استاد احمد باقریان ساروی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «ارزش شیعه در سنت پیامبر (ص) پرداخت.

/270/260/21/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدا خاطرنشان کرد: احاديث شريف پيامبر صلی الله علیه و آله در فضيلت شيعه به صورت مستقل - با چشم پوشى از تفسير آيات - فراوان است؛ و در این گفتگو اين احاديث در اينجا با عنوان ‏هاى مخصوص نقل مى ‏شود.

1. شيعه، برگ شجره نبوّت

استاد باقریان افزود: از عبد الرحمن بن عوف نقل شده است كه پيامبر صلی الله علیه و آله  فرمود: «أَنَا الشَّجَرَةُ، وَ فاطِمَةُ اَصْلُها - أَوْ فَرْعُها - وَ عَلِىٌّ لِقاحُها، وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ثَمَرَتُها، وَ شيعَتُنا وَرَقُها، فَالشَّجَرَةُ اَصْلُها فى جَنَّةِ عَدْنٍ، وَ اْلاَصْلُ وَ الْفَرْعُ وَاللِّقاحُ وَ الْوَرَقُ وَ الثَّمَرُ فِى الْجَنَّةِ». (ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج 14، ص 168، ح 3505) یعنی: «من درخت [پيامبرى] هستم و فاطمه ساقه اصلى - يا ساقه فرعى - آن، على پيوند دهنده آن، حسن و حسين ميوه آن و شيعه ما برگ آن هستند، ريشه آن درخت در بهشت برين، ساقه اصلى، ساقه فرعى، پيوند، برگ و ميوه در بهشت هستند».

وی افزود: ابن جوزى در «الموضوعات» اين حديث را ساخته شده خواند و تنها دليل او اين اتهام است كه راوى - يعنى مينا غلام عبد الرحمان بن عوف - غلوّ در تشيّع داشته است.( الموضوعات، ج 2 ص 5). در نگاه ابن جوزى و برخى از علماى مدعى تسنن، احتمال شيعه بودن ملاك ضعف روايت است، اگرچه راوى موثّق باشد، شيخ محمد صالح غرسى در اين باره نوشته است: «يكى از علامت‏هاى وضع و جعل حديث كه بر شمرده‏اند اين است كه راوى رافضى و حديث در مناقب اهل بيت، يا در تضعيف كسانى باشد كه با آنان نبرد كرده‏اند». (فصل الخطاب فى مواقف الاصحاب، ص 30)؛ در حالى كه اولا آنان به عدالت همه صحابه اعتقاد دارند و غلام عبد الرحمان بن عوف نيز ظاهرا از صحابه بود؛ پس چرا حديث او معتبر نباشد؟! و بر فرض كه از تابعين باشد دليلى بر شيعه بودن او و اگر شيعه باشد دليلى بر غلوّ او وجود ندارد، افزون بر اينكه او از عبد الرحمان صحابى نقل كرده و مضمون اين حديث - چنان‏كه در ادامه مى‏خوانيد - با سندهاى ديگر با اندك تفاوت در عبارات نقل شده است.

2. شيعه، داراى فطرت توحيدى

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: حافظ كوفى از أبىّ بن كعب نقل كرده است كه گفت: من از پيامبر صلی الله علیه و آله  شنيدم مى ‏فرمود: «يا عَلِىُّ أَنْتَ وَ شيعَتُكَ عَلَى الْفِطْرَةِ، وَ سائِرُ النّاسِ مِنْهُمْ بُرَاءٌ». (مناقب الامام امير المؤمنين علیه السلام ، ج 1، ب 20، ص 224 - 227، ح 142 و ص 416 - 419، حديث 330) یعنی: «اى على! تو و شيعه ‏ات بر فطرت هستيد، و ديگر مردم اينگونه نيستند».

3. رستگارى شيعه على (ع)

استاد باقریان خاطرنشان کرد: خداوند در قرآن فرمود: «... فَمَن زُحْزِحَ عَنِ النّارِ وَ اُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ...» (آل عمران: 185) یعنی: «هر كس از آتش دوزخ دور گرديده و به بهشت در آيد رستگار است»؛.و فرمود: ... أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفائِزُونَ».(حشر: 20) یعنی: «ياران بهشت رستگارانند».؛ بنابراين رستگارى در كلام خداوند تنها از آنِ بهشتيان است.

وی افزود: در احاديث پيامبر صلی الله علیه وآله  رستگارى از آثار مهم شيعه على علیه السلام بيان شده است.

1. این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: ابن عساكر، سبط بن جوزى و گنجى شافعى، هر يك با سندى از ابو سعيد خدرى نقل كرده‏اند كه او گفت: پيامبر صلی الله علیه وآله  به على بن ابى‏طالب[علیه السلام] نگاه كرد و فرمود: «هذا وَ شيعَتُهُ هُمُ الْفائِزُونَ يَوْمَ الْقِيامَةِ» (تاريخ مدينة دمشق، ج 42، ص 333؛ تذكرة الخواص، چاپ تهران، ص 54؛ كفاية الطالب، ب 86، ص 313) يعنى: «او و شيعه او در روز رستاخيز رستگارانند».

2. وی در ادامه بیان کرد: از طريق جابر - كه در كنار كعبه قرار داشته‏اند - نقل شده است: پيامبر صلی الله علیه وآله  آن‏گاه كه ديد على مى‏آيد، فرمود: «قَدْ أَتاكُمْ أَخى» [برادرم نزد شما آمد]؛ سپس به كعبه رو كرد و با دست خود بر آن كوبيد، آن‏گاه فرمود: وَالَّذى نَفْسى بِيَدِهِ اِنَّ هذا وَ شيعَتَهُ لَهُمُ الْفائِزُونَ يَوْمَ الْقَيامَةِ». (تاريخ مدينة دمشق، ج 42، ص 371؛ خوارزمى، المناقب، ص 111، ح 120؛ ابن عقده، فضائل امير المؤمنين علیه السلام ، ص 219، ح 234؛ گنجى، كفاية الطالب، ب 62، ص 244 - 245؛ جوينى، فرائد السمطين، ج 1، ص 155 - 156، ح 118) یعنی: «سوگند به كسى كه جانم در دست او است او و شيعه او در روز رستاخيز رستگارانند».

3. وی افزود: ابن عقده با سندى از محمد بن على [امام باقر علیه السلام] نقل كرده است كه گفت: من از ام سلمه همسر پيامبر صلی الله علیه وآله  در باره على علیه السلام پرسيدم، او گفت: من از پيامبر صلی الله علیه وآله  شنيدم كه فرمود: «إنَّ عَلِيّا وَ شيعَتَهُ هُمُ الْفائِزُونَ يَوْمَ الْقِيامَةِ»  (فضائل امير المؤمنين علیه السلام ، ص 101، ح 98) یعنی: «على و شيعه او در روز رستاخيز رستگارانند».

ابن عساكر آن را با سندى ديگر از امّ سلمه، از على [علیه السلام] روايت كرده است. (تاريخ مدينة دمشق، ج 42، ص 333).

4. این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: حافظ كوفى با سندى از ام سلمه نقل كرده است كه گفت: «شيعَةُ عَلِىٍّ هُمُ الْفائِزُونَ».(مناقب الامام امير المؤمنين علیه السلام ، ج 2، ص 284، ح 749)

5. وی افزود: بلاذرى از مردى نقل كرده است كه گفت: من نزد امّ سلمه از شيعه على و عثمان ياد كردم، او گفت: «از شيعه على چه ياد مى ‏كنيد؟ در حالى كه آنان در روز رستاخيز رستگارانند».«ما تَذْكُرُونَ مِنْ شيعَةِ عَلِىٍّ؟ وَ هُمُ الْفائِزُونَ يَوْمَ الْقِيامَةِ». (أنساب الأشراف، ج 2، ص 405)

4.  آمرزش گناه شيعه

1.  استاد احمد باقریان ساروی خاطرنشان کرد: خوارزمى از طريق شيخ ابوبكر محمد بن عبداللّه نقل كرده است كه پيامبر صلی الله علیه و آله  به على فرمود: «يا عَلِىُّ اِنَّ اللّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ وَ لَأَهْلِكَ وَ لِشيعَتِكَ وَ مُحِبّى شيعَتِكَ وَ مُحِبّى مُحِبّى شيعَتِكَ، وَ أَبْشِرُ فَاِنَّكَ اْلاَنْزَعُ الْبَطينُ، مَنْزُوعٌ مِنَ الشِّرْكِ، بَطينٌ مِنَ الْعِلْمِ». )المناقب، ص 294، ح 284؛ موصلى، النعيم المقيم، ص 256(. یعنی: «اى على! خدا تو را و اهل بيت تو و شيعه تو و دوستان شيعه تو و دوستان دوستان شيعه تو را مورد مغفرت خود قرار داده است. تو را بشارت مى‏دهم كه انزع بطينى، انزع [كنده شده] از شرك بوده و شكمى پر از علم دارى».

5.  ورود با رضايت شيعه به محشر

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ابن مردويه از ابن عباس نقل كرده است كه پيامبر صلی الله علیه وآله  به على فرمود: «اِنَّكَ سَتَقْدِمُ عَلَى اللّهِ وَ شيعَتَكَ راضينَ مَرْضيينَ». )مناقب على بن ابى‏طالب(ع)، ص 187، ح 255(. یعنی: «تو و شيعه‏ات به زودى بر خدا وارد مى‏شويد، در حالى كه از خدا راضى بوده و خدا از شما راضى است.»

6.  ورود شيعه به بهشت

1.  وی افزود: از انس نقل شده است كه پيامبر صلی الله علیه وآله  فرمود: «اِذا كانَ يَوْمُ الْقِيامَةِ يُنادُونَ عَلِىَّ بْنَ أَبى طالِبٍ بِسَبْعَةِ أَسْماءٍ: يا صِدّيقُ، يا دالُّ، يا عابِدُ، يا هادِىُ، يا مَهْدِىُّ، يا فَتى، يا عَلِىُّ، مُرُّوا أَنْتَ وَ شيعَتُكَ اِلَى الْجَنَّةِ بَغَيْرِ حِسابٍ». (خوارزمى، المناقب، ص 319، ح 323(. یعنی: «آن‏گاه كه روز رستاخيز فرا برسد على بن ابى‏طالب را با هفت نام مى‏خوانند: اى صدّيق، اى دلالت كننده، اى عبادت كننده، اى هدايت كننده، اى هدايت شده، اى جوان‏مرد، اى على! تو با شيعه‏ات بدون حساب به بهشت برويد.»

2.  استاد باقریان خاطرنشان کرد: ابن عقده با سندى از زيد بن على نقل كرده است كه گفت: پدرم از پدر خود حسين بن على علیه السلام نقل كرده است كه پيامبر صلی الله علیه وآله  به على بن ابى‏طالب[علیه السلام] فرمود: «أَنْتَ يا عَلِىُّ وَ أَصْحابُكَ فِى الْجَنَّةِ، أَنْتَ يا عَلِىُ وَ أَتْباعُكَ فِى الْجَنَّةِ». (فضائل امير المؤمنين، ص 200، ح 204(. یعنی: «تو اى على با يارانت در بهشت خواهيد بود، تو اى على با پيروانت در بهشت خواهيد بود.»

3.   وی اضافه نمود: از انس بن مالك روايت شده است كه پيامبر صلی الله علیه وآله  فرمود: «يَدْخُلُ منْ أُمَّتى الْجَنَّةَ سَبْعُونَ أَلْفا لا حِسابَ عَلَيْهِمْ» [هفتاد هزار تن از امّت من بدون حساب به بهشت مى‏روند]؛ سپس پيامبر صلی الله علیه وآله  به على رو كرد و فرمود: هُمْ مِنْ شيعَتِكَ، وَ أَنْتَ اِمامُهُمْ». (ابن مغازلى، مناقب على بن ابى طالب علیه السلام ، ص 293، ح 335؛ محمّد بن سليمان، مناقب الامام امير المؤمنين علیه السلام ، ج 2، ص 285، ح 751(. یعنی: «آنان از شيعيان تو هستند و تو امام آنان هستى».

4.   این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: از ابو رافع نقل شده است كه پيامبر صلی الله علیه وآله  به على فرمود: «أَنْتَ وَ شيعَتُكَ تَرِدُونَ عَلَىَّ الْحَوْضَ، رُوّاتا مَرْويّينَ مُضيئَةً وَجُوهُكُمْ، وَ اِنَّ عَدُوَّكَ يَرِدُونَ عَلَىَّ الْحَوْضَ ظَمَأءَ مُقَبَّحينَ». (سمهودى، جواهر العقدين، القسم الثانى، ج 1، ص 177 - 178؛ صاعدى، المقتطفات من كتاب فضائل الصحابه، فصل 12، ص 285، ح 323/1(. یعنی: «تو و شيعيانت در حوض كوثر نزد من وارد مى‏شويد، در حالى كه سيرآب و سيرآب شده با چهره‏هايى نورانى هستيد و دشمنان تو در حوض كوثر بر من وارد مى‏شوند در حالى كه تشنه‏كام زشت چهره هستند.»

5.  وی افزود: سمهودى از على [علیه السلام] نقل كرده است كه پيامبر صلی الله علیه وآله  فرمود: «اَلسّابِقُونَ إلى ظِلِّ الْعَرْشِ يَوْمَ الْقِيامَةِ طُوبى لَهُمْ». [«پيشى گيرندگان به سايه عرش در روز رستاخيز خوشا به آنان»]، از پيامبر صلی الله علیه وآله  پرسيدند: «اى پيامبر خدا! آنان چه كسانى هستند؟»، فرمود: «شيعَتُكَ يا عَلِىُّ وَ مُحِبُّوكَ» )جواهر العقدين، القسم الثانى، ج 1، ص 178) یعنی: «اى على! شيعه و دوستداران تو هستند».

6.   استاد باقریان در ادامه بیان کرد: خوارزمى با سندى از فاطمه دختر حسين علیه السلام ، او از پدر و نيز از عموى خود حسن بن علىّ علیه السلام نقل كرده است كه گفته‏اند: امير المؤمنين على بن ابى‏طالب علیه السلام گفت: پيامبر صلی الله علیه وآله  فرمود: [در هنگام معراج] آن‏گاه كه به بهشت داخل شدم، در آن‏جا درختى را ديدم كه زيور و پارچه مى‏روياند، در زير آن اسب ابلق و در وسط آن حور العين و در بالاى آن رضوان خدا قرار داشت، گفتم: اى جبرئيل اين درخت براى كيست؟ گفت: اين درخت براى پسر عمويت على بن ابى ‏طالب است، آن‏گاه كه خدا به مخلوق فرمان مى‏دهد به بهشت داخل شوند شيعه على را مى‏آورند، تا به اين درخت مى‏رسند و بر آنان زيور و لباس بهشتى مى‏پوشانند و بر اسب ابلق سوار مى‏شوند و منادى ندا مى‏دهد: اينان شيعه على بن ابى‏طالب هستند، بر آزار بردبار بودند و امروز به آنان عطا شده است».( )المناقب، ص 73، ح 52(.

7.  وی خاطرنشان کرد: خوارزمى با سندى از سلمان فارسى نقل كرده است كه پيامبر صلی الله علیه وآله  به على فرمود: «تَخْتِمْ بِالْيَمينِ تَكُنْ مِنَ الْمُقَرَّبينَ» [انگشترى را در دست راست بگذار از مقرَّبان مى‏شوى]، گفت: اى پيامبر [مقرّبان چيست؟] و اى پيامبر چه انگشترى بگذارم؟»، فرمود: «بِالْعَقيقِ الاَحْمَرِ فَاِنَّهُ جَبَلٌ أَقَرَّ لِلّهَ بِالْوَحْدانِيَّةِ، وَ لِىَ بِالنُّبُوَّةِ، وَ لَكَ بِالْوَصِيَّةِ، وَ لِوُلْدِكَ بِالاِمامَةِ، وَ لِمُحِبّيكَ بِالْجَنَّةِ، وَ لِشيعَةِ وُلْدِكَ بِالْفِرْدَوْسِ». (المناقب، ص 326، ح 335(. یعنی: «با عقيق سرخ، زيرا آن [عقيق سرخ] كوهى است كه براى خدا به يگانگى او، براى من به پيامبرى من، براى تو به وصىّ بودن تو، براى فرزندان تو به امامتشان، براى دوستداران تو به بهشت و براى شيعه فرزندان تو به فردوس اعتراف كرده است.»

 8. وی افزود: از ابوهريره نقل شده است كه پيامبر صلی الله علیه وآله  [به على علیه السلام] فرمود: «وَ كَأَنّى بِكَ وَ أَنْتَ عَلى حَوْضى، تَذُودُ عَنْهُ النّاسَ وَ أَنَّ عَلَيْهِ لَاَباريقَ مِثْلَ عَدَدِ نُجُومِ السَّماءِ وَ اِنّى وَ أَنْتَ وَالْحَسَنُ وَالْحُسَيْنُ وَ فاطِمَةُ وَ عَقيلٌ وَ جَعْفَرٌ فِى الْجَنَّةِ اِخْوانا عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلينَ، أَنْتَ مَعى وَ شيعَتُكَ فِى الْجَنَّةِ» ثُمَّ قَرَأَ: «إخْوانا عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلينَ» [الحجر:47] لا يَنْظُرُ أَحَدٌ فى قَفا صَاحِبِهِ». )مجمع الزوائد 9:173(. یعنی: «گويا من تو را در حوض كوثرم مى‏بينم كه مردم را از آن مى‏رانى، بر كنار آن جام‏هايى به تعداد ستارگان است و من، تو، حسن، حسين، فاطمه، عقيل و جعفر در بهشت برادرانه بر روى تخت‏ها رو به روى يكديگر خواهيم بود، تو با من حواهى بود و شيعه تو در بهشت هستند»؛ سپس پيامبر صلی الله علیه وآله  اين آيه را خواند: «برادرانه بر روى تخت‏هايى رو به روى يكديگر»هيچ‏يك پشت گردن ديگرى را نگاه نمى‏كند». آن مردمى كه على علیه السلام آنان را از حوض كوثر مى ‏راند و دور مى ‏گرداند منافقان‏اند.