به تعبیر شهید مطهری اگر کسی یک کفایه چهارلا بگوید و رد آن را بگوید یا رد رد آن را بگوید و باز به آن هم جواب بدهد حواشی را بخواند و مثل ضبط صوت بگوید خیلی ملا و با سواد است اما اگر کسی کلام امیر المومنین علیه السلام را تفسیر نماید یا زیارت جامعه کبیره را شرح دهد که بالاترین متن امام شناسی شیعه است یا قرآن را تفسیر نماید به بی سوادی متهم می شود.

استاد مسعود عالی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید ضمن اشاره به اهمیت فراوان فقه و اصول تأکید کرد: فقه و اصول لازم است ولی کافی نیست.

استاد عالی با اشاره به اهمیت دروس جنبی ابراز داشت: گاهی ما یک لفظی را به کار می بریم و آهسته آهسته آن لفظ یک بار منفی پیدا می کند، خود این دروس جنبی که در حوزه به عنوان دروس جنبی مطرح شد درست نبود چرا که جنبی  یعنی حاشیه ای،  به تعبیر دیگری یعنی طفیلی، این طوری مطرح شد و عملا هم با آن طوری برخورد شد که  به صورت جدی جا برای خودش باز نکرد.

وی ادامه داد: البته باید خدا را شکر کرد که نسبت به 50 سال پیش آب باریکه ای به نام دروس جنبی کنار دروس فقه و اصول  مطرح شده اما چون دید، نسبت به آن یک دید تفننی بوده، نتیجه آن این شده که اگر یک استادی در حوزه درس تفسیر قرآن و یا نهج البلاغه بگوید هنوز هم به نحوی متهم به بی سوادی می شود، به تعبیر شهید مطهری اگر کسی یک کفایه چهارلا بگوید و رد آن را بگوید یا رد رد آن را بگوید و باز به آن هم جواب بدهد حواشی را بخواند و مثل ضبط صوت بگوید خیلی ملا و با سواد است، اما اگر کسی کلام امیر المومنین علیه السلام را تفسیر بنماید یا زیارت جامعه کبیره را شرح بدهد که بالاترین متن امام شناسی شیعه است یا قرآن را تفسیر نماید به بی سوادی متهم می شود.

این استاد حوزه علمیه قم ضمن اشاره به اینکه هنوز در حوزه ما شاید بتوان گفت که یک تفسیری به صورت جدی وجود دارد تأکید کرد: باید ده ها درس تفسیر در حوزه دایر باشد.

وی ادامه داد: در دعاهای ما که مملو از معارف است - و به تعبیر حضرت امام از قول استادشان مرحوم شاه آبادی که دعا قرآن صاعد است - کسی که زبان دعا را بفهمد خیلی کم است و این یک فاجعه است چرا که هرچه عمق معارفی طلاب ما پایین برود عمق معارفی جامعه ما هم به تبع پایین خواهد رفت.

استاد عالی با تأکید بر این نکته که تعبیر «جنبی» از این دروس درست نیست، خاطر نشان کرد باید این دروس به عنوان دروس تکمیلی معرفی شوند، دروس تکمیلی یعنی دروسی که اگر طلبه فقط به همین دروس رسمی فقه و اصول بسنده کند و در کنار آن به این دروس نپردازد به عنوان یک علوم دینی، ناقص است.

استاد عالی با تبیین اهمیت فقه جواهری و آماده سازی بسترهای اجتهاد ابراز داشت فقه و اصول لازم است اما کافی نیست.

وی ادامه داد: مگر دین همه اش فقه  و اصول است؟ علاوه بر این فقه و اصول، یک سری احکام فردی است که محصولش می شود رساله و مواردی مانند فقه حکومتی در آن نیست.

این استاد حوزه علمیه قم ضمن اشاره به اینکه ابعاد مختلف دین ما فقط فقه و پرداخت به رفتار و افعال مکلفین نیست، ابراز داشت: مگر ما اخلاقیات نداریم، مگر مسائل اعتقادی و خانوادگی و مسائل مربوط به هنر که الان بعد بزرگی از زندگی مردم است را نداریم؟

وی ادامه داد: وقتی هم می خواهیم به هنر بپردازیم مگر باید فقط احکامش را بحث کنیم، اگر خود ما هنر دینی را تولید نکنیم سینمای ما منتظر نمی ماند و می رود به سمت هنرهای کفرآمیز و شرک آلود، اقتصاد دینی را اگر ما تولید نکنیم، طبیعتا چیز دیگری جایگزین آن می شود و بانک های ما را به فرا می گیرد و بالاخره این مسائل و مشکلاتی مثل ربا باعث متهم شدن دین به ناکارآمدی می شود.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه ابراز داشت: ما در احادیث داریم وقتی عالمی از دنیا می رود چنان جای او خالی می شود که هیچ چیزی جای او را نمی گیرد، فقیه در زمان پیغمبر فقه اصطلاحی ما به معنای فقه فردی نبوده بلکه فقیه یعنی دین شناس و عالم دینی، حالا شما نگاه کنید بعضی از این بزرگوارانی  که الان درس خارج می دهند و تعدادی هم شاگرد دارند در عین حالیکه بزرگوار و عزیزند، اما اگر خدای  ناکرده از این دنیا بروند جای آنها خالی نمی ماند ولی کسانی مانند امام، شهید بهشتی و شهید مطهری که از دنیا رفتند جایشان خالی ماند، این همان «ثلم فی الاسلام ثلمة لا یسدها شیء» است.

وی گفت: البته نپرداختن به فقه و اصول هم اشتباه است، فقه فردی را باید به اندازه خودش به آن بها داد و به فقه اجتماعی و حکومتی هم باید پرداخته شود و سایر ابعاد علوم دینی هم باید تقویت شود.

استاد عالی ضمن اشاره به اینکه در این راه مراجع باید پیشقدم شوند تاکید کرد: این بسیار ارزشمند است که مثلا آیت الله العظمی وحید در دروس خود یک روز را به مسائل تفسیری اختصاص داده اند.

پر کردن خلأهای جامعه با تبلیغ ممکن است

این استاد حوزه درباره جایگاه تبلیغ در حوزه ابراز داشت: ما درس نمی خوانیم برای درس خواندن، بلکه ما باید درس بخوانیم برای تحقق و به ثمر نشستن دین، ما وقتی در علوم دینی تحصیل می کنیم باید یک نگاهی هم به جامعه داشته باشیم و باید خلأهای آن را پر کنیم و این با تبلیغ ممکن است.

وی ادامه داد: این خیلی اشتباه است که منبری متهم شود به بی سواد بودن، یک دلیلش این است که علمای استخوان دار به میدان نیامدند و عرصه تبلیغ خالی ماند و یواش یواش این انگ خورد و متاسفانه عده ای به سراغ آن رفتند که از لحاظ علمی ضعیف بودند، من یادم نمی رود که امام رضوان الله علیه به جمعی از منبری ها می گفتند که حضرت امیر علیه السلام هم یک منبری بود، مگر خود امام با آن زبان ساده و شیوا مبلغ دین نبود، مگر رهبر فرزانه مان با این بیان شیرین و قلم شیوایی که دارند مبلغ دین نیستند؟

این استاد حوزه علمیه قم تاکید کرد: به نظر من باید یک نهضت تبلیغی راه بیفتد و طلاب اهمیت آن را درک کنند، بخصوص که در زمان فعلی جوری است که استعدادها بالا رفته، حتی اگر بی سواد هم باشند فهمشان بالا رفته، پس لازم است که یک مبلغ زیاد مطالعه کند، هم حرف خوب بزند و هم خوب حرف بزند.

وی ادامه داد: الان برخی بزرگانمان هستند که وقتی حرف می زنند در عین حالی که بسیار پر محتواست ولی مردم نمی توانند بفهمند، مگر انبیاء علیهم السلام به زبان قومشان حرف نمی زدند؟ اما ما به زبان قوممان حرف می زنیم، نه به زبان قوممان یعنی به زبان اصطلاحی و طلبگی و لازمه این امر ممارست فراوان و شناخت انواع مخاطب است.

استاد عالی با تاکید بر این نکته که الان ما تریبونهای جهانی داریم، خاطر نشان کرد: امکاناتی که امروز شیعه دارد هیچ پیغمبر و امامی در طول تاریخ  نداشت، حیف نیست از این امکانات نتوانیم استفاده کنیم و تریبونها را کسان دیگری بگیرند که سزاوار نیستند، مثلا در رابطه با عرفان اسلامی کسانی با مطالب سبک و شعری صحبت کنند و به خاطر اینکه زیبا صحبت می کنند مردم را به خود جذب کنند، اینها بخاطر کم کاری ما است.

وی ادامه داد: قرآن به عنوان کلام خداوند ـ‌ گذشته از محتوای آن ـ بلاغت و زیبایی خاصی دارد، نهج البلاغه و صحیفه سجادیه هم همینطور است، خوب اینها درس زیبا صحبت کردن است، ما باید بتوانیم زیبا و به روز حرف بزنیم.

استاد عالی در پایان سخنان خود ابراز داشت: بنابراین این تبلیغ ثمره علوم دینی ما است که چه مطالبی باید به مردم برسانیم و بالاتر از آن برای تحقق آن هم باید کوشا باشیم و برای اینکه در جامعه عملی شود باید تلاش کنیم، گوش های جهانی امروز مخاطب ما است./210/21/20