حوزه و دانشگاه دو نهادی هستند که پایه های علمی و فرهنگی جامعه را تشکیل می دهند؛ در این زمینه برخی از بزرگان گفته اند که فعالیت دانشگاهیان از بعد علمی است و فعالیت حوزویان از بعد معرفتی و دینی است و این دو باید با هم وحدت داشته باشند.

به مناسبت بیست و هفتم آذر، سالگرد شهادت حجت الاسلام دکتر مفتح و روز وحدت حوزه و دانشگاه؛ استاد سید محمد هادی حجازی از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در ایامی که بحث از وحدت حوزه و دانشگاه پررنگ می شود، موضوع وحدت میان حوزویان و دانشگاهیان از قدیم الأیام تا به حال مورد بحث واقع می شود.

وی افزود: حوزه و دانشگاه دو نهادی هستند که پایه های علمی و فرهنگی جامعه را تشکیل می دهند؛ در این زمینه برخی از بزرگان گفته اند که فعالیت دانشگاهیان از بعد علمی است و فعالیت حوزویان از بعد معرفتی و دینی است و این دو باید با هم وحدت داشته باشند.

استاد حجازی اضافه نمود: به نظر می آید این کلام که می گویند فعالیت دانشگاه از بعد علمی است و فعالیت حوزه از بعد معرفتی و دینی است نشان از عدم اطلاع از فضای حوزه است؛ چون اگر چه در دانشگاه علومی همانند فیزیک، شیمی، علوم تجربی در حد اعلای خودش بررسی می شود، اما در عین حال در حوزه موضوعات بسیار مهمی بررسی می گردد؛ از جمله «تشخیص بایدها و نبایدها» و یا به عبارت بهتر، آنچه که جامعه ما بایستی انجام بدهد یا ترک کند؛ اینها از نگاه و منظر شریعت مقدس اسلام مورد بررسی قرار می گیرد که این هم خودش نگاهی علمی است؛ پس اینگونه نیست که دانشگاه بعد علمی داشته باشد و حوزه صرفا بعد معرفتی و دینی داشته باشد.

وی در ادامه بیان کرد: بعضی از محققین معتقد هستند که با صرف اینکه چند درس معرفتی اخلاقی و دینی را وارد دانشگاه کنیم همین مقدار برای وحدت حوزه و دانشگاه کافی است؛ مشخص است که این امر قطعا آن چیزی که در ذهن مرحوم امام خمینی رحمت الله علیه بود؛ نیست. آنچه که امام دغدغه داشتند این بود که دانشگاه ها باید اسلامی بشود و حوزه باید وارد دانشگاه بشود، نباید به همین مقدار اکتفا کرد که چند درس به دانشگاه اضافه گردد.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: از آن طرف بعضی نقد کردند که اساسا حوزه خودش را بالاتر از دانشگاه می داند و انتظار دارد که دانشگاه برود و کسب معارف را از حوزه انجام دهد. برخی می گویند اصلا عقیده ای که حوزه دارد، درست نیست و این حوزه است که باید خودش وارد دانشگاه بشود.

وی در مقام پاسخ بیان کرد: باید دید این نسبتی که به حوزه می دهند، تا چه اندازه صحیح است؟ و آیا حوزه چنین تفکری دارد؟ در نقد این نظریه و دفاع از حوزه می توانیم بگوییم؛ حوزه ای که اساتید و نیروهای مبلغ خودش را به اقصی نقاط جهان می فرستد و مشغول انجام کارهای تبلیغ، علمی و دینی هستند، خود نشانگر این مطلب است که این نسبت به حوزه درست نیست و حوزه خود را بالاتر از دانشگاه نمی داند.

استاد سید هادی حجازی افزود: در مقابل برخی معتقدند که دانشگاهی ها انسان های بی ایمانی هستند که برای جامعه ضرر دارند و عالم بدون ایمان و بدون معرفت های مذهبی هستند. این هم کاملا مشخص است که نسبت درستی نیست. در بین دانشگاهیان، بعد از انقلاب، بسیاری از متفکرین دانشگاهی ما از لحاظ دینی و اخلاقی در جایگاه بالایی قرار دارند.

آسیب شناسی وحدت حوزه و دانشگاه

آسیب  شناسی در حوزه

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: مشکل ما این است که بحث از مسائل نظری حوزوی مطرح می شود که صرف یک سری مباحث نظری است؛ شاید بتوان گفت حوزه نسبت به دانشگاه از مسائل روز دنیا مقداری عقب است. این یک واقعیت است. بحثی که مقام معظم رهبری چندین سال پیش فرمود، نمودِ همین قضیه است که حوزه باید در بحث نرم افزار وارد بشود.

وی افزود: کتبی که علمای ما به صورت رجوع به آنها مطالعه می کردند، اکنون به صورت نرم افزار در آمده است؛ این امر باید گسترش یابد و به گونه ای باید حوزه خودش را به پیشرفت های روز دنیا برساند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه به بیان نکته دوم در آسیب شناسی حوزه پرداخت: به نظر می رسد مقداری زبان حوزه و زبان دانشگاه متفاوت است؛ شاید بتوان گفت زبان دانشگاه زبان روز دنیا است؛ یعنی زبانی است که در مجامع علمی دنیا مورد قبول و تأیید است. حوزه هم باید خودش در این زمینه پیشرفت داشته باشد و از ساختاری که از قدیم بوده خارج شده و به روزتر بشود.

آسیب شناسی دانشگاه

استاد سید محمد هادی حجازی خاطرنشان کرد: متأسفانه می بینیم که دانشجوها دنبال نمره و مدرک هستند و مدرک گرایی خیلی رونق پیدا کرده است؛ دانشجوی ما به دنبال اهدافی که پیش رویش است، نیست؛ صرف گرفتن مدرک برای او اهمیت دارد؛ اما تعالی او در بعد علمی و عملی کمتر مورد توجه قرار می گیرد.

وی افزود: نقش ایمان و اخلاق در بین دانشگاهی ها نسبت به حوزه پایین تر است و نیاز دارد که دانشگاهیان ما به این مسأله توجه کنند که این خود موجب اعتلای جامعه می شود.

راهکارهای در افزایش وحدت

گفتگوی علمی همفکری در سایه همدلی

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: این که ما صحبت کنیم و بگوییم که باید بین حوزه و دانشگاه مباحث علمی مطرح بشود، اما بدون دوستی و محبت و همدلی، متأسفانه خود، یکی از نکاتی است که باعث می شود این دو نهاد علمی از هم دور می شوند.

وی افزود: یکی از مشکلاتی که داریم این است که حوزه در مورد چیزهایی ممکن است نظر بدهد که کارشناسی نشده است؛ این بیان در مورد دانشگاهیان هم صادق است. شاید بتوان گفت این نقد بیشتر مربوط به دانشگاه است. چیزهایی را نقد می کنند که در تخصصشان نیست؛ این همان پیش داوری های باطل و زود هنگام است؛ بایستی حتما دانشجوها به این نکته توجه داشته باشند که برخی از موارد تخصصی است و متخصصین آن فن باید وارد آن بشوند.

نکات مثبت در وحدت حوزه و دانشگاه

استاد حجازی خاطرنشان کرد: اتفاقات خوبی هم در زمینه وحدت افتاده که اینها هم بایستی به چشم بیاید و مطرح بشود؛ از جمله کاهش فاصله ای که به لحاظ شیوه های آموزشی بوده است و نوع پژوهش و تحقیق بین این دو نهاد وجود دارد.

وی اضافه نمود: چند سالی است که در حوزه بحث های پژوهشی مطرح است؛ شیوه ای است که از دانشگاه به حوزه آمده است. اما چه اشکالی دارد که حوزویان ما شیوه های پژوهشی خودشان را به سبک دانشگاه های دنیا انجام دهند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم اضافه نمود: تبادل استادها در دانشگاه و حوزه یکی دیگر از نکاث مثبت است؛ حتی بحث های تدریس های غیر عمومی مانند معارف و اخلاق و بحث های تخصصی حتی در اقتصاد، اساتیدی از حوزه وارد دانشگاه شدند و صاحب نظر هستند. در حوزه نیز از وجود اساتیدی از دانشگاه بهره برده می شود.

استاد حجازی خاطرنشان کرد: یکی از مشکلاتی که در حوزه و دانشگاه وچود دارد، روزآمد نبودن حوزه است. می بینیم که حوزه ولو از لحاظ ظاهری، بحث های ظاهری درس ها و کلاس ها و کلاس داری ها شاید روزآمد نباشد که نیاز است این کمبود جبران شود. در مقابل دینی بودن دانشگاه هم باید مورد لحاظ قرار بگیرد و از لحاظ دینی و معنوی به سطح بالاتری برسند.

/270/260/21/