استاد میرزا احسان زاهری کاشانی، از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی نشست دوره‌ای اساتید، به بررسی آیات سوره بقره و تبیین معنای جامع «حق تلاوت» و مصادیق آن در ساحت ولایت پرداخت.

/270/260/23/

حق تلاوت آیات قرآن کریم

استاد زاهری کاشانی در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در آیات ۱۲۱ و ۱۲۲ از سوره مبارکه بقره می خوانیم: «الَّذينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ مَنْ يَكْفُرْ بِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُون‏ (121) يا بَني‏ إِسْرائيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتي‏ أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمينَ (122)»

وی تأکید کرد: «حق تلاوت» صرفاً به معنای خواندن کلمات نیست، بلکه مفهومی جامع است که شامل معرفت، ایمان، تقوا و پایبندی به تمامی احکام قرآن (از اصول و فروع گرفته تا واجبات و مستحبات و اجتناب از محرمات) می‌شود.

وی افزود: کسانی که در این مسیر موفق‌اند، اهل ایمان و معرفت به خدا و کتاب‌اند، اما کسانی که به وحی الهی کفر می‌ورزند، در زمره خاسرین (زیان‌دیدگان) دنیا و آخرت قرار می‌گیرند.

مصادیق تام و اکمل «حق تلاوت»؛ از پیامبر (ص) تا اهل‌بیت (ع)

این استاد حوزه علمیه قم در پاسخ به این پرسش که چه کسانی حق تلاوت را به‌جا آورده‌اند، خاطرنشان کرد: مصداق اتمّ و اکمل این آیات، پیامبر اکرم (ص) و ائمه معصومین (ع) هستند.

وی با استناد به روایاتی از امام صادق (ع) و امام باقر (ع) بیان نمود: اگر این بزرگواران مصداق این آیات نباشند، دیگر هیچ‌کس شایستگی آن را ندارد.

وی افزود: «ابن عباس» روایت می کند که این آیات در مورد «اهل سفینه» نازل شده است؛ گروهی شامل حضرت جعفر بن ابی‌طالب (ع) و همراهانی (از جمله راهبان مسیحی شام مانند بحیرا) که با ایمان به حق، تلاوت راستین کتاب را به جای آوردند.

راهکارهای عملی برای دستیابی به «حق تلاوت»

استاد زاهری در تبیین جزئیات «حق تلاوت» بر اساس روایات امام صادق (ع) و در گفتگو با ابی‌بصیر، محورهای زیر را برای تلاوت صحیح معرفی نمود:

1. توقف در آیات: هنگام رسیدن به آیات بهشت و جهنم، انسان باید توقف کند؛ از جهنم به خدا پناه ببرد و برای رسیدن به بهشت، اعمال شایسته انجام دهد.

۲.  تفقه و تأمل: تلاوت باید با «تفقه» (اندیشیدن عمیق و تأمل در آیات) همراه باشد.

۳.  عمل به احکام: تلاوت راستین تنها زمانی حاصل می‌شود که فرد به احکام قرآن عمل کند.

۴.  امید و بیم: تلاوت‌کننده باید به وعده‌های بهشتی امیدوار (يرجون وعده) و از عذاب‌های الهی بیمناک (يخافون وعيده) باشد.

۵.  عبرت و تسلیم: از قصص قرآن عبرت گرفته و تسلیم کامل دستورات الهی باشد و از نواهی (محرمات) دوری کند.

تمایز میان «حفظ حروف» و «حق تلاوت»

استاد حوزه علمیه قم اظهار داشت: نباید «حق تلاوت» را با «حفظ آیات» یا «زبان‌آوری و رعایت قواعد تجویدی» اشتباه گرفت. حق تلاوت، ایمان و معرفت است، نه صرفاً حفظ کردن ترتیب آیات یا خوش‌صوتی در خواندن حروف؛ بلکه تلاوت حقیقی در گرو ایمان، عمل صالح و معرفت عمیق به مقاصد الهی است.