استاد محمد صادق غلامی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «نگاهی به نامه 53 نهج البلاغه» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در بخشی از نامه 53 نهج البلاغه به برخی از مهمترین صفات و ویژگی ‌های قاضی، از منظر امیرالمؤمنین علیه السلام اشاره شده است؛ علم، اخلاق، تقوا و ایمان در درجه ‌ای بسیار بالا، مراقبت از عواطف، احساسات و هیجانات شخصی هنگام قضاوت، داشتن ظرفیت مشاهده هر برخورد و شنیدن هر گونه سخنان، تعقل درباره هر گونه قضایای مربوط به قضاوت، درایت لازم در تحمیل نشدن نظرات طرف‌ هاى دعوا بر او، پافشاری نکردن بر اشتباه در صورت پی‌ بردن به آن، تسلط بر هواى نفس در برابر حرص و آز، اکتفا نکردن به اندک فهم و درک از مسائل بدون فکر و اندیشه زیاد، ضرورت توقف در موارد شبهه، پی جویی دلیل و برهان بیش از دیگران، داشتن صبر و حوصله بسیار در کشف واقعیت‌ ها، دادن حکم قاطع هنگام کشف حقیقت، تأثیر نداشتن ستایش زیاد دیگران در وی از جمله آن موارد است. در بخشی از کلمات حضرت می خوانیم: «وَ أَقَلَّهُمْ تَبَرُّماً بِمُرَاجَعَةِ الْخَصْمِ وَ أَصْبَرَهُمْ عَلَى تَکَشُّفِ الْأُمُورِ وَ أَصْرَمَهُمْ عِنْدَ اتِّضَاحِ الْحُکْمِ مِمَّنْ لَا یَزْدَهِیهِ إِطْرَاءٌ وَ لَا یَسْتَمِیلُهُ إِغْرَاءٌ»

 استاد غلامی در ادامه بیان کرد: حضرت امیر علیه السلام در ادامه دستورات خود به مالک اشتر به «اخلاق اقتصادی» اشاره می کنند. حضرت علیه السلام به مالیات توجه می دهند که اگر مالیات اصلاح بشود، اداره جامعه راحت می شود. مردم چاره ای ندارند که یک والی داشته باشند؛ حال یا والی جائر و یا عادل؛ تا امور مردم اصلاح بشود. این کلام حضرت بحثی عقلی است که جامعه ای بدون حاکم نیست. حاکمی که امور مردم در سایه امنیتی که حاکم فراهم می کند، اصلاح بشود و حق ضعیفان از قدرتمندان گرفته بشود.

وی افزود: حضرت علیه السلام به مالیات تأکید می فرمایند و اشاره می کنند که توجه حاکم، باید بیشتر به آبادانی باشد؛ بیان می کنند که دیدگاه حاکم در آبادانی زمین، از دیدگاه او در جلب مالیات، رساتر باشد. دریافت مالیات، جز با آبادانی زمین به دست نمی آید؛ اگر کسی بدون در نظر گرفتن آبادانی، تنها به گرفتن مالیات بیندیشد، باعث نابودی شهرها و بندگان خدا می شود و حکومت چنین حاکمی هم پایدار نخواهد بود. 

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: اگر چه مباحث اقتصادی را اقتصاددان ها باید صحبت کنند؛ اما آنچه از کلام حضرت امیر علیه السلام برداشت می شود، آن است که حضرت بر گرفتن مالیات تأکید دارند تا زمینه برای اصلاح امور مسلمانان فراهم بشود و کل مالیات هم باید صرف آبادانی و هزینه های عمرانی بشود؛ نه هزینه های جاری.

وی در ادامه بیان کرد: کلمات حضرت علیه السلام و معصومین علیهم السلام راهگشا است؛ اگر در مقام عمل واقع بشود. همه می دانند که مالیات، خوب است و موجب اصلاح می شود؛ اما اگر هر کس به خود نگاه کند، می بیند که آیا حاضر است مالیات را تمام و کمال، و بلکه بیشتر از آن، پرداخت کند یا خیر. در مقام عمل است که ضعف ها دیده می شود.

استاد محمد صادق غلامی خاطرنشان کرد: حضرت امیر علیه السلام به «اخلاق کشاورزان» می پردازند و می فرمایند اگر کشاورزان خسارتی دیدند و یا باران نبارید و یا سیل آمد و آفتی در کشاورزی ایجاد شد، باید از تخفیف مالیات بهره مند بشوند تا برای ادامه کار، امیدوار باشند.

دوری از ثروت اندوزی، یکی دیگر از مواردی است که در اخلاق اقتصادی مطرح می کنند. حضرت بیان می کنند که با بازرگانان و صنعتگران باید با رفتار شایسته برخورد بشود؛ چه آنها که در یک جا مقیم هستند و یا به عنوان تاجر، اموال خود را به اطراف راهی  می کنند؛ چرا که با دسترنج خودشان کسب درآمد می کنند و این امر باعث سودرسانی به مردم و آسایش مردم می شود؛ اینها وسیله جلب منفعت برای مملکت اسلامی هستند؛ به مکان هایی می روند که مردم عادی توانایی رفتن به آن مکان ها را ندارند. حضرت بیان می کنند که طبقه بازرگانان و صنعتگران، مردمی آرام و ملایم هستند و هیچ گاه ترس از آشوب و ناآرامی درباره آنها وجود ندارد؛ آنها مردمی صلح جو و دور از فتنه و شورش هستند؛ چرا که به دنبال کسب و کار هستند و کسب و کار نیاز به محیط آرام دارد. حضرت به این امر هم سفارش می کنند.