استاد روح الله حریزاوی، قائم‌مقام سازمان تبلیغات اسلامی و از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره‌ای اساتید به موضوع «ضرورت جهاد تبیین در عصر آخرالزمان و تحلیل روان‌شناختی امید در قرآن» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو با استناد به آیه ۱۰۴ سوره مبارکه نساء: «وَلَا تَهِنُوا فِي ابْتِغَاءِ الْقَوْمِ ۖ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ ۖ وَتَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ مَا لَا يَرْجُونَ ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا» (و در تعقیب و جستجوی دشمن سستی نکنید. اگر شما درد و رنج می‌بینید، آنان نیز چون شما درد و رنج می‌بینند، و شما چیزی را از خدا امید دارید که آنان امید ندارند؛ و خدا همواره دانا و حکیم است)، به تبیین تفاوت بنیادین میان مؤمن و کافر در مواجهه با سختی‌ها پرداخت.

جهاد تبیین؛ فریضه‌ای قطعی و فوری در عصر آخرالزمان

قائم‌مقام سازمان تبلیغات اسلامی در این گفتگو، «جهاد تبیین» را یک فریضه قطعی و فوری در عصر آخرالزمان دانست. وی تأکید کرد که در این دوران، تلاش‌های شیطان برای سرگرم کردن انسان‌ها به دنیا به اوج خود رسیده است، به گونه‌ای که بسیاری از حقایق واضح الهی بر انسان پوشانده می‌شود.

ایشان با اشاره به لزوم تبیین برای دسترسی به بطون قرآن کریم، خاطرنشان کرد: قرآن کریم دارای ظاهر و باطن است و برای پی بردن به حقایق و بواطن آن، نیاز مبرمی به تبیین داریم. وی با ارائه مثالی تأکیدی، تبیین را به «هنر آشپزی» تشبیه کرد و افزود: کسی که مواد اولیه غذا را در اختیار دارد اما هنر آشپزی را نمی‌داند، علیرغم داشتن امکانات، گرسنه می‌ماند. قرآن نیز به تعبیر امیرالمؤمنین (ع) «معدت‌الله» (محل ارتزاق) و سفره‌ای ممدود است؛ اما اگر تبیین صورت نگیرد، جامعه نمی‌تواند بر سر این سفره بنشیند و در نهایت، از سر گرسنگی معنوی، به مکاتب شرق و غرب پناه می‌برد.

تفاوت «رنج مشترک» و «امید متفاوت»

استاد حریزاوی با تحلیل آیه ۱۰۴ سوره نساء تصریح کرد: در رویارویی با دشمن، مؤمن و کافر هر دو در رنج و درد هستند و از این نظر با یکدیگر برابرند؛ اما تفاوت حیاتی در «امید» است. مؤمن به دلیل ایمان به رحمت الهی، هرگز تسلیم نمی‌شود و امید به نجات دارد، در حالی که دشمن به دلیل فقدان ایمان، به سرعت دچار ناامیدی شده و تسلیم می‌گردد.

نبرد «رجاء» در برابر «یأس»

وی با استناد به حدیث امام صادق (ع) مبنی بر اینکه «یأس از جنود ابلیس و رجاء (امید) از جنود خداوند است»، تبیین کرد که در جنگ میان عقل و جهل، سلاح اصلی مؤمنان «رجاء» یا همان امید به رحمت خداست. ایشان افزود: در این نبرد، عقل فعال که در رأس آن نبی اکرم (ص) و در ادامه ائمه هدایت (ع) قرار دارند، در برابر جبهه جهل (شیاطین) می‌جنگند و پیروزی نهایی متعلق به کسانی است که به رحمت الهی امید دارند.

تمایز میان «رجاء الهی» و «ریسک‌پذیری غربی»

قائم‌مقام سازمان تبلیغات اسلامی در پایان این گفتگو، نکته‌ای ظریف در مورد تفاوت میان امید دینی و فرهنگ‌های مدرن مطرح کرد. وی تصریح نمود: نباید «رجاء» (امید به رحمت خدا) را با مفهوم «ریسک‌پذیری» در فرهنگ غربی اشتباه گرفت. در حالی که فرهنگ غرب بر پایه پذیرش شکست و تکرار تجربه برای پیشرفت است، «رجاء» در اسلام، پیوندی عمیق با توکل و اعتماد به رحمت خداوند است و منبع قدرت مؤمن برای ایستادگی در برابر سختی‌هاست.