استاد احمد عابدی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «غضب، و آثارش بر شخصیت انسان» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: برای مسئله غضب و پرخاشگری چندین تعریف داشته اند؛ به عنوان نمونه در کتاب های اخلاقی معمولا توضیح می دهند «وقتی خون دل به جوش می آید چهره آدم سرخ شده، رگ های انسان بیرون می زند؛ این حالت را خشم می گویند»؛ اما شاید بهتر این باشد که بگوییم خشم و معنای غضب این است: «کسی کنترل خود را از دست بدهد تا بخواهد کنترل دیگران را بدست بگیرد»؛ نکته در این است که دقیقا بدون تعقل است که انسان، خودش کنترل خود را نداشته باشد تا بخواهد کنترل دیگری را داشته باشد.

استاد عابدی در ادامه بیان کرد: این مثال، مثال بدی است خیلی معذرت می خواهم ولی برا بحث خشم خوب است: از قدیم در کلمات ارسطو هم هست که می گویند: اگر کسی به سگ سنگ بزند، سگ حمله می کند، ولی هر کس همین که سنگ انداخت، بنشیند، سگ دیگر کاری به کار او ندارد. غضب همین است؛ کسی که غضب می کند، می خواهد به کسی که در برابرش ایستاده، حمله کند؛ همانند سگ؛ و کسی که در برابرش کوتاه آمد، این فرد هم خشمش فرو می نشیند؛ باز این هم مانند سگ؛ و دیگر کارش ندارد. این اخلاق، اخلاق یک حیوان درنده است. کسی که خشم می کند، چقدر شخصیت خود را پایین می آورد.

وی افزود: در مقابل، برخی از انسان ها هستند که شخصیت بسیار بالایی دارند؛ با بنده خدایی که زباله گردی می کرد، برخورد داشتم که دنبال چیزی برای نوشیدن بود؛ من خواستم پولی به او بدهم، گفت: «آقا اگر می خواهی صدقه بدی، من سیّد هستم و صدقه نمی گیرم». مسئله شرعی آن را می دانید که صدقه بر سید حلال است و حرام نیست؛ بلکه زکات بر او حرام است؛ و این را مردم اشتباه می کنند. ولی واقعا در برابر این شخص احساس حقارت کردم، زمانی که دیدم چه انسان بزرگی است. کسی در زباله ها می گردد تا لقمه ای پیدا کند بخورد؛ ولی چه روح بزرگی دارد که وقتی کسی پول می خواهد به او  بدهد، در ذهنش این  است که نکند یه وقت حرام باشد! او آدم بزرگی است که در بین زباله زندگی می کند؛ ولی واقعا شرافت دارد به صدها هزار آدم دیگر. چرا که روح بزرگی دارد. این شخص هیچ وقت غضب و پرخاش نمی کند؛ اما شخصی که با کوچکترین اشتباهی از طرف مقابل، عصبانی می شود، حقیر است.

استاد عابدی خاطرنشان کرد: بیان شد که غضب آن است که کسی کار احمقانه انجام دهد که موجب شود انسان، کنترل خود را از دست بدهد؛ چرا که می خواهد کنترل دیگران را به دست آورد.در بعضی از کتاب های اخلاق می گویند: منظور از «صراط» که از شمشیر تیزتر و از مو باریک تر است، همان غضب است؛ که از شمشیر برنده تر و از مو هم باریک تر است؛ اینکه انسان بفهمد کجا جای غضب بوده و کجا جای غضب نیست و بتواند خودش را کنترل کند. اگر کسی غضبش معتدل باشد، این فرد، همانی است که کالبرق الخاطف از صراط عبور می کند؛ و کسی که نداند کجا باید غضب کند، او در اختیار غضب است؛ نه اینکه غضب در اختیار او باشد. این همان است که از صراط به جهنم می افتد. اگر کسی  به فکر آخرت و  جهنم باشد، عصبانی نمی شود؛ و اگر کسی خدا و قیامت را فراموش کند، زود عصبانی می شود. آن بزرگمرد تاریخ را به تمسخر گفتند: ریش تو بهتر است یا دم سگ؟ و او در پاسخ گفت: «اگر از صراط عبور کردم و به بهشت رفتم، ریش من بهتر است؛ و اگر از پل صراط، به جهنم سقوط کردم، دم سگ از ریش من بهتر است.» باید دانست که اینگونه تمسخرها ملاکی برای عصبانیت انسان نیست.

وی افزود: عصبانیت موجب آثاری در جسم و روح انسان می شود؛ چه اینکه جسم انسان، عکس العمل روح انسان است. اینکه چهره انسان، سرخ می شود و چشم هایش از حدقه بیرون می زند و دهانش کف می کند و نمی فهمد که چه می گوید، کلماتش مدام بریده بریده است و نظم ندارد و کنترل کلامش را از دست می دهد، این آثار غضب، روی کلام انسان است. اما مهم، آثار غصب در روح انسان است. کسی که عصبانی مزاج است و غضب می کند، این شخص، حسود می شود و حقد و کینه پیدا می کند. چنین شخصی از اذیت شدن مردم خوشحال می شود و از خوشحالی مردم ناراحت می گردد؛ و این صفت، از صفات بسیار بدی است. چنین شخصی خوب را بد، و بد را خوب می بیند؛ یعنی ارزش ها در این انسان عوض شده است و جای خوب و بد، برای او عوض شده است. مهمترین آثار عصبانیت در انسانی با مزاج عصبانیت در روحش این است که فضائل و رذائل در او جابجا می شود؛ دروغ گفتن بر او خوب، و راست گفتن برای او بد می شود. وفای به وعده بد می شود و خلف به وعده خوب می شود؛ این اثر اصلی غضب است که خیلی اثر بدی است.