استاد مهدی احدی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «کلام امیرالمؤمنین علیه السلام درباره علت گریز از عمل» پرداخت.

این شاگرد برجسته علامه حسن زاده آملی رضوان الله علیه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: قرآن کریم در دو حوزه «گریز از ایمان» و حوزه «گریز از عمل» بحث های بسیار و جدی دارد. عمده چیزی که باعث می شود که از عمل گریزان می شویم، امید به فراوانی «کرَم خداوند» است؛ به عبارت دیگر، کرم خداوند متعال است که ما را فریب می دهد؛ چه اینکه در سوره مبارکه انفطار می خوانیم: «یا ایها الانسان ما غرّک بربّک الکریم»؛ جایگاه این آیه شریفه آنچنان است که در خطبه 223 از نهج البلاغه شریف، خطبه امیرالمؤمنین علیه السلام در شرح این آیه شریفه از سوره انفطار را می خوانیم.

وی افزود: یکی از اساتید بزرگوار ما می گفتند: «عبا و قبای بلند شما در محراب نماز جماعت، با تحت الحنک که در آن می گذارید، شما را فریب ندهد؛ آیا چنین نمازی را در منزل هم می خوانید؟!» اکثر ما در نماز، احساس خستگی می کنیم، به خاطر کرامت خداوند است؛ گویی نماز، باری بر دوش ما است و ما نتوانستیم احساس خستگی را تبدیل به لذت و علاقه کنیم.

استاد احدی در ادامه بیان کرد: امام علی علیه السلام می فرماید این آیه شریفه دارای دو چیز است؛ نخست آنکه تمام حجت های شما و دلایل شما را می شکند؛ حضرت می فرماید: «أَدْحَضُ‏ مَسْئُولٍ‏ حُجَّةً وَ أَقْطَعُ مُغْتَرٍّ مَعْذِرَةً» شکننده ترین حجت ها همین آیه است؛ و تمام عذر مغرور را قطع می کند و به عبارتی دیگر، هیچ عذری برای ما نمی گذارد. چرا که خداوند متعال در این آیه می فرماید: شما از کرم من سوء استفاده کردید. با اینکه همه مبانی اعتقادی و دراست های اخلاقی و معرفتی را تدرّس کردید، اما خود که در این قسمت رسیدید، گرفتار شدید.

استاد احدی خاطرنشان کرد: شب ارتحال آیت الله العظمی بهجت رضوان الله علیه، اتاق ها در جوار پیکر آن عزیز، با حضور مراجع عظام پر شده بود؛ حالتی که تنها برای علامه طباطبایی رضوان الله علیه ایجاد گردید. نسبت به سایر مراجع بزرگوار، شرمنده شدیم و بیرون ایستاده بودند؛ به گونه ای که رییس جمهور هم بیرون ایستاد و عذرخواهی کردند. اینها به خاطر آن بود که آیت الله العظمی بهجت رضوان الله علیه هیچ گاه از کرم خداوند متعال، فریب نخوردند. من عبادتی که در ایشان دیدم، در هیچ کس ندیدم؛ نمازی که ایشان در تنهایی می خواندند، تنها قنوتش 20 دقیقه طول می کشید. در قنوتشان می خواندند «انت الذی خلقتنی انت الذی اجملتنی انت الذی وعدتنی انت الذی رزقتنی ...» و آنگاه که نوبت به بیان از ذلیل و مسکین و فقیر بودن خودشان می رسید، ناله های شکننده و غراء داشتند.

وی افزود: از کرم الهی نباید فریب خورده شد؛ بلکه این گوش ها باید حدیث و عبادت بشنود. با این وجود، حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام درباره علت فریب خوردن انسان می فرماید: «لَقَدْ أَبْرَحَ‏ جَهَالَةً بِنَفْسِهِ» این امر به آن خاطر است که اعجاب و خودخواهی در انسان به وجود آمده است؛ که آن هم از جهل است. وقتی در پای روضه گریه می کنند، فکر می کنند کار تمام شده است و می گوید از کرم حسین است؛ و موجب می شود که به سمت عبادت نرود. در حالی که باید دانست برای روزی که هیچ از اموال و فرزندان برای انسان فایده ندارد، تنها «قلب سلیم» است که به کار انسان می آید. «یوم لا ینفع مال و لا بنون الا من أتی الله بقلب سلیم». امام باقر علیه السلام فرمود: قلب سلیم آن است که اگر در آن تفتیش کنید، جز خدا در آن پیدا نمی کنید.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: 25 نفر در درس عرفان حاج آقا آخوند معصومی بودیم؛ ایشان می گفتند در درس مرحوم حاج میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، استاد فرمودند: «شاگردان! قلب سلیم در شما نمی بینم. در درس من هم می آیید، برای این است که می خواهید چشم برزخی پیدا کنید؛ این نمی شود قلب سلیم» شدیدا گریه می کرد و می گفت «قلب سلیم را حضرت ابالفضل العباس علیه السلام داشت.» که حسین بن علی علیه السلام به او فرمود: «جانم فدای تو» معلوم می شود که او قلب سلیم داشت.

وی افزود: متأسفانه این شعر را به امام علی علیه السلام نسبت دادند که غلط است؛ و نباید به حضرت نسبت داد

وفدت علی الکریم بغیر زاد                من الحسنات و القلب السلیم

فحمل الزاد اقبح کل شیء                  اذا کان الوفود علی الکریم

من هر چه تحقیق کردم، دیدم برای حضرت نیست؛ چون خود حضرت در این خطبه آن کلام را رد می کند. معنای شعر با این کلام حضرت در خطبه همراه نیست.

استاد احدی خاطرنشان کرد: با تمام توجه باید بفهمیم چرا از عمل گریزانیم؛ چون به کرم خدا فریب خوردیم. یک نفر به امیرالمؤمنین علیه السلام عرض کرد: من از رحمت خدا مأیوس نیستم. حضرت فرمود: حرف درستی است؛ اما باید به عملش هم نگاه کرد.