استاد حسین اعلمی، از اساتید سطوح عالی حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی «نشست دوره‌ای اساتید»، به بررسی ابعاد مختلف سیره امام حسن مجتبی (ع) با محوریت اخلاق و دفاع از ولایت امیرالمؤمنین (ع) پرداخت.

/270/260/21/

شجاعت در کودکی؛ نخستین گام در دفاع از حق

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: سیره امام مجتبی (ع) از زوایای متعددی قابل بررسی است که از آن جمله می‌توان به جایگاه اخلاقی و دفاع جانانه ایشان از ولایت حضرت علی (ع) اشاره کرد. در روایات نقل شده، امام مجتبی (ع) در سن هفت سالگی با شجاعتی مثال‌زدنی در برابر خلیفه اول ایستادند و با درخواست از ایشان برای ترک منبر، اعلام کردند که این جایگاه متعلق به پدرشان است. نکته حائز اهمیت این است که حضرت علی (ع) در همان مجلس تصریح کردند که این سخنان از سوی ایشان آموزش داده نشده، بلکه برآمده از بصیرت و احساس درونی امام مجتبی (ع) بوده است.

هم‌سویی امام مجتبی (ع) و امام حسین (ع) در مقابله با طاغوت

استاد اعلمی با اشاره به پیوستگی مسیر دو امام، افزود: هم امام مجتبی (ع) و هم امام حسین (ع) در دفاع از ولایت و مقابله با خاندان ابوسفیان هم‌سره بودند. برای نمونه می‌توان به خطبه امام حسین (ع) در منا در سال ۵۸ هجری اشاره کرد؛ زمانی که معاویه در اوج قدرت بود و امام حسین (ع) در برابر جمعیتی متشکل از اصحاب پیامبر (ص) و تابعین، به تبیین حقیقت ولایت، امر به معروف و نهی از منکر و افشای ماهیت طاغوتی حاکمان پرداختند.

نقش کلیدی امام مجتبی (ع) در بحران‌های سیاسی و نظامی

وی در ادامه به بررسی اقدامات عملی امام مجتبی (ع) در دوران زندگی اشاره کرد و گفت: دفاعات جانانه ایشان تنها به سخن محدود نمی‌شد. برای مثال، در زمان آشوب‌ها و هجوم مردم به خانه عثمان، ایشان تلاش‌های بسیاری برای جلوگیری از فاجعه کردند. همچنین در جریان جنگ جمل، نقش امام مجتبی (ع) در آرام کردن اوضاع و مدیریت بحران بسیار برجسته بود. حتی در مواردی که افرادی نظیر محمد حنفیه در مأموریت‌های نظامی به نتیجه مطلوب نرسیدند، این امام مجتبی (ع) بود که با تدبیر و دفاع از مقام ولایت، توانستند گره‌های دشواری را بگشایند.

سیره اخلاقی؛ تبدیل دشمن به محب

استاد اعلمی در تبیین وجه اخلاقی سیره حضرت ابراز داشت: سخاوتمندی و تواضع امام مجتبی (ع) در سطح بی‌نظیری بود؛ از حج‌های پیاده و برهنه تا تقسیم اموال در میان فقرا. نمونه بارز این اخلاق را در برخورد ایشان با مردی شامی می‌بینیم که توسط معاویه برای تخریب امام تحریک شده بود. اما امام با مهربانی و پذیرفتن او در خانه خود، باعث شدند آن شخص از شدیدترین دشمنان به یکی از محبان ایشان تبدیل شود.

پاسخ به شبهات؛ تفاوت صلح امام مجتبی (ع) با مذاکره در عصر حاضر

این استاد حوزه علمیه قم به شبهاتی که برخی راجع به «صلح امام مجتبی (ع)» و ارتباط آن با مذاکرات فعلی با آمریکا مطرح می‌کنند، پاسخ داد و تصریح کرد:  نباید میان صلح استراتژیک امام مجتبی (ع) و شرایط امروز ما شباهتی قائل شد. صلح امام (ع) در شرایطی رخ داد که حتی نزدیک‌ترین یاران و خویشاوندانشان، از جمله عبیدالله بن عباس با ۸ هزار نیرو، به آن‌ها خیانت کرده و به دام معاویه افتاده بودند.

وی اضافه نمود: امروز ما با ملتی بیدار در خیابان‌ها و رزمندگانی صبور و صلاحت در میدان نبرد داریم. این یک معجزه الهی است که دیگر گزینه‌های تسلیم و "انبرهای کاغذی" برای ما وجود ندارد. لذا تلاش برای ایجاد شبهه در ذهن جوانان از طریق مقایسه نادرست صلح امام (ع) با مذاکرات فعلی، کاملاً مردود است. ما در مسیری هستیم که بر پایه عزت و پیروزی است، نه تسلیم در برابر دشمن.

فلسفه صلح امام مجتبی (ع)؛ صیانت از دین و میراث نبوی

استاد حسین اعلمی با اشاره به این نکته که امام مجتبی (ع) از دوران کودکی مدافع جدی ولایت امیرالمؤمنین (ع) بودند، یادآور گردید: حتی در منابع اهل‌سنت، از جمله کتاب "إنصاف الأشراف"، دفاعات جانانه ایشان ثبت شده است. اما در مورد جریان صلح، باید توجه داشت که امام (ع) به دلیل مصلحت دین و اسلام و برای جلوگیری از هدر رفتن زحمات پیامبر اکرم (ص) و حضرت علی (ع)، تن به صلحی ناگزیر و ناعادلانه دادند تا از نابودی کامل بنیان‌های اسلام جلوگیری کنند.»

کینه استراتژیک معاویه؛ فراتر از طلب خلافت

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در تحلیل اهداف معاویه اظهار داشت: به باور من، هدف معاویه تنها دستیابی به مقام خلافت نبود، بلکه او در پی نابودی کلی اسلام و ریشه‌کن کردن نام آل‌محمد (ع) بود. در روایاتی نقل شده که معاویه با کینه شدیدی می‌گفت: "ابوبکر و عمر خلافت کردند اما نامی از آن‌ها نماند؛ اما این پسر هاشم (پیامبر اکرم ص) است که روزی پنج بار نامش در اذان‌ها برده می‌شود و ما می‌خواهیم این زنجیره قطع شود."

وی در ادامه خاطرنشان کرد: امام مجتبی (ع) و امام حسین (ع) از همان کودکی این ماهیت تخریب‌گر معاویه را شناسایی کرده بودند. هر دو امام در یک مسیر بودند؛ اگر امام حسین (ع) جای امام مجتبی (ع) بود، همان تدبیر صلح را به کار می‌بست و اگر امام مجتبی (ع) در شرایط امام حسین (ع) قرار داشت، همان قیام باشکوه را رقم می‌زد؛ زیرا هر دو در سدّی در برابر تلاش‌های معاویه برای نابودی دین ایستاده بودند.

تحلیل تطبیقی؛ صلح امام مجتبی (ع) در برابر پیمان‌های سیاسی معاصر

در پاسخ به پرسش خبرنگار در مورد تطبیق آیه ۶۲ سوره انفال («و إن جنحوا للسلم فاجنح لها») با پیمان‌نامه‌های سیاسی معاصر (مانند پیمان هسته‌ای) و مقایسه آن با صلح امام مجتبی (ع)، استاد اعلمی تأکید کرد: مقایسه صلح امام مجتبی (ع) با تفاهمات سیاسی امروز، مقایسه‌ای بسیار سطحی و نادرست است. ما امروز برخلاف دوران امام (ع)، از نیروهای متعهد در جبهه‌ها و حمایت مردمی گسترده در خیابان‌ها برخورداریم.

وی با نقد رویکرد اعتماد به وعده‌های آمریکا افزود: تعجب‌آور است که برخی تصور می‌کنند آمریکا به سادگی تفاهم‌نامه‌ها را امضا می‌کند. تاریخ نشان داده است که آمریکا همواره به دنبال امتیاز است و در نهایت پیمان‌ها را زیر پا می‌گذارد. این دقیقاً مشابه رفتار معاویه بود که پس از امضای صلح‌نامه، تمام مفاد آن را نادیده گرفت، پیمان را زیر پا گذاشت و به ستم‌های خود علیه امیرالمؤمنین (ع) و پیروانشان ادامه داد.

این استاد حوزه علمیه قم این بخش خاطرنشان کرد: همان‌طور که معاویه از صلح برای مسلّح کردن خود و ضربه زدن به مخالفان استفاده کرد، آمریکا نیز از تفاهمات برای بازسازی توان خود بهره می‌جوید. لذا این پرسش که "چرا ایران به آمریکا اجازه تنفس می‌دهد"، ریشه در عدم درک ماهیت فریبکارانه دشمن دارد. ما باید بدانیم که دشمن هرگز به دنبال صلح پایدار نیست، بلکه از هر فرصتی برای بازگشت به نقشه‌های قبلی خود استفاده می‌کند.

پیروزی اراده بر قدرت مادی؛ از بدر تا عصر حاضر

استاد اعلمی در تبیین ماهیت پیروزی‌های جمهوری اسلامی، با اشاره به تحلیل‌های راهبردی، خاطرنشان کرد: برخی تصور می‌کنند که در برابر دشمن باید فرصت داد یا به دنبال مذاکراته‌ای باشند که تنها به نفع مستکبران باشد؛ اما تاریخ نشان داده است که وقتی اراده‌ای استوار در کار باشد، برتری تجهیزات تعیین‌کننده نیست.

وی با استناد به سخنان آیت‌الله العظمی جوادی آملی مدّ ظلّه در مورد تقابل با قدرت‌های جهانی افزود: ما امروز با ائتلافی از ابرقدرت‌ها روبرو هستیم که نه تنها برخی کشورهای عربی، بلکه قدرت‌های پنهانی چون انگلیس و سایر کشورهای اروپایی نیز در پشت آن‌ها هستند. اما همان‌گونه که خداوند در جنگ بدر، گروهی کوچک ۳۱۳ نفر را در برابر سپاهی هزار نفره پیروز گرداند، امروز نیز جمهوری اسلامی ایران را در برابر این جبهه جهانی پیروز ساخته است.

افول قدرت پوشالی مستکبران و پیروزی نهایی

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در پایان گفتگو، با اشاره به ناکامی‌های اخیر دشمنان، خاطرنشان کرد: تحلیل‌های خود دشمن نشان می‌دهد که آن‌ها توان رویارویی واقعی را ندارند. اکنون مشخص شده است که قدرت افرادی چون بایدن، قدرتی پوشالی بوده و تمام گزینه‌هایی که بر روی میز داشتند، به شکست انجامیده است.

استاد اعلمی با ابراز اطمینان از پیروزی نهایی، خاطرنشان کرد: ایران امروز با ابزارهای جدید و شروطی استوار، ابتکار عمل را در دست دارد و دشمن دیگر توان پیشبرد نقشه‌های قبلی خود را ندارد. پیروزی نهایی قطعی است و هر کسی که با بصیرت به میدان‌ها بنگرد، متوجه خواهد شد که دوران تسلیم پایان یافته و دوران عزت و اقتدار جایگزین شده است.