به مناسبت فرا رسیدن اربعین حسینی، استاد علی احمدپور، از اساتید سطوح عالی حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی نشست دوره‌ای اساتید، به تحلیل ابعاد معرفتی زیارت اربعین و نقش این مناسبت در هدایت انسان از شقاوت به سوی سعادت پرداخت.

/270/260/21/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو با استناد به روایت امام صادق (علیه السلام) مبنی بر اینکه «هر کس حسین (ع) را با شناخت حقش زیارت کند، خداوند او را سعادتمند می‌گرداند حتی اگر شقاوتمند باشد»، به تحلیل دو مسیر بنیادین در زندگی انسان پرداخت. وی تصریح کرد: انسان در مسیر هستی، میان دو مقصد قرار دارد؛ یا به سوی جنتی می‌رود که تجلی تمام نعمت‌هاست و یا به سوی جهنمی که سراسر درد و رنج است. سعادت و شقاوت، در گرو رفتارهای ما و پذیرش الگوهای الهی است.

تقابل عقل و هوای نفس؛ رزمگاه میل انسان

استاد احمدپور در تبیین ماهیت «زیارت» از منظر لغوی و معرفتی، آن را به معنای «میل کردن» دانست و افزود: انسان در دنیا مانند درختی است که بادهای مختلف بر او می‌وزد. دو نیروی متضاد ما را به دو سو می‌کشانند؛ یکی "هوای نفس" است که انسان را به سوی غفلت، ضلالت و مرتبه‌ای کمتر از حیوانیت سوق می‌دهد و دیگری "عقل" است که انسان را به سوی کمال و سعادت رهنمون می‌سازد.

وی با اشاره به عبارت «سعد من والاکم» تأکید کرد: «زیارت امام حسین (ع) در حقیقت، میل کردن با عقلانیت است. وقتی زائر با شناخت حق، به سوی امام حرکت می‌کند، در واقع عقلش او را از مسیر غلط به سوی مسیر درست و کمال رهنمون شده است.

امام حسین (ع)؛ نجات‌بخش از جهالت و حیرت ضلالت

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در تحلیل آثار زیارت اربعین، به ایثار امام حسین (ع) اشاره کرد و افزود: امام صادق (ع) در توصیف امام حسین (ع) می‌فرماید ایشان جان خود را فدای بندگان کرد تا آنان را از جهالت و حیرت ضلالت نجات دهد «بذل مهجته فیک لیستنقذ عبادک من الجهالة و حیرة الضلالة»

وی یکی از پیام‌های کلیدی اربعین را «رهایی از جهل به خویشتن» دانست و تبیین کرد: در پیاده‌روی اربعین، انسان با دیدن اقشار مختلف از تمام سنین و طبقات، به این حقیقت می‌رسد که هر کسی با دردی خاص در دل دارد و به سوی طبیبی حاذق حرکت می‌کند. این مسیر، فرصتی است تا انسان با تکیه بر آیه "بل الإنسان علی نفسه بصیرة" (بلکه انسان نسبت به خودش بیناست)، خودشناسی یابد و از زنجیرهای گناه و غفلت رهایی جوید.»

از خودشناسی تا هدایت دیگران؛ درس بزرگ کربلا

استاد احمدپور تأکید کرد: هدف از شناخت خویشتن در مسیر اربعین، رسیدن به توانایی هدایت دیگران است. امام حسین (ع) در کربلا به ما می‌آموزد که چگونه می‌توان حتی در سخت‌ترین شرایط، دیگران را هدایت کرد؛ چنان‌که حتی نصرانیان را به سوی سعادت رهنمون شد. هدف نهایی این سلوک، رسیدن به مقامی است که زائر در صف یاران راستین قرار گیرد و با سلام بر انصار رسول‌الله (ص) و امیرالمؤمنین (ع) و اباعبدالله (ع)، به جامعیت ایمانی دست یابد.

از آزادی حقیقی تا زیست به سبک حسینی

استاد حوزه علمیه قم در ادامه تحلیل خود، به مقام «آزادی» در مکتب عاشورا پرداخت و با اشاره به عبارت امام حسین (ع) خطاب به حرّ بن یزید ریاحی («أنت حرّ کما سمّتک أمّک»)  ابراز داشت: امام حسین (ع) به انسان می‌آموزد که هدف از خلقت، صرفاً نیازهای مادی چون خوردن و خوابیدن نیست؛ بلکه انسان باید در این دنیا به گونه‌ای زندگی کند که بودنش اثر مثبتی بر جهان داشته باشد.

وی با استناد به توصیه‌ی امیرالمؤمنین علی (ع) در نهج البلاغه، در مورد معاشرت با مردم («خالطوا الناس...» - با مردم چنان معاشرت کنید که اگر بمیرید بر شما گریه کنند و اگر بمانید مشتاق شما باشند)، تأکید نمود: زیارت امام حسین (ع)، زائر را از شقاوت به سعادتی می‌رساند که زندگی او را در همین دنیا بهشتی می‌کند و او را به سوی اصلاح بنیادین خویشتن سوق می‌دهد.

شهادت و سعادت؛ از الگوهای الهی تا رهبر شهید

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در تحلیلی درباره پیوند میان ایثار و سعادت، به مقام شهدای دین و ناموس اشاره کرد و افزود: سعادتمندترین انسان‌ها کسانی هستند که هستی خود را در راه حق دادند. در این میان، رهبر شهید ما الگویی جامع از این مسیر بود. ایشان با زیارت امام حسین (ع) به سوی ملکوت رفتند و با بازگشت به میان مردم، راه تداوم این مکتب را نشان دادند.

وی با اشاره به بصیرت رهبر شهید انقلاب (قدّس سرّه) در برابر طاغوت و ذکر عبارت «مثلی لا یبایع مثل یزید» خاطرنشان کرد: ایشان در جوانی به صورت گمنام به زیارت آمدند و با میل به سوی سعادت، از تعلقات دنیوی گسستند. تشییع حماسی ایشان در عراق، در واقع پاسخ مردم به این زیست حسینی بود؛ گویی جهانیان به ایشان گفتند: ما از تو آموختیم که چگونه حسینی زندگی کنیم و حسینی رخت از جهان ببریم.

اربعین؛ تجلی عشق و بازگشت به حقیقت

استاد احمدپور در پایان گفتگو، با اشاره به مناظر عاطفی پیاده‌روی اربعین و مشاهده جوانانی که پا برهنه در این مسیر گام برمی‌دارند، این پدیده را تجلی عشقی وصف‌ناپذیر دانست. وی اظهار داشت: ذات انسان حق‌طلب است و هرچند نعمات دنیا پایان‌پذیرند (و ما عندکم ینفد و ما عند الله باق)، اما جاذبه‌ی حقیقتِ حسین (ع) می‌تواند هر انسانی را، حتی اگر در مسیر غلط باشد، با یک عنایت الهی از نقطه صفر به اوج کمال برساند.

وی در جمع‌بندی نهایی تأکید کرد: زیارت از ته دل، چه در اربعین و چه در دیگر ایام، توانایی آن را دارد که انسان را از مسیر شقاوت به سوی سعادت هدایت کند. امید ما این است که همگی از زائرانی باشیم که با این حرکت معنوی، از دایره شقاوت خارج شده و در زمره سعادتمندان قرار بدهیم.