امیرالمؤمنین علی علیه السلام شخصیت ممتازی هستند که خداوند متعال ایشان را به عنوان الگو برای بشریت ساخته و پرورش داده است و در روز غدیر به وسیله پیامبر شناسانده شدند و به خلافت ظاهری نصب شدند. مولا با برخوردار بودنِ ولایت الهی و عصمت کبری این خلافت ظاهری را به دست گرفته اند و اگر آن ملاک در ایشان نبود، این مقام به ایشان نمی رسید.

به مناسبت فرا رسیدن عید الله الاکبر، عید سعید غدیر خم، استاد عبدالجواد ابراهیمی فر از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

قابل  ذکر است که استاد ابراهیمی فر از شاگردان اعاظم بزرگواری چون علامه حسن زاده آملی، آیت الله العظمی جوادی آملی، آیت الله مصباح یزدی است. این استاد حوزه علمیه قم صاحب مقالات و کتاب های مختلف در زمینه های گوناگون است؛ از جمله کتاب های وی کتاب «فلسفه سیاست و قانون» است.

این استاد درس خارج حوزه، در ابتدای این گفتگو خاطرنشان کرد: غدیر خم صحنه ای بود که پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم مأموریت پیدا کرده بودند تا از شخصیت ولیّ خدا که پرورده ذات باری تعالی بودند، رونمایی کنند و این شخصیت را به بشریت بشناسانند.

وی تأکید کرد: روز غدیر نقطه عطف، به این معنا که امیرمؤمنان علیه السلام به یک مقام و منصب برسند، نبوده است؛ بلکه در حقیقت رونمایی از آن چیزی است که خداوند متعال در وجود امیر مؤمنان قرار داده بود. روز غدیر، نصّ به خلافت ظاهری است در حالی که شخصیت امیرالمؤمنین قبلا با تربیت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و عنایت خداوند متعال شکل گرفته است و ولایت الهیه و عصمت کبری را دارا بودند و در روز غدیر خم این شخصیت به جهانیان معرفی شده است و امیرالمؤمنین علیه السلام به خلافت ظاهری منسوب شدند.

استاد ابراهیمی فر در همین راستا خاطرنشان کرد: اگر ما مقامِ خلافت و ولایت را برآمده از ملاک عصمت بدانیم، قبل از غدیر هم این ملاک در امیرالمؤمنین علیه السلام بود؛ بنابراین از آنچه که در شخصیت ایشان نهفته بود، رونمایی شد.

وی در ادامه بیان کرد: امیرالمؤمنین علیه السلام در غدیر خم، برای مردم و در سطح جامعه شناسانده شدند؛ اگر بخواهیم به شخصیت امیرالمؤمنین نگاه کنیم، از جهات مختلفی قابل ملاحظه است؛ از آن جمله آن است که مولا اولین کسی است که به پیامبر و آیین اسلام ایمان آورد و در این زمینه از همه پیشتازتر بود؛ در جهات مختلف مولا زبانزد بود؛ از جهت عبادت و تقوا، زهد، مروت، اخلاص، عدالت، تواضع و فروتنی، پاکی، کرامت و از جهت علم و معارف دینی.

این استاد درس خارج حوزه افزود: این ویژگی ها مربوط به ذات این شخصیت بود و این امر بدون روابطی که در ظرف جامعه با دیگران برقرار می کرد، خود از این ویژگی ها برخوردار بود. اما علاوه بر اینها امیرالمؤمنین علیه السلام در طول زندگی خودشان مراحلی را طی کردند که هر یک از آن مراحل صحنه های بسیار مهمی را در تاریخ بشریت و اسلام رقم زده است.

وی خاطرنشان کرد: امیرالمؤمنین علیه السلام روابطی را از ابتدای ولادت تا زمانی که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم به رسالت مبعوث شدند و همزمان با پیامبر در طول رسالت ایشان صحنه هایی را که مولا به وجود آوردند در طول تاریخ مجسم و آموزند است که اشاره ای به سرفصل هایی از آنها می تواند پندآموز باشد.

استاد عبدالجواد ابراهیمی فر در بخش دیگری از گفتگو به این آیه شریفه پرداخت: «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِينا» (مائده: 3)

صاحب کتاب «فلسفه سیاست و قانون» با اشاره به آیه مزبور خاطرنشان کرد: محور اصلی و ستون فقرات آیین اسلام به مسأله ولایت بر می گردد و ولایت ضامن اجرای احکام الهی است.

وی افزود: اگر بخواهیم توحید را در دو مرحله نگاه کنیم، یک مرحله و بُعد توحید در بعد اندیشه، فکر و نظر مسلمان ها است که در واقع همان بحث های کلامی و نظری است و بعد دوم توحید، جنبه اجتماعی و عملی است که ولایت در این جنبه قرار می گیرد.

استاد ابراهیمی فر خاطرنشان کرد: ولایت غیر توحید نیست؛، یعنی اگر توحید را سکه ای دو رو ببینیم، یک روی آن سکه همان مسأله ولایت است؛. بنابراین اسلام در حقیقت همان ولایت است و ولایت جز عصاره همه ارزش های دینی نیست؛ از این رو جا دارد تا قرآن کریم بفرماید: «رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِينا»؛ آنچه که ضامن اجرای احکام است و در بعد اجتماع توحید را عملی می کند، در روز غدیر تحقق پیدا کرده و موجب رضایت خداوند متعال شده است.

استاد عبدالوجواد ابراهیمی فر در بخش دیگری از این گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بحث قابلیت عرضه سیستم ولایت برای دنیای امروزی اشاره نمود.

وی در این راستا بیان کرد: در بحث های اصولی به بررسی نظام ولایت پرداختیم که آیا جزو حقایق شرعیه است و یا جزو حقایق عرفیه؟ ما نظام ولایت را یک حقیقت شرعیه می دانیم؛ یعنی یک حقیقت شرعیه برای هدایت اجتماعی مردم در دنیا و همه بشریت است و البته با وجود اینکه با نظام های دموکراسی تفاوت جوهری دارد، قابلیت عرضه بر همه دنیا را هم دارد.

استاد ابراهیمی فر افزود: گاه به ولایت از منظر فقه نگاه می کنیم و بحث ولایت و اختیارات والی را مطرح می نماییم؛ که آن بحث های فقهی است و جایگاه خودشان را دارند که از منابع شیعی برداشت می شود. از یک منظر دیگر اگر به ولایت نگاه کنیم، دیگر بحث شیعه و سنی هم ندارد و باید گفت این نظام ولایی قابل عرضه بر همه مسلمان ها و بلکه همه بشریت است.

وی اضافه نمود: اینکه ما می گوییم نظام ولایت اختصاص به شیعه ندارد، به این جهت است که اصل حکومت به عنوان یک اصل مسلم و ضروری است و همه باید نظام سیاسی را بپذیرند؛ منتها اسلام در احکام و آیات زیادی تأکید می کند که این حکومت در جامعه باید بر اساس دستورات الهی باشد.

وی در این راستا به این آیات اشاره نمود:«...وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ‏» (سوره مبارکه مائده: 44)

«...وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ‏» (سوره مبارکه مائده: 45)

« ...وَ لْيَحْكُمْ أَهْلُ الْإِنْجِيلِ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِ وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ» (سوره مبارکه مائده: 47)

این استاد حوزه علمیه در ادامه بیان کرد: حکومت باید بر اساس دلایل عقلی و بر اساس دستورات الهی شکل بگیرد. این دستورات الهی ارزش های ثابتی هستند که البته باید در جایگاه خودش بحث و تبیین بشود که آیا واقعا این ارزش ها ثابت هستند و الهی اند و آیا می توان این ارزش ها را از اسلام برداشت کرد.

وی تأکید کرد: با بیان مطالب فوق شاهد خواهیم بود که اختلاف شیعه و سنی از این حیث که آیا این نظام ولایی و یا غیر ولایی است، از بین می رود. یعنی شیعه و سنی هر دو باید حکومتی را تأسیس کنند که بر اساس ارزش های الهی و بر اساس «بما انزل الله» باشد؛ در غیر این صورت هر حکومتی را بپذیرند، حکومت طاغوت خواهد بود، اصطلاحی که خداوند متعال برای حکومت «غیر ما انزل الله» به کار برده است. در این اصطلاح فرقی میان شیعه و سنی وجود ندارد.

استاد ابراهیمی فر افزود: بنابراین نظام ولایت که برگرفته از نظام الهی و دستورات خداوند متعال است، قابل مبادله و اجرا برای مسلمان ها و بشریت است و البته روش استدلال آن، استدلال کلامی یا روش استدلال تلفیقی از کلامی و عقلی_ فلسفه سیاسی است. این روش دوگانه برای ما تطبیق می کند، نظام ولایت را با همین نظامی که مشترک بین شیعه و سنی است؛ قابل انتقال است.

استاد عبدالجواد ابراهیمی فر در بخش پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، ضمن اشاره به شاگردیِ علامه حسن زاده آملی حفظه الله تعالی، به بیان خاطره ای از ایشان پرداخت که می تواند راهگشای طلاب حوزه علمیه باشد.

روزی در خدمت ایشان بودم؛ از محضرشان پرسیدم: «چه کنیم که توفیقات ما زیاد بشود؟»

ایشان گفتند: «با نامحرمان نشست و برخاست نکن»

یک مقدار که گذشت، گفتند: «این نامحرمان چه مرد باشند و چه زن.»

پرسیدم: «مگر می شود که مرد هم نامحرم باشد؟»

ایشان گفتند: «هر کس تو را از خدا دور کند، نامحرم است؛ آن زنان که شما را از خدا دور می کنند، به همین خاطر است که نامحرم هستند.»/270/260/21/