آیت الله جوادی آملی دامت برکاته فرمود: خاندان ناصر کبیر بر ملت ایران حق حیات دارند.

/270/260/21/

به مناسبت 14 آبان، و روز مازندران، استاد ناصر ابراهیمی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «معرفی امامزاده ناصرالحق، به عنوان یکی از مشاهیر آمل» پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: چهاردهم آبان در تقویم رسمی به عنوان روز مازندران نامگذاری شده است؛ چرا که در هزار و صدو شصت سال قبل، در آبان 243 هجری شمسی، برابر با شوال 250 هجری قمری مردم آمل با حسن بن زید بیعت کردند و به این ترتیب، بعد از حکومت امیرالمؤمنین علیه السلام و امام حسن مجتبی علیه السلام، برای نخستین بار در ایران، حکومتی شیعی تأسیس گردید.

وی افزود: بعد از حسن بن زید، برادرش محمد بن زید به حکومت رسید؛ اما بعد از محمد، حکومت از هم پاشیده شد؛ اما امامزاده ناصرالحق، این مروّج بزرگ تشیع، با مجاهدتی مثال زدنی و با مهر و رحمتی که از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به علم الوراثه به او رسیده بود، و با عدالتی که جلوه ای از حکومت عدل علی علیه السلام را حکایت می کرد، مردم را با تشیع آشنا نمود؛ و آنگونه گردید که بیان می کنند صدها هزار نفر به دست او شیعه شدند.

استاد ابراهیمی در ادامه بیان کرد: اگرچه در مذهب ایشان اختلاف است و گروهی ایشان را از علمای زیدیه می دانند؛ اما باید دانست که عالم امامی بزرگ، و متخصص در علم رجال، یعنی نجاشی درباره او می نویسد که او همواره بر امامت معتقد بود؛ و حتی در این زمینه مصنفاتی هم داشته است. «الحسن بن علي بن الحسن بن عمر بن علي بن الحسين بن علي بن أبي طالب [عليه ‌السلام]، أبو محمد الاطروش، رحمه‌ الله، كان يعتقد الامامة، وصنف فيها كتبا، منها : كتاب في الامامة صغير، كتاب الطلاق، كتاب في الامامة كبير، كتاب فدك والخمس، كتاب الشهداء و فضل أهل الفضل منهم، كتاب فصاحة أبي طالب، كتاب معاذير بني هاشم فيما نقم عليهم، كتاب أنساب الائمة و مواليدهم إلى صاحب الامر عليهم ‌السلام.»

وی خاطرنشان کرد: در قلم بسیاری ازعلمای امامیه، از عالمان در علم رجال و تراجم و فقه و حدیث و ... نام او را به نیکی می شنویم؛ علمایی همانند سید رضی و سید مرتضی علم الهدی، که خود، از جانب مادر، به این امامزاده واجب التعظیم منسوب می شوند؛ تا نجاشی، شیخ طوسی، قهپایی، شیخ بهائی، تفرشی در نقد الرجال، علامه مجلسی، اردبیلی غروی حائری در جامع الرواة، بحرانی در معراج اهل الکمال الی معرفة الرجال، افندی در ریاض العلماء، بحرانی در حدائق الناضره، مازندرانی حائری در منتهی المقال، عبدالنبی کاظمی در تکملة الرجال، خوانساری در روضات الجنات، محدث نوری در مستدرک الوسائل، علیاری تبریزی در بهجة الآمال، مامقانی در تنقیح المقال، شیخ عباس قمی در سفینة البحار و الکنی و الالقاب، سید محسن امین در اعیان الشیعه، مدرس تبریزی در ریحانة الادب، آغا بزرگ طهرانی در طبقات اعلام الشیعه، علامه امینی در شهداء الفضیله، نمازی شاهرودی در مستدرکات علم رجال الحدیث، محمد مهدوی لاهیجی نجفی در کتاب سادات متقدمه گیلان، آیت الله العظمی خویی در معجم رجال الحدیث، آیت الله شوشتری در قاموس الرجال، موحد ابطحی در تهذیب المقال، آیت الله سبحانی در طبقات الفقهاء و طبقات المتکلمین، شاگرد ایشان، علی اکبر ترابی رحمت الله علیه در کتاب الموسوعة الرجالیة المیسرة، آیت الله العظمی جوادی آملی حفظه الله در رجال تفسیری و بسیاری دیگر از علمای معاصر و قدیم در بزرگی ایشان قلم فرسایی کرده اند؛ چه اینکه در دانشنامه جهان اسلام نیز در ذیل «حسن اطروش» به جلالت او گواهی داده شده است.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم افزود: ایشان از نوادگان امام سجاد علیه السلام، و شاگرد امام هادی علیه السلام (و به نقلی، شاگرد امام حسن عسکری علیه السلام) است؛ و از جنبه های مختلف، همانند فقه، کلام، نجوم، شعر، دلاوری در جنگ ها، عدالت در حکومت داری، محبت در تبلیغ و ... مورد تحسین قرار گرفته است. از این امامزاده واجب التعظیم روایات بسیار به جا مانده است؛ که خود، حکایت از جایگاه والای ایشان می کند؛ چه اینکه پدران گرامی ایشان نیز، از راویان حدیث بودند. به برخی از روایات منتسب به امامزاده حسن ناصرالحق اشاره می کنیم.

وی افزود: سید بن طاووس روایتی را از کتاب مقتل خوارزمی، و به روایت «ابومحمد حسن بن علی العلوی الطبری» است؛ کسی که به تصریح صاحب تنقیح المقال، همان ناصرالحق است. روایت این است:

«وَ مِنْ ذَلِكَ مَا رَوَاهُ الْخَطِيبُ الْخُوارِزْمِيُّ فِي كِتَابِهِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ شَاذَانَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُومُحَمَّدٍ الْحَسَن ُ‌بْنُ ‌عَلِيٍّ ‌الْعَلَوِيُّ ‌‌الطَّبَرِيُّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي جَدِّي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبَانُ بْنُ أَبِي عَيَّاشٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ قَيْسٍ الْهِلَالِيِّ عَنْ  سَلْمَانَ الْمُحَمَّدِيِّ قَالَ:  دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ ص و إِذَا الْحُسَيْنُ علَى فَخِذِهِ وَ هُوَ يُقَبِّلُ عَيْنَيْهِ وَ يَلْثِمُ فَاهُ وَ يَقُولُ أَنْتَ سَيِّدٌ ابْنُ السَّيِّدِ أَبُو السَّادَاتِ أَنْتَ إِمَامٌ ابْنُ الْإِمَامِ أَبُو الْأَئِمَّةِ أَنْتَ حُجَّةٌ ابْنُ الْحُجَّةِ أَبُو الْحُجَجِ تِسْعَةٌ مِنْ صُلْبِكَ تَاسِعُهُمْ قَائِمُهُمْ‌»

قال عبد المحمود فهذا تصريح عظيم بموافقه الشيعة في تعداد أئمتهم‌ و تسميتهم و شهادة بتعيين النص عليهم من الله و رسوله فكيف حسنت المكابرة للشيعة و العداوة لهم و أول راضي سنة من يشيعها» (الخوارزمي في مقتله: 145، و البحار، 36/ 241؛ الطرائف سید بن طاووس ص 174 و 175)

استاد ابراهیمی در ادامه بیان کرد: در کتاب البساط که مصنّف آن را امامزاده ناصرالحق می دانند، این روایت بیان شده است؛ در صفحه 69 به سلسله نقل می شود «سمعت جعفرا يقول: سمعت أبي يقول : (#التقية ديني و دين آبائي و لا إيمان لمن لا #تقية له)"

وی افزود: شیخ صدوق اعلی الله مقامه ده ها بار از جمله در معانی الاخبار، باب معنی الموت، روایات حسن بن علی ناصرالحق را بیان کرده است.

«الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ‏ بْنِ‏ عَلِيٍ‏ النَّاصِريِ‏ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الثَّانِي عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع‏ لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ

وَ كَانَ الْحُسَيْنُ ع وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ

 فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ تَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِعَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ‏»

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: سید بن طاووس در کتاب خود می آورد: «و في مناقب ابن المغازلي (237- 239) بإسناده عن جابر بن عبد اللّه، قال: لمّا قدم عليّ ابن أبي طالب بفتح خيبر، قال له النبي: يا عليّ لو لا أن تقول طائفة من أمّتي فيك ما قالت النصارى في عيسى بن مريم، لقلت فيك قولا لا تمرّ بملإ من المسلمين إلّا أخذوا التراب من تحت رجليك، و فضل طهورك يستشفون بهما، و لكن حسبك أن تكون منّي و أنا منك، ترثني و أرثك، و أنت منّي بمنزلة هارون من موسى، غير أنّه لا نبي بعدي ... و إنّ حربك حربي، و سلمك سلمي، و سريرتك سريرتي، و علانيتك علانيتي، و إنّ ولدك ولدي، و أنت تقضي ديني، و أنت تنجز و عدي ...»

و روى مثله الكنجي في كفاية الطالب (264- 265) بسنده عن زيد بن عليّ، عن أبيه، عن جدّه، عن عليّ عليهم السّلام.» و رواه الخوارزمي في مناقبه‏ (96) مختصرا عن الناصر للحقّ‏ بإسناده، و نقله عن المناقب القندوزيّ في ينابيع المودّة (ج 1؛ 130) و الفتّال النيسابوريّ في روضة الواعظين (112- 113) (ابن طاووس، على بن موسى، طرف من الأنباء و المناقب - مشهد، چاپ: اول، 1420 ق؛ ص 432؛ ر.ک: اربلى، على بن عيسى، كشف الغمة في معرفة الأئمة (ط - القديمة) - تبريز، چاپ: اول، 1381 ق؛ ج‏ 1؛ ص 298)

وی افزود: عمادالدین طبری در بشارة المصطفی آورده است: «أَخْبَرَنَا اَلشَّيْخُ اَلْفَقِيهُ أَبُو اَلنَّجْمِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اَلْوَهَّابِ بْنِ عِيسَى اَلرَّازِيُّ بِالرَّيِّ فِي دَرْبِ زَامَهْرَانَ فِي مَسْجِدِ اَلْغَرْبِيِّ بِقِرَاءَتِي عَلَيْهِ فِي صَفَرٍ سَنَةَ عَشَرَةٍ وَ خَمْسِمِائَةٍ قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو سَعِيدٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ اَلنَّيْشَابُورِيُّ قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو اَلْعَبَّاسِ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ اَلْفَقِيهُ اَلْمَعْرُوفُ بِالنَّاطِقِيِّ بِقِرَاءَتِي عَلَيْهِ قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو اَلْمُفَضَّلِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ اَلشَّيْبَانِيُّ فِي دَارِهِ بِبَغْدَادَ قَالَ: حَدَّثَنَا اَلنَّاصِرُ اَلْحَقِّ اَلْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ: حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ طَلْحَةَ اَلْيَرْبُوعِيُّ قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ لَيْثِ بْنِ أَبِي سُلَيْمٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ اِبْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ: : لَوِ اِجْتَمَعَ اَلنَّاسُ عَلَى حُبِّ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ لَمَّا خَلَقَ اَللَّهُ اَلنَّارَ» (طبرى آملى، عماد الدين أبي جعفر محمد بن أبي القاسم، بشارة المصطفى لشيعة المرتضى (ط - القديمة) - نجف، چاپ: دوم، 1383 ق.؛ ص 75)

استاد ناصر ابراهیمی خاطرنشان کرد: ابن شهرآشوب مازندرانی از عالمان بزرگ شیعه است؛ که او را «ساروی» دانسته اند؛ اما علامه حسن زاده آملی رضوان الله تعالی علیه ایشان را از علمای بزرگ «آمل» معرفی می کند؛ ابن شهرآشوب آملی مازندرانی در کتاب مناقب از امامزاده ناصرالحق روایت کرده است: «السَّرِيُّ عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَ أَبُو بَكْرٍ الْحَضْرَمِيُّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع وَ الثَّعْلَبِيُّ بِالْإِسْنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ ع وَ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ: وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِينَ‏ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ. زَيْدُ بْنُ عَلِيٍّ وَ النَّاصِرُ لِلْحَقِ:‏ «وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِينَ»‏ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ‏ رَوَاهُ أَبُو نُعَيْمٍ الْأَصْفَهَانِيُّ بِالْإِسْنَادِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ‏ ...» (ابن شهر آشوب مازندرانى، محمد بن على، مناقب آل أبي طالب عليهم السلام (لابن شهرآشوب) - قم، چاپ: اول، 1379 ق. ؛ ج‏3؛ ص 77؛ ر.ک: عاملى نباطى، على من محمد بن على بن محمد بن يونس، الصراط المستقيم إلى مستحقي التقديم - نجف، چاپ: اول، 1384 ق ج ‏1، ص: 287)

وی افزود: ابن شهرآشوب در روایتی دیگر از ایشان آورده است:

«4- قب، المناقب لابن شهرآشوب أَبُو بَكْرِ بْنُ دُرَيْدٍ الْأَزْدِيُّ بِإِسْنَادٍ لَهُ وَ عَنِ الْحَسَنِ‏ بْنِ‏ عَلِيٍ‏ النَّاصِرِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَلِيٍّ وَ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِمْ

كُلُّهُمْ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ:

لَمَّا أُشْخِصَ أَبِي مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ إِلَى دِمَشْقَ سَمِعَ النَّاسَ يَقُولُونَ هَذَا ابْنُ أَبِي تُرَابٍ قَالَ فَأَسْنَدَ ظَهْرَهُ إِلَى جِدَارِ الْقِبْلَةِ ثُمَّ حَمِدَ اللَّهَ‏ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ وَ صَلَّى عَلَى النَّبِيِّ ص ثُمَّ قَالَ اجْتَنِبُوا أَهْلَ الشِّقَاقِ وَ ذُرِّيَّةَ النِّفَاقِ وَ حَشْوَ النَّارِ وَ حَصَبَ جَهَنَّمَ عَنِ الْبَدْرِ الزَّاهِرِ وَ الْبَحْرِ الزَّاخِرِ وَ الشِّهَابِ الثَّاقِبِ وَ شِهَابِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الصِّرَاطِ الْمُسْتَقِيمِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُطْمَسَ وُجُوهٌ فَتُرَدَّ عَلَى أَدْبَارِهَا أَوْ يُلْعَنُوا كَمَا لُعِنَ أَصْحَابُ السَّبْتِ- وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا*

 ثُمَّ قَالَ بَعْدَ كَلَامٍ أَ بِصِنْوِ رَسُولِ اللَّهِ تَسْتَهْزِءُونَ أَمْ بِيَعْسُوبِ الدِّينِ تَلْمِزُونَ وَ أَيَّ سَبِيلٍ بَعْدَهُ تَسْلُكُونَ وَ أَيَّ حُزْنٍ بَعْدَهُ تَدْفَعُونَ هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ بَرَزَ وَ اللَّهِ بِالسَّبْقِ وَ فَازَ بِالْخَصْلِ وَ اسْتَوَى عَلَى الْغَايَةِ وَ أَحْرَزَ الْخِطَارَ فَانْحَسَرَتْ عَنْهُ الْأَبْصَارُ وَ خَضَعَتْ دُونَهُ الرِّقَابُ وَ فَرَعَ الذِّرْوَةَ الْعُلْيَا فَكَذَّبَ مَنْ رَامَ مِنْ نَفْسِهِ السَّعْيَ وَ أَعْيَاهُ الطَّلَبُ فَ أَنَّى لَهُمُ التَّناوُشُ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ وَ قَالَ‏

أَقِلُّوا عَلَيْهِمْ لَا أَبَا لِأَبِيكُمْ-                   مِنَ اللَّوْمِ أَوْ سُدُّوا مَكَانَ الَّذِي سَدُّوا

أُولَئِكَ قَوْمٌ إِنْ بَنَوْا أَحْسَنُوا الْبِنَاءَ-         وَ إِنْ عَاهَدُوا أَوْفُوا وَ إِنْ عَقَدُوا شَدُّوا

فَأَنَّى يُسَدُّ ثُلْمَةُ أَخِي رَسُولِ اللَّهِ إِذْ شُفِعُوا وَ شَقِيقِهِ إِذْ نُسِبُوا وَ نَدِيدِهِ إِذْ فَشِلُوا وَ ذِي قَرْنَيْ كَنْزِهَا إِذْ فَتَحُوا وَ مُصَلِّي الْقِبْلَتَيْنِ إِذْ تَحَرَّفُوا وَ الْمَشْهُودِ لَهُ بِالْإِيمَانِ إِذْ كَفَرُوا وَ الْمُدَّعَى لِنَبْذِ عَهْدِ الْمُشْرِكِينَ إِذْ نَكَلُوا وَ الْخَلِيفَةِ عَلَى الْمِهَادِ لَيْلَةَ الْحِصَارِ إِذْ جَزِعُوا وَ الْمُسْتَوْدَعِ لِأَسْرَارِ سَاعَةِ الْوَدَاعِ إِلَى آخِرِ كَلَامِهِ» (المناقب ج 3 ص 334؛ بحار الأنوار (ط - بيروت)؛ ج ‏46 ؛ ص 317)