فقهِ شیعی در طولِ اعصار متمادی خواستگاه استنباط و تبیین احکام مکلفین با نگاه به فرد بوده است به عبارت دیگر مجموعه مسئولیت هایش در برابر خداوند متعال، مسئولیت ها و حقوقش نسبت به افراد دیگر و همچنین کیفیت رفتار با خویشتن را بیان کرده است.

 استاد مصطفی صادق پور در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «بررسی چیستی فقه نظام و لزوم تدوین فقه با رویکرد وظایف حاکمیت در قبال جامعه و حاکمیت های دیگر» پرداخت.

این استاد حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: فقهِ شیعی در طولِ اعصار متمادی خواستگاه استنباط و تبیین احکام مکلفین با نگاه به فرد بوده است به عبارت دیگر مجموعه مسئولیت هایش در برابر خداوند متعال، مسئولیت ها و حقوقش نسبت به افراد دیگر و همچنین کیفیت رفتار با خویشتن را بیان کرده است.

وی افزود: اما آنچه امروزه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با آن به شکلی بدیع مواجه شدیم، تأسیس حکومتی است که فقیه به عنوان حاکم شرع زعامت امورات حاکمیتی را شخصا یا با تفویض و نیابت عهده دار است.

استاد صادق پور اضافه نمود: همین امر سبب پیدایش موضوعی جدید در فقه خواهد شد چرا که حاکمیت ورای فرد می تواند متوجه مسئولیت ها و حقوقی متفاوت با احکامی باشد که برای افراد ثابت است.

وی در ادامه بیان کرد: برای نمونه می توان موضوع اشتغال زن در محیط اجتماع را مورد بررسی قرار داد. چنانچه از فقیه سوال شود آیا زن می تواند اشتغال به اموری خارج از منزل داشته باشد یا خیر؟ جواب این است که در صورت رضایت همسر و نبودِ خوف مفسده برای ایشان، بلااشکال است.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: اما آیا جواز مشروط برای حاکمیت نیز ثابت است؟ یا لازم است مسئله را با ابعاد دیگری مورد مداقه قرار داد؟

وی افزود: برای پاسخگویی لازم است آثاری که اشتغال زن در اجتماع به همراه دارد بیان گردد.

1. عدم وجود مشاغل کافی برای آقایان که مسئولیت های مالی خانواده متوجه آنان است.
2. پایین آمدن نرخ دستمزد برای آقایان به دلیل دستمزد کمتری که برای بانوان در مشاغل اتخاذ می گردد که سبب خواهد شد مرد برای فرار از بیکاری در رقابت با زن رضایت به دستمزدی کمتر از آنچه استحقاقش را دارد بپذیرد.
3. دوری همسر از فضای خانه و ایجاد محیطی نامناسب برای فرزند و شوهر که همین امر سبب تربیت نادرست فرزند و تاثیرات سوء او در محیط اجتماع دارد.
4. پایین آمدن میزان ازدواج و به تبع زاد و ولد به جهت نبود شغل یا درآمد مکفی برای مردها
5. گسترش فساد به جهت قلت ازدواج و محیط زناشویی
6. گسترش فساد در جامعه به جهت استفاده ابزاری از چهره زن برای جلب مشتری
7. اختلاط غیر ضرور مرد و زن که زمینه ساز مشکلات فراوانی است.

استاد مصطفی صادق پور خاطرنشان کرد: حال با توجه به وجود چنین آثاری آیا حاکمیت می تواند زمینه اشتغال بانوان در جامعه را همانند مردها آماده نماید؟ یا وظیفه دارد در قوانین جامعه را به سمتی سوق دهد که زمینه اشتغال آقایان مگر در مواردی خاص و لازم فراهم شده و بانوان اشتغال به امورات منزل داشته و حتی اگر بنای انجام اموری با دستمزد دارند؛ در همان محیط منزل بدان مهم بپردازند.

وی افزود: بدیهی است نمی توان با توجه به شرائط بیان شده صرفا با وجود حکمی مختص به فرد، این امر را بر حاکمیت نیز پذیرفت.

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: فقه موجود نیز به این مهم نپرداخته است. حال آنکه ضرورت تدوین احکام فقهی با توجه به مسئولیت حاکمیت امری روشن و بدیهی است.

استاد مصطفی صادق پور در ادامه بیان کرد: اما حاکمیت اسلام، همانند حاکمیت های دیگر حوزة روابطش محدود به داخل مرزهای کشور نبوده و لاجرم مرتبط با دُوَل دیگر نیز خواهد بود.

وی خاطرنشان کرد: به عنوان مثال آیا حاکمیت می تواند در معاهدات خویش، متعهد به مواردی شود که با اعتلای حکومت اسلامی در تنافی است؟ همچنین آیا حکومت های اسلامی در منطقه همانند حکومت کشورهای غیر اسلامی است و باید اعتلای حکومت شیعی مورد لحاظ قرار گیرد یا خیر عنوان اسلامی بودن سبب خواهد شد همانند دو فرد مسلمان که می توانند با اراده و توافق خویش تعهداتی را ملتزم شوند، باشند.

این استاد حوزه علمیه قم افزود: سوال دوم ازین جهت اهمیت پیدا خواهد کرد که در عصر معصومین حکومت اسلامی یکپارچه بود و اصلا چنین مسئله ای مطرح نبود تا بتوان از تقریر معصوم استمداد جست، از طرف دیگر به جهت عدم ابتلا مورد سوال نیز واقع نشد.

وی اضافه نمود: با توجه به مطالب مذکور ضرورت تدوین فقه با رویکردی متفاوت از آنچه تابحال بوده روشن خواهد شد.

استاد صادق پور در ادامه بیان کرد: فقهی که مسئولیت های حاکمیت اسلام شیعی را در قِبال افرادی که سرپرستی آنها را بر عهده دارد و حاکمیت هایی که در روابط بین الملل باید با آنها تعامل داشته باشد بیان می دارد.

/270/260/21/