استاد ربانی:

قرآن کریم پیوسته به برهان و استدلال تأکید مى کند / خرافه نوعی از جاهلیت است

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، استاد سید مهدی ربانی گفت: فراموش نکنیم جاهلیت علاوه بر یک دوران یک مفهوم و سمبل نیز هست و این گونه نیست که در هیچ صورتی تکرار نشود و هر گاه  از منطق حقیقی دین فاصله  گرفته شود و خرافه حاکم شود در حقیقت نوعی از جاهلیت پدید آمده است.

 

 

استاد سید مهدی ربانی اظهار داشت: خرافات عبارت از عقاید باطل و بی ­اساسی است که به کلی خلاف منطق و واقعیت شمرده می شود و بیشتر بر اثر جهل و نادانی از سوی گروهی از افراد پذیرفته شده و گسترش پیدا مى کند و در حقیقت ریشه ی بسیاری از خرافات را در گذشته و حال باید در همین جهل و نادانى جستجو کرد.
ربانی افزود: قرآن کریم پیوسته به برهان و استدلال تأکید مى کند و تمام مخالفان خود را نیز به اقامه برهان دعوت مى کند. این منطق برهان طلبی قرآن، حکایت از محتوای قوی و غنی این کتاب آسمانی دارد و بشریت را به عقلانیت و استدلال فرا می خواند؛ همچنانکه سعی می کند با مخالفان خود نیز برخورد منطقی داشته باشد. همه باید بیاندیشیم  که چگونه ممکن است قرآن که از دیگران مطالبه برهان کند، از پیروان خود چنین مطالبه ای نداشته باشد؟ آیات قرآن کریم مملو از استدلالهای منطقی و براهین علمی است که در سطوح مختلف، برای مسائل گوناگون، بیان شده است. اهمیت و عظمت برهان طلبی قرآن کریم هنگامی آشکارتر می­شود که توجه کنیم اسلام در محیطی ظهور پیدا کرد که بیشترین محتوای فکری آن را خرافات بی­ پایه و بی ­اساس و رویدادها و رویکردهای غیر منطقی و غیر عقلایی و سحر جادو و … شکل مى داد، و از این روی پیش از ظهور اسلام چنین چامعه ای به عنوان جامعه جاهلی و آن دوران یا عنوان دوران جاهلیت نام گرفته بود.

 

 

ربانی در بخشی دیگر از سخنان خود یادآور شد: فراموش نکنیم جاهلیت علاوه بر یک دوران یک مفهوم و سمبل نیز هست و این گونه نیست که در هیچ صورتی تکرار نشود و هر گاه  از منطق حقیقی دین فاصله  گرفته شود و خرافه حاکم شود در حقیقت نوعی از جاهلیت پدید آمده است.. از همین روی می بینیم در روایات نیز به مسئله تعقل و اندیشه ورزى سفارش فراوان شده است. پیامبر اسلام(ص) می­فرماید: «هیچ عبادتی برتر از اندیشه کردن نیست» . آن حضرت در جای دیگر می­فرماید: «یک ساعت اندیشیدن بر ۶٠ سال عبادت برتری دارد». ایشان عقل را بهترین آفریده خدا می­داند و می فرماید: «خداوند چیزی را بهتر از عقل، میان بندگان خویش قسمت نکرده است» . همچنین می فرماید: «زیاد بیاندیشید». نیز فرموده است: «کسی که خردمند نیست، دین ندارد» .
ربانی تصریح کرد: این روایات نشان می دهد که حضرت ، مردم را به عقلانیت دعوت مى کرده است و می دانیم در پرتو اندیشه است که انسان از خرافات و موهومات در امان می ماند. به عنوان مثال مبارزه با عقاید موهوم، خرافات و رسوم جاهلی نزد رسول اکرم(ص) از چنان اهمیتی برخوردار بود که وقتی معاذ بن جبل را به یمن اعزام نمود، به او چنین دستور داد: «ای معاذ! آثار جاهلیت و افکار و عقاید خرافی را، از میان مردم نابود کن، کوچک و بزرگ سنن اسلام را که همان دعوت به تفکر و تعقل است، احیا کن». از این روی یکی از وظایف مهم علماى واقعى دین نیز مبارزه با خرافات و امور جعلی و ساختگی است تا جامعه ی دینی در دام دغل بازان و بی سوادان گرفتار نشوند و مردم دین خدا را جامع و کامل بیابند و بدان عمل کنند.

 

 

استاد ربانی ادامه داد: اساسا هر انسانى که در مکتب اسلام آموزش دیده و از تعلیمات و معارف اسلامی به درستی بهره مند شده باشد،  اذعان دارد که دین مبین اسلام بر پایه عقل و منطق بنا نهاده شده است و دیدگاه های پوچ و غیر عقلانى و غیر عقلائى را بر نمى تابد. البته می دانیم متاسفانه مقوله دیندارى همانند سایر پدیده هاى اجتماعى در معرض آفت و آسیب است، هم از درون و هم از بیرون. آفت ها و آسیب هایى که از درون بر پیکره دین وارد مى شود معمولا دست پخت دو گروه دینداران افراطى و دینداران التقاطى است که به شکل هاى مختلفى من جمله: جمود فکرى و تمسک به پاره ای از سنت های ساختگی، و عدم نوآوری در بیان و زبان دین، و بهره نگرفتن از پدیده های مثبت در ترویج فکر دینی، و همچنین شکل گیری خرافات و اوهام با پوشش ظاهری سنت و کرامت بر آنها.

 

 

ربانی خاطرنشان ساخت: یکی از آسیب هایی که شدیداً در این دوران گریبان جامعه های اسلامی را گرفته است، رواج فوق العاده اوهام و خرافات است که متاسفانه بعضا توسط افرادی که از جایگاه اجتماعی نسبتا مناسبی برخوردار هستند، صورت می گیرد و سبب می شود که عده ای با اعتماد به اینگونه اظهارات، باورهای خود را بر پایه اینگونه خرافات استوار نمایند و از معارف عمیق، منطقی و عقلانی دین فاصله بگیرند و خدایی نکرده در دام شیادان قرار گیرند.

 

 

ربانی درباره معبارهایی که در تشخیص راستی یا ناراستی برخی کرامات ها و ادعاها باید مد نظر قرار گیرد، نیز بیان داشت: به طور کلی عرض می کنم معیارهایی که در اینگونه مواقع باید مد نظر باشد یکی تطبیق هر بیانی با قرآن و سیره و سنت و عقل و اجماع علمای راستین دین است. همچنین در هر بیانی باید ببنییم چه گفته می شود؟ و اگر تردیدی داشتیم علاوه ببینیم چه  کسی می گوید؟
تجربه ای را شخصا به یاد دارم و خاطرم هست زمانی که قم بودم، فردی از شمال کشور تماس گرفت و اظهار کرد که میتی را دو سه روز گذشته دفن کرده ایم و امروز از قبر او چشمه ای سر باز زده، و برداشتش از این ماجرا این بود که کرامتی صورت گرفته و آن میت احیانا از اولیاء الله است که خداوند چشمه ای را از آرامگاهش جاری ساخته است. پس از اینکه صحبتش تمام شد به او گفتم : خیر این به معنی اولیاء الله بودن نیست، بلکه بایستی بروید و ببینید علت نشت آب چیست؟ شاید در حال حفر قبر، کلنگ شما به لوله آب خورده و متوجه نشده اید و اثرش الان ظاهر شده است. چه بسا اگر با این شخص در توهمی که برای او حاصل شده بود همراهی می کردم و یا اگر خدایی نکرده، او با اشخاصی که اینگونه قضایا را با آب و تاب و به شیوه های خاص و جذاب برای دیگران نقل می کنند و بدون آن که منطق عقلانی دین را فهمیده باشند از اینگونه رخدادهای عادی، کرامت می سازند، صحبت کرده بود، به احتمال زیاد امروز برای میت خود گنبد و بارگاهی زده بود و برخی مردم ساده اندیش هم برای وی نذر ونذورات کرده و دخیل بسته بودند.

ش, 10/27/1399 - 10:42