استاد علی فرحانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، «لزوم حفظ احریم استاد» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در اصول کافی، باب صفة العلماء، این روایت از امام صادق علیه السلام آمده است:

«1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْعَطَّارُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ‏ اطْلُبُوا الْعِلْمَ وَ تَزَيَّنُوا مَعَهُ بِالْحِلْمِ وَ الْوَقَارِ وَ تَوَاضَعُوا لِمَنْ تُعَلِّمُونَهُ الْعِلْمَ وَ تَوَاضَعُوا لِمَنْ‏ طَلَبْتُمْ‏ مِنْهُ‏ الْعِلْمَ‏ وَ لَا تَكُونُوا عُلَمَاءَ جَبَّارِينَ فَيَذْهَبَ بَاطِلُكُمْ بِحَقِّكُمْ» (الكافي (ط - الإسلامية)؛ ج‏ 1؛ ص 36)

وی افزود: ظاهرا از علامه سؤال کرده بودند درباره «من علّمنی حرفا فقد صیّرنی عبدا»، گفتند سند ندارد؛ اما مطابق موازین است؛ و شاید حتی از باب مفهوم اولویت برخی از روایات هم این کلام استفاده بشود؛ به این ترتیب که اگر قرار است قبل از کسب علم، نسبت به استاد احترام بگذارید و تواضع داشته باشید، چه رسد به بعد از کسب علم. و می دانیم که «بی ادب محروم ماند از لطف رب»

استاد فرحانی در ادامه بیان کرد: یکی از شاگردان درس ادبیات مرحوم مدرس، که خود، از فیلسوفان است؛ بیان می کرد که ایشان شاگردی بسیار مبرّز داشت که بسیار بی ادبانه به استاد بسیار اشکال می کرد؛ استاد مدرس او را بیرون کردند و شاید نفرینی هم کرده باشند. بیان می کنند که این شخص، بیماری شدید می گیرد که او را از پا در می آورد؛ از حوزه بیرون رفت. بعدها حالش خوب شد و در دانشگاهی صنعتی پذیرفته شد و بعد از آن در ذوب آهن اصفهان مشغول کار گردید؛ اما در یک اتفاقی، پایش در کوره رفت و چیزی از او نماند. یکی از اولیای الهی بیان می کنند که ثمره نفرین استادش بود؛ و این شاگرد استاد مدرس گفت من شاهد بودم که نفرین استاد را دنبال خود داشته است.  

وی خاطرنشان کرد: تجربه نشان داده است که حقّ ابوت روحانی کمتر از حقّ ابوت جسمانی نیست. چه اینکه حقّ ابوت جسمانی هم اهمیت بسیار دارد؛ چندین مورد دیده ام که به محضر آیت الله العظمی بهجب رضوان الله تعالی علیه رسیده بودند تا اجازه بگیرند علی رغم اجازه پدر، وارد حوزه بشوند. اما هر بار حضرت آقا سفارش می کردند که «پدر را راضی کن». در این بین، دو نفر را به یاد دارم که به حرف حضرت آقا اعتنا نکردند و پدر را راضی نکردند؛ اما بعدها مجبور شدند از حوزه بیرون بیایند. یک نفر را می شناسم که جدّا خواست تا به حرف آیت الله العظمی بهجت عمل کند و پدر را راضی نماید؛ سوار قطار شد تا به منزل برود؛ از آن سو پدر که خود از سادات موسوی بود، در خواب، حضرت امام ابالحسن موسی  بن جعفر الکاظم علیهما السلام را به خواب می بینند که حضرت بیان می فرمایند: پسرت پیش ما می آید. به این ترتیب، پدر هم راضی شد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: استاد به گردن انسان، حق حیات دارد؛ ملاصدرا حدوث دهری میرداماد را نقد نکرد و تا امروز، پرونده آن مفتوح است. چرا که استادش میرداماد، زنده بود. البته در جایی هم داریم که نظرات برخی اساتید را نقد نمود؛ اما ملاک، حال است؛ اگر در آن لحظه، قصد قربت انسان، تفکیک علم وعالم و احساس تکلیف شرعی باشد، باید علم را به پیش ببرد. اما اگر یک لحظه احساس کرد که به هم می ریزد، باید خود را از آن جدا کند.

وی افزود: برخی از شاگردان به عیان بیان می کنند که نظرات سیاسی فلان عالم که استادش بوده است را قبول ندارد. من دیدم یکی از بزرگان که نظرات برخی از مراجع تقلید را قبول نداشت؛ اما مدت ها در درس ایشان حاضر شده بود. من هیچ گاه ندیدم که حریم استاد و شاگردی را بهم بزند؛ ولو موضوع استاد را قبول نداشت و بیان هم می کرد که قبول ندارد؛ اما حریم را حفظ می نمود. برخی از طلبه ها جسور می شوند و این مطلب، خیلی خطرناک است؛ شاید این، یکی از علت هایی باشد که در حوزه، قدّ علم کوتاه شده است؛ اما بزرگان و اعاظم حوزه احترام استاد را به خوبی نگاه می داشتند؛ چه اینکه امام رضوان الله تعالی علیه نسبت به آیت الله العظمی بروجردی اعلی الله مقامه اینچنین بودند. تمام شاگردان مرحوم آقا قاضی نسبت به اساتیدشان همانند میرزای نائینی و... اینچنین بودند. سیره شناسی علما در حوزه حکایت از مصادیق فراوان از این باب دارد.