استاد محمد ابراهیمی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی نشست دوره‌ای اساتید به موضوع «اصول تعالی در زندگی فردی و اجتماعی: از توجه به آخرت تا مهارتهای ارتباطی و توکل» پرداخت.

/270/260/22/

اولویت‌بندی اهداف؛ کار برای آخرت

استاد ابراهیمی با تأکید بر اهمیت تنظیم اولویت‌های زندگی، به حدیث قدسی و روایات نبوی در تبیین رابطه میان توجه به آخرت و آرامش دنیوی اشاره کرد و افزود: بزرگترین موفقیت، تمرکز بر هدف نهایی انسان است.

وی در این راستا به حدیث نبوی استناد نمود: «مَن أصبَحَ وأمسَى و الآخِرةُ أكبرُ هَمِّهِ جَعلَ اللّهُ الغِنى في قلبِهِ، و جَمَع لَه أمرَهُ، و لَم يَخرُج مِن الدُّنيا حتّى يَستكمِلَ رزقَهُ؛ هر آن كس كه در شب و روز، بزرگترين همّش آخرت باشد، خداوند بى نيازى را در دل او جاى مى دهد و كارش را سامان مى بخشد و از دنيا نمى رود مگر وقتى كه روزى اش را كامل دريافت كرده باشد.»

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در بیان ادامه روایت نبوی (ص) اظهار داشت: «و مَن أصبحَ وأمسَى والدُّنيا أكبرُ هَمِّهِ جَعَلَ اللّهُ الفَقْرَ بينَ عينَيهِ، وشتَّتَ علَيهِ أمْرَه، ولَم يَنَلْ مِن الدُّنيا إلّا ما قُسِمَ لَهُ؛ و هر آن كس كه شب و روز، بزرگترين همّش دنيا باشد، خداوند فقر را در بين دو چشم او قرار مى دهد و كارش را پريشان مى سازد و از دنيا به چيزى بيش از قسمت خود نمى رسد.» (میزان الحکمه؛ بحار الأنوار: ۷۷/ ۱۵۱/ ۱۰۴)

مهارت‌های ارتباطی؛ خانه به عنوان نخستین گام اجتماعی شدن

استاد محمد ابراهیمی در ادامه با نگاهی روان‌شناختی و تربیتی، به اهمیت نقش خانواده در تربیت فرزندان پرداخت و گفت: بسیاری از مشکلات اجتماعی کودکان، ریشه در فضای حاکم بر خانه دارد. برای اینکه فرزندان بتوانند روابط سالمی با جامعه برقرار کنند، والدین باید نخستین تجربه دوستی را برای آنان رقم بزنند.

وی تأکید کرد: رابطه با فرزند نباید صرفاً مبتنی بر نصیحت یا کنترل باشد؛ بلکه باید بر پایه شنیدن بدون قضاوت، بازی و گفتگوی واقعی استوار گردد. وقتی کودک محبت بی‌قید و شرط را از والدین تجربه کند، در واقع نخستین گام‌های اجتماعی شدن را در محیط امن خانه برمی‌دارد.

الگوی کمال؛ فضائل اخلاقی امام حسن مجتبی (ع)

این استاد در بخش دیگری از سخنان خود، به تبیین جایگاه والای امام حسن مجتبی (ع) پرداخت و ایشان را الگوی عابدترین و زاهدترین مردم زمان خود معرفی کرد. وی با نقل روایتی از امام صادق (ع) یا امام زین ‌العابدین (ع) [بسته به متن اصلی]، به ویژگی‌های معنوی ایشان اشاره کرد: «إنَّ الحَسَنَ بنَ عَليِّ بنِ أبي طالِبٍ عليه السلام كانَ أعبَدَالناسِ في زَمانِهِ وَأزهَدَهُم وَ أفضَلَهم...» (امام حسن بن علی (ع) عابدترین، زاهدترین و بافضیلت‌ترین مردم روزگار خود بود).

وی در ادامه با ذکر مصادیق، از خشوع ایشان در برابر مرگ، قیامت و صحنه حساب الهی سخن گفت و فرمود: «هرگاه از حاضر شدن در دادگاه عدل الهی سخن به میان می‌آمد، چنان فریادی می‌زد که از هوش می‌رفت و در نماز، بدنش در پیشگاه پروردگار می‌لرزید.» (الأمالي للصدوق، ص ۲۴۴؛ منتخب میزان الحکمه)

توکل؛ رکن بنیادین ایمان و دژ حکمت

استاد محمد ابراهیمی به بررسی جایگاه «توکل» در نظام اعتقادی پرداخت و آن را مایه نجات و پایداری انسان دانست. وی با استناد به آیات قرآن کریم خاطرنشان کرد: در سوره مبارکه آل عمران می خوانیم: «وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللّه إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ.» (و در کارها با آنان مشورت کن و چون تصمیم گرفتی بر خدا توکل کن، زیرا خدا توکل‌کنندگان را دوست می‌دارد. سوره آل عمران: ۱۵۹).

وی همچنین با تأکید بر حیات و جاودانگی خداوند، یادآور گردید: در سوره مبارکه فرقان آمده است: «وَتَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَسَبِّحْ بِحَمْدِهِ وَكَفَى بِهِ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرًا.» (و بر آن زنده که نمی‌میرد توکل کن و به ستایش او تسبیح گو و همین بس که او به گناهان بندگانش آگاه است. سوره فرقان: ۵۸).

این استاد حوزه علمیه قم ابراز داشت: امیرالمؤمنین علی (ع)، توکل را رکن اصلی ایمان و دژ مستحکم حکمت معرفی می کنند و می فرمایند: «الإيمانُ لَهُ أركانٌ أربعَةٌ: التَّوكُّلُ علَى اللّه، وتَفويضُ الأمرِ إلَى اللّه، والرِّضا بِقَضاء اللّه، والتِّسليمُ لأمرِ اللّه عَزَّوجلَّ.» (ایمان چهار رکن دارد: توکل بر خدا، واگذاری کار به خدا، راضی بودن به قضای الهی و تسلیم بودن در برابر فرمان خداوند. الکافی: ج ۲، ص ۴۷).