استاد خادم الذاکرین از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «نکاتی از آیات سوره معارج» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد درس خارج حوزه علمیه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در آیات سوره معارج می خوانیم: «إِنَّ الْإِنْسانَ خُلِقَ هَلُوعاً (19) إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً (20) وَ إِذا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعاً (21)» این آیات، اشاره به سبب و علت اولی است که انسان را به ادبار و تولی و پشت کردن به خدا می رساند. اینکه در آیات قبل فرمود: «تَدْعُوا مَنْ أَدْبَرَ وَ تَوَلَّى (17) وَ جَمَعَ فَأَوْعى‏ (18)» اگر روی به مال می آورد، چون هلوع است. اشاره به پشت کردن به خدا و به دنبال جمع مال رفتن دارد. پس انسان را به ادبار و تولی و پشت کردن به خدا می رساند و به دنبال جمع مال است که در نهایت، به آتشی کشانده می شود که اعضا را می سوزاند و جدا می کند.

استاد خادم الذاکرین در ادامه بیان کرد: هلوع از ماده «هلع» است. که شدت حرص است؛ چه اینکه بخیل و شحیح نیز چنین حالتی را دارند؛ و شحیح، بدتر از بخیل است؛ به گونه ای که اگر دیگری هم کمکی بدهد، او ناراحت می شود. تفسیر هلوع، دو آیه بعد است. کسی است که با شرّ، که تفسیر به فقر شده و بی تابی می کند و با خیری که به او می رسد، دیگران را از این خیر منع می کند. «هلع» صفتی است که خداوند در نهاد انسان قرار داده است تا به خیر و سعادت برسد. لکن انسان آن را فاسد می کند و در مسیر باطل مصرف می نماید. با صفت هلوع، می تواند دنبال علم که خیر و سعادت است، برود؛ ولی انسان این صفت را در مسیر مادیات به کار می گیرد و دچار شر و بدبختی و بخل می شود. این صفت، شاخه ای از حُبّ ذات است که می تواند انسان را به کمال برساند و اگر در مسیر انحرافی قرار گرفت، به سوی انحصار طلبی، بخل و حسد و مانند آن پیش می رود. وقتی انسان نسبت به مال دنیا شد، مال دنیا همانند آب دریا است و هر چه می نوشد، تشنه تر می شود.

وی خاطرنشان کرد: در ادامه آیات می خوانیم:  «إِلاَّ الْمُصَلِّينَ (22) الَّذينَ هُمْ عَلى‏ صَلاتِهِمْ دائِمُونَ (23) وَ الَّذينَ في‏ أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ (24) لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ (25) وَ الَّذينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ (26) وَ الَّذينَ هُمْ مِنْ عَذابِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ (27) إِنَّ عَذابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍ (28) وَ الَّذينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ (29) إِلاَّ عَلى‏ أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومينَ (30)» از اینجا به 9 صفت از صفات برجسته انسان های شایسته به صورت یک استثناء می پردازد. صلات را بر سایر اعمال، مقدم کرده است. به جهت اینکه خیر الاعمال، و اشرف الاعمال است. و تأثیر بارزی در رفع رذیله هلوع دارد؛ زیرا «ان الصلاة تنهی عن الفحشاء و المنکر» در ادامه می خوانیم: «الذین هم علی صلاتهم دائمون» کسانی که در صلاة خویش، دائم هستند. و اشاره دارد که عمل، اثرش با مداومت، حاصل می شود. در حدیث نبوی صلی الله علیه و آله و سلم است که «انّ احبّ الاعمال الی الله ما دام و ان قلّ». (نورالثقلین، ج 5، ص 415)