شوند. در روایتی از ابوبصیر می خوانیم که امام صادق علیه السلام درباره این سه نوع آفرینش انسان می فرماید: این امر به خاطر نمایش قدرت الهی است.

«16- ع، علل الشرائع الدَّقَّاقُ عَنِ الْأَسَدِيِّ عَنِ النَّخَعِيِّ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع لِأَيِّ عِلَّةٍ خَلَقَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ آدَمَ مِنْ غَيْرِ أَبٍ وَ أُمٍّ وَ خَلَقَ‏ عِيسَى‏ مِنْ‏ غَيْرِ أَبٍ‏ وَ خَلَقَ سَائِرَ النَّاسِ مِنَ الْآبَاءِ وَ الْأُمَّهَاتِ فَقَالَ لِيَعْلَمَ النَّاسُ تَمَامَ قُدْرَتِهِ وَ كَمَالَهَا وَ يَعْلَمُوا أَنَّهُ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يَخْلُقَ خَلْقاً مِنْ أُنْثَى مِنْ غَيْرِ ذَكَرٍ كَمَا هُوَ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يَخْلُقَهُ مِنْ غَيْرِ ذَكَرٍ وَ لَا أُنْثَى وَ إِنَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَعَلَ ذَلِكَ لِيُعْلَمَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدِير» (بحار الأنوار (ط - بيروت)؛ ج‏ 11؛ ص 108)

وی افزود: در تفسیر نوالثقلین می خوانیم: «4- في كتاب علل الشرائع باسناده الى على بن أبى حمزة عن أبى بصير عن أبى عبد الله عليه السلام قال: سميت‏ حوا حوا لأنها خلقت من حي، قال الله عز و جل: «خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها» (العروسى الحويزى، عبد على بن جمعة، تفسير نور الثقلين - قم، چاپ: چهارم، 1415 ق؛ ج‏ 1؛ ص 429)

استاد زاهری کاشانی خاطرنشان کرد: در روایتی دیگر در رابطه با «تسائلون به و الارحام» بیان می شود که تقوا و عدالت الهی، یعنی اطاعت خدا و عصیان نکردن است. و اینکه خداوند یاد بشود.

«يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالًا كَثِيراً وَ نِساءً» [نساء: 1] «2063- عن الشيباني في (نهج البيان): سئل الصادق (عليه السلام) عن التقوى، فقال (عليه السلام): «هي طاعته فلا يعصى، و أن يذكر فلا ينسى، و أن‏ يشكر فلا يكفر» (نهج البيان 1: 80 (مخطوط)؛ البرهان في تفسير القرآن؛ ج‏ 2؛ ص 9)