قوانین حاکم بر طبیعت به نحوی است که اگر با آنها مخالفت کنیم، طبیعت «واکنش» نشان می دهد، چه نسبت به آن ها جاهل باشیم و چه عالم. واکنش قوانین «علت و معلول» حاکم بر طبیعت دو نوع «واکنش فردی» و «واکنش جمعی» است به عنوان مثال کسی که در سرما بدون پوشش مناسب برود باید درد مریض شدن را تحمل کند؛ کسی که در رژیم غذائی بی دقتی کند به امراضی همچون چربی، قند و فشار خون و غیره گرفتار می شود.

استاد سید صدرا هاشمی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به ادامه موضوعات مربوط به «ویروس کرونا» پرداخت؛

وی خاطرنشان کرد: تضاد بین «متضادین»، بوده و هست و خواهد بود و تلاش برای ایجاد «آشتی و الفت» بینشان همچون «آب در هاون کوبیدن» و عمر گران مایه «بر باد سپردن» است.

این استاد حوزه های علمیه بیان داشت: بین «مرگ و زندگی» و «صحت و سقم» و «آرامش و اضطراب» دشمنی دیرینه ای وجود دارد که هر چه «عمر» به پایانش نزدیکتر می شود انسان را «نگران تر» و «حیرت» را در چهره اش آشکارتر و بستگان را برای «تن پوش سیاه» آماده تر می کند.

استاد هاشمی افزود: البته این مخصوص کهنسالان نیست و در حوادث و بلاهائی که جان و سلامت را تهدید می کنند به روشنی «اضطراب» را در چهره «حیرت زده» انسان می توان دید.

وی تاکید کرد: علت تمام این نگرانی، حیرت و اضطراب این است که انسان علاقه شدیدی به حیات دارد و گذشت عمر و بلایا در تضاد با زیستن اوست، مگر کسی که از زندگی سیر شده باشد یا مردن را زندگی وسیع تر بداند.

این استاد حوزه های علمیه خاطرنشان کرد: هر چند اولی را تدبیری نیست و به قول قرآن کریم همه انسان ها طعم مرگ را می چشند آن چنان که می فرماید: «كُلُ‏ نَفْسٍ‏ ذائِقَةُ الْمَوْتِ‏ ثُمَّ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ‏» (هر جاندارى چشنده مرگ خواهد بود، سپس به سوى ما بازگردانده مى‏شويد (سوره مبارکه عنکبوت57)؛ ولی در دومی (حوادث و بلایا) بشر برای «فرار» یا «مهار آن»، تلاش های طاقت فرسا و ستودنی در طول تاریخ از خود نشان داده؛ ولی قبل از به ثمر نشستن تلاش هایش چه «تپش ها» که از «قلب ها» سلب نکرده و «اشک ها» که از «دیدگان»  آباء و اجدادمان سرازیر نشده است.

استاد سید صدرا هاشمی افزود: ما نیز چون گذشتکان باید دستان «تلاشگران» را به حق «بوسه باران» کنیم، که اگر تلاش اینان نبود، بلاهایی چون سیل، زلزله، وبا، طاعون و ... با چه جوش و خروشی یکه تازی می کردند و دمار از روزگارمان در می آوردند.

وی خاطرنشان کرد: در عمر «نیم قرنی خود» بلاهائی با چشم خود دیده ام و از آثار «جنگ خانمان سوز» بین ایران و عراق  بدنم مملو از «ترکش» است ولی بلائی همچون «کرونا» با این بی رحمی، وسعت و وحشت افکنی را فقط در تاریخ شنیده و خوانده ام.

این استاد حوزه های علمیه با اشاره به قسمت اول از گفتگوهای سابق، ابراز داشت: در آنجا گفته شد که قضاوت در باره «ماهیت»، «منشاء» و «مداوای کرونا» از حیطه تخصص امثال من خارج است ولی این بهانه ای شد که در این زمانِ «غم و اندوه» و «خانه نشینی جمعی»، به چند بحث که در دائره اطلاعاتم است را اشاره کنم.

وی با اشاره به قسمت های سابق از این گفتگو، خاطرنشان کرد: آنچه در بیان سابق تحت عنوان «کرونا» گذشت، مربوط به وظیفه ما نسبت به توصیه های «کادر درمانی متخصص» و بعضی از «احکام فقهی» مرتبط با کرونا بود که قبلا هم گفتم غرض اصلی این گفتار پرداختن به این مطلب نیست و به اشاره اجمالی در این باره اکتفا شده است اما در بحث های آینده (که غرض اصلی این گفتگو است) بنا دارم، به سوالات زیر تحت عنوان «عذاب کرونا» بپردازم:

1- آیا بلاهائی مثل سیل، زلزله، بیماریهای مسری، جنگ های خانمان سوز و... عذاب الهی یا امتحان الهی هستند یا این احتمالات ناشی از جهل بشر است؟

2 – آیا ممکن است خدا در دنیا انسان را به خاطر نافرمانی عذاب کند؟

3 – فرق بین عذاب و امتحان چیست؟ و چگونه می توان فرق میان آن دو را تشخیص داد؟

4 – آیا «دعا» در جلوگیری و مهار این پدیده ها تاثیر دارد؟

5 – و...

استاد سید صدرا هاشمی در بخش دیگری از این گفتگو به این سؤال پرداخت که «آیا بحث عذاب «برون دینی» است یا «درون دینی»؟

وی در مقام جواب گفت: بحث عذاب، هم برون دینی و هم به نوعی درون دینی می باشد به عبارت دیگر همچنان که علوم تجربی کاشف از ارتباط بین پدیده ها است؛ علوم الهی نیز کاشف از ارتباط بین پدیده ها می باشد، فقط فرقشان در این است که علوم تجربی کاشف ارتباط بین پدیده هایی می باشد که عقل انسان قدرت تشخیصش را دارد ولی علوم الهی کاشف از ارتباطی است که عقل انسان قدرت تشخیص آنها را ندارد.

این استاد حوزه علمیه قم گفتگو را با بررسی بحث «برون دینی» ادامه داد و خاطرنشان کرد: مراد از بحث «برون دینی» این است که شیوه بررسی این مورد، بدون در نظر گرفتن آیات و روایات می باشد.

وی تاکید کرد: قوانین حاکم بر طبیعت به نحوی است که اگر با آنها مخالفت کنیم، طبیعت «واکنش» نشان می دهد، چه نسبت به آن ها جاهل باشیم و چه عالم.

وی در ادامه بیان داشت: واکنش قوانین «علت و معلول» حاکم بر طبیعت دو نوع «واکنش فردی» و «واکنش جمعی» است؛

استاد سید صدرا هاشمی در مقام توضیح نوع اول، یعنی «واکنش هایی که فقط گریبان فرد متخلف را می گیرد»، به بیان مثال هایی در این زمینه پرداخت: «کسی که مسواک نزند دندان هایش فاسد می شود و باید درد دندان را تحمل کند؛ کسی که در سرما بدون پوشش مناسب برود باید درد مریض شدن را تحمل کند؛ کسی که در رژیم غذائی بی دقتی کند به امراضی همچون چربی، قند و فشار خون و غیره گرفتار می شود.»

این استاد حوزه های علمیه قم در مقام توضیح نوع دوم، یعنی «واکنش های اجتماعی که گریبان همه را می گیرد» به مثال هایی اشاره کرد: «وقتی درختان را بی رویه قطع می کنیم اکسیژن کم می شود و دیگر این که سیل ویرانگرتر می خروشد؛ وقتی از وسائل « دودزا» بی رویه استفاده شود، هوا آلوده می گردد و زندگی را برای همگان سخت می کند؛ وقتی حاکمان جاهلانه و کینه تورانه فرمان دهند، زندگی همه مردم تحت تأثیر قرار می گیرد؛ صفحات تاریخ پر است از رنج ها و بلاهائی همگانی که حاکمان بی لیاقت بر مردم تحمیل کرده اند...).

استاد سید صدرا هاشمی در ادامه این بخش از گفتگوی صمیمانه با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به بحث درون دینی این موضوع پرداخت و در ابتدا به این سوال پرداخت: آیا همچنان که درمخالفت با قوانین حاکم بر طبیعت، باید شلاق مجازات را تحمل کرد، اگر با قوانین و فرامین الهی هم مخالفت شود، باید منتظر فرود آمدن ضربات شلاق بود؟

وی قبل از آنکه به پاسخ این پرسش بپردازد، به چند نکته اشاره کرد: بحث درون دینی در صورتی قابل طرح است که انسان اعتقاد به خدا داشته باشد؛ نکته دوم آنکه شخص معتقد ممکن است هر حادثه ای را مستند به تخلف از فرامین الهی بداند؛ نکته سوم آنکه برای بررسی بحث «درون دینی» ما راهی جز مراجعه به کتب الهی که توسط انبیاء الهی از طرف خداوند آورده شده نداریم و چون به نظر ما «کتب الهی» (غیر از قرآن) دست خوش تحریف و تغییر شده اند، فقط به قرآن استناد می کنیم.

این استاد حوزه های علمیه قم به بررسی عذاب الهی پرداخت و در این راستا خاطرنشان کرد: در این باره در چند جهت، بحث را دنبال می کنیم؛ «عذاب اخروی، و عذاب دنیوی» و البته «عذاب دنیوی» هم در چند جهت نیاز به بررسی دارد: «عذاب نسبت به اقوام و امم قبل از اسلام»؛ «عذاب نسبت به مردم بعد از پیامبر اسلام».

وی در این باره خاطرنشان کرد: خبرهای «قرآن کریم» از عذاب دنیوی دو نوع است: نوع اول، عذاب استیصال می باشد که به معنای عذابی ریشه کن کننده است که نابودی همگانی را به دنبال داشته باشد؛ نوع دوم، عذاب غیر استیصال می باشد؛

استاد سید صدرا هاشمی در یک جمع بندی کلی اشاره کرد: در مجموع «عذاب دنیوی» در چهار بخش دنبال می شود: «استیصال امم سابقه»، «غیر استیصال امم سابقه»، «استیصال امم لاحقه» و «غیر استئصال امم لاحقه».

این استاد حوزه های علمیه به عذاب های اخروی اشاره کرد و در این باره گفت: اصول دین در تمام ادیان الهی اعم از یهودی، مسیحی و مسلمان... سه مورد می باشد و البته عدل و امامت از اصول مذهب شیعه هستند:

1- توحید (یعنی: جهان را صاحبی باشد خدا نام)

2 – نبوت (یعنی: خدا برای هدایت بشر پیامبرانی فرستاده است)

3 – معاد (یعنی: باید جهان دیگری باشد که خداوند مجرمین را عذاب و محسنین را متنعم کند)

وی در بخش پایانی این گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، در یک نتیجه گیری بیان داشت: عذاب الهی اخروی از مسلمات تمام ادیان الهی است، هر چند با «توبه» و «اداء حقوق الناس» جلوی آن گرفته می شود البته یکی از مباحث بسیار  «پر تکرار» در قرآن بحث عذاب الهی در قیامت است که بخاطر بداهتش از ذکر آیات آن صرف نظر می کنم./270/260/20/