استاد علی فرحانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی، به موضوع « تبیین جامعه‌شناسی قرآنیِ رستاخیز امت» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد درس خارج حوزه در تبیین معنای شهادت و دلگرمی برای مسیر مجاهدت اظهار داشت: در سوره مبارکه آل عمران می خوانیم: «وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ...»

وی با تبیین این آیه شریفه خاطرنشان کرد: ضمیر «علیهم» در آیه شریفه، می‌تواند خطاب به شهیدان  باشد، یا خطاب به ما که در این دنیا هستیم؛ اما نتیجه واحد است؛ چرا که این پیام، اعلام رسمی خداوند است که راه مجاهدت در سَبِیل‌الله اگرچه با دشواری‌هایی همراه است، اما عاقبتی بی‌نظیر دارد.

وی ابراز داشت: در پایان این راه، دیگر خبری از ترس و اندوه نیست؛ چرا که این دو عامل، اصلی‌ترین آزاد دهنده های روان انسان هستند. خیل عظیم شهیدان با این پیغام الهی، در واقع به جامعه مؤمن که در راه خدا قدم برمی‌دارد، دلگرمی و امید می‌بخشند.

بازتعریف سیاست و گفتگوی اجتماعی

استاد فرحانی در ادامه گفتگو با نگاهی تحلیلی به جایگاه گفتمان عمومی، سیاست را نه هیاهو و جنجال، بلکه عرصه‌ای برای «اندیشه‌ورزی» تعریف کرد. وی افزود: گفتگوی اجتماعی نباید برساخت ذهنی و یک‌طرفه گوینده باشد، بلکه باید بستری برای «کشف حقیقت» فراهم آورد.

استاد حوزه علمیه قم با اشاره به ضرورت گذار از «هیاهومحوری» به «بنیان‌محوری» اظهار داشت: هر سخنی، از هر ساحت علمی، فلسفی، جامعه‌شناختی یا قرآنی که برآمده باشد، باید با بنیان‌های معرفتی سنجیده شود؛ تنها با این رهیافت است که هیاهوها به هدایت‌های عالمانه بدل می‌شوند.

رستاخیز جمعی و ایستادگی تاریخی مردم

استاد درس خارج حوزه علمیه با اشاره به شکوه ایستادگی ملت، مردمی که با استقامت در گرما و سرما و در میان اشک و سختی‌ها پای انقلاب ایستادند را پدیده‌ای «رستاخیزگونه» دانست و یادآور گردید: این رستاخیز جمعیِ مردم غیرمعصوم در آستانه ظهور، برای امام و نبی یا همان «انسان کامل»، سه نوع رفاه بی‌بدیل را به ارمغان می‌آورد: «رفاه معنوی، رفاه اجتماعی و رفاه اخروی.»

تأملی در جامعه‌شناسی قرآنیِ تشییع: ودیعه با پیکر یا رستاخیز امت؟

استاد علی فرحانی در بخش پایانی سخنان خود، با نگاه به واقعه تشییع رهبر شهید انقلاب (ره)، به تحلیل جامعه‌شناسی قرآنی پرداخت و تصریح کرد: تشییع پیکر امام شهید، در بستر خود، واقعه عینی رستاخیز عمومی را در منظومه قرآن کریم به نمایش گذاشته است.

وی با تبیین این نکته که «امت» در نگاه قرآن، فراتر از مجموعه‌ای از افراد، موجودی دارای حیات، ممات، رشد و صعود مستقل است، افزود: در لحظه بارش سحاب رحمت الهی، امام و امت در یک انگاره استکمالی غوطه ور می‌شوند؛ اما در این میان، برخی از خواص به دلیل پناه گرفتن در سایه تعلقات و محاسبات شخصی، از این فیض عظیم بی‌بهره می‌مانند.

استاد حوزه علمیه قم با تفکیک میان دو مفهوم بنیادین «بعثت» (به عنوان آغاز حرکت و افق‌گشایی) و «رستاخیز» (به عنوان هنگامه دریافت نهایی)، واقعه تشییع را محل تلاقی این دو دانست و آن را «وداعی با پیکر شهید و سلامی بر پیکر برانگیخته امتی که به رستاخیز خویش رسیده است» توصیف کرد که افقی نو در فلسفه تاریخ و جامعه‌شناسی سیاسی اسلام می‌گشاید.