استاد سید جواد حسینی مطرح کرد؛

سیره امیر مؤمنان علیه السلام در مبارزه با فساد مالی و اقتصادی در جامعه «قسمت اول»

استاد سید جواد حسینی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «سیره امیرمؤمنان علیه السلام در مبارزه با فساد مالی و اقتصادی در جامعه» پرداخت.

 

اشاره

این استاد حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در جامعه امروزما با خواندن اخبار و رسانه ‌ها متوجه می شویم که در اذهان مردم کوچه و بازار از با سواد و بی سواد اصلی ‌ترین سخن همه شکایت، حکایت و تحلیل گرانی ‌های افسار گسیخته است. از گرانی دلار آمریکا گرفته تا سکة طلا که طبعاً بر مسکن، اجاره خانه ‌ها، اجناس، وسایل برقی و دیگر ما یحتاج مردم اثرگذار بوده است و پول ملی به شدت ارزش خود را از دست داده است.

 

وی افزود: به راستی عامل این مسئله چیست و چرا کار به اینجا کشیده شده است؟ البته تحلیل های فراوانی وجود دارد؛ یکی از عوامل، تحریم دشمن و نقشه ‌ها و در واقع جنگ اقتصادی دشمن است. عوامل دیگر، بی‌ ‌برنامگی دولتمردان، خیانت و اختلاس، احتکار زالوصفتان جامعه، حرص و ولع مردمی که متأسفانه کمتر بلوغ اقتصادی دارند و....

 

استاد حسینی در ادامه بیان کرد: وضعیت جامعه ما به نوعی شبیه دوران حضرت علی علیه السلام است، آنجا که امام جامعة خویش را ترسیم کرده، می‌ فرمایند: «به هر کجا که خواهی چشم بگردان و مردم را بنگر! آیا جز فقیری که از فقر خود رنج می ‌برد و یا ثروتمندی که نعمت خدا را کفران می ‌‌کند یا بخیلی که در ادای حق خدا بخل می‌ ورزد تا بر ثروتش بیفزاید یا متمردی که گوشش برای شنیدن اندرزها سنگین شده است، چیز دیگری خواهید دید؟ اخیار و صالحان کجایند؟! آزادگان و بخشندگان چه شده‌ اند؟ کجایند آنان که در داد و ستد پارسایی می ‌کردند و راه و روش پاکیزه داشتند؟ آیا نه چنین است که همگی از این جهان پست و زودگذر و آمیخته به تیرگی و رنج، رخت به جهان دیگر برده ‌اند، و شما جای آنها مانده‌ اید، در میان گروهی فرومایگان که لبها از به هم خوردن و بردن نامشان و نکوهش اعمالشان ننگ دارد. در این حال باید گفت: «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُون»

و در ادامه می ‌فرمایند: نه کسی باقی مانده که کار زشت را دگرگون کند، و نه کسی که از نافرمانی و معصیت باز دارد. شما با چنین وضعی می ‌‌خواهید در خانة قدس الهی و جوار رحمت پروردگار قرار گیرید و عزیزترین دوستانش باشید؟ هرگز خدا را نسبت به بهشت جاویدانش نمی‌ توان فریفت و جز با عبادت، رضایت او را نمی ‌‌توان بدست آورد. نفرین بر آنان که امر به معروف می ‌کنند و خود ترک می‌‌ نمایند، و نهی از منکر دارند و خود مرتکب آن می ‌شوند.  «ظَهَرَ الْفَسَادُ فَلَا مُنْكِرٌ مُغَيِّرٌ وَ لَا زَاجِرٌ مُزْدَجِرٌ أَ فَبِهَذَا تُرِيدُونَ أَنْ تُجَاوِرُوا اللَّهَ فِي دَارِ قُدْسِهِ وَ تَكُونُوا أَعَزَّ أَوْلِيَائِهِ عِنْدَهُ هَيْهَاتَ لَا يُخْدَعُ اللَّهُ ِ عِنْدَه‏هَيْهَاتَ لَا يُخْدَعُ اللَّهُ عَنْ جَنَّتِهِ وَ لَا تُنَالُ مَرْضَاتُهُ إِلَّا بِطَاعَتِه‏. لَعَنَ اللَّهُ الْآمِرِينَ بِالْمَعْرُوفِ التَّارِكِينَ لَهُ وَ النَّاهِينَ عَنِ الْمُنْكَرِ الْعَامِلِينَ بِهِ» (نهج البلاغه، سید رضی، ترجمه: محمد دشتی، انتشارات پارسایان، 1379ش، صص 244 - 246، خطبه 129(

 

وی اضافه نمود: متأسفانه دوستان نادان و دشمنان انقلاب، به نوعی به جان انقلاب و نظام افتاده ‌اند، دیگر نمی ‌دانند که این بار فرق می ‌کند؛ زیرا دشمن بیخ شاخه‌ ای را هدف قرار داده است که همه بر آن سواریم؛ اگر موفق شود آن شاخه را قطع کند که ان ‌‌شاء الله قطعاً نمی ‌تواند، همه از اصلاح ‌طلب ها و اعتدالی ‌ها تا اصول ‌‌گراها و بی‌ طرف ها خواهند افتاد.

 

این استاد حوزه علمیه قم افزود: بدون تعارف باید این کلام نورانی حضرت را اعلام خطری برای جامعة امروز خود بدانیم که فرمود: «بدانید که خدایتان رحمت کند! شما در زمانی هستید که حق‏ گویان در آن اندک ‌‌اند و زبان ها در گفتن راست، ناتوان و جویندگان حق بیم دارند. مردم این زمان به نافرمانی خدا کمر بسته ‌‌اند، جوانان‌ شان بدخویند و پیران‏شان گنهکار و عالمان ‌شان منافق و قاریان ‌شان سودجو و چاپلوس. خردان، بزرگان را ارج نمی ‌نهند و توانگران بینوایان را یاری نمی ‌‌رسانند.» (همان، خطبه 244 و 112)

 

وی خاطرنشان کرد: از دیگر از عوامل این اوضاع اقتصادی، عدم برخورد قاطع‌ تر با مفسدان اقتصادی و اخلال‌ گران و محتکران است؛ هر چند بعد از ریاست حجت الاسلام والمسلمین جناب آقای رئیسی روزنه های امید باز شده و شروع خوبی در برخورد با مفسدان اقتصادی داشته است. هدف ما در این گفتگو بیان گوشه‌ هایی از سیره حضرت علی علیه السلام با بازاریان، مفسدان و اخلال ‌گران اقتصادی است. امید که برای جامعة امروز ما مفید باشد.

 

الف) نصیحت و برحذر داشتن جامعه از خلاف‌ کاری

استاد سید جواد حسینی خاطرنشان کرد: حضرت علی علیه السلام در مرحله اول برای اصلاح وضع اقتصادی و برخورد با اخلال‌ گران، مردم را به رعایت احکام و قوانین الهی، انفاق مال، دست‌ گیری از فقیران، پرهیز از انباشت مال و رباخواری و دوری از احتکار دعوت می ‌کند که نمونه ‌هایی نقل می ‏شود.

 

وی  افزود: امیر مؤمنان علیه السلام می فرماید: خداوند با دلایل واضح خود برای شما عذری باقی نگذاشته و حجت را بر شما تمام کرده است و برایتان بیان فرموده که چه کارهایی را خوش دارد و چه کارهایی را خوش ندارد تا از آنچه خوش دارد، پیروی کنید و از آنچه ناخوش دارد، اعراض نمایید.  «فَإِنَ‏ اللَّهَ‏ قَدْ أَعْذَرَ إِلَيْكُمْ بِالْجَلِيَّةِ اتَّخَذَ عَلَيْكُمُ الْحُجَّةَ وَ بَيَّنَ لَكُمْ مَحَابَّهُ مِنَ الْأَعْمَالِ وَ مَكَارِهَهُ مِنْهَا لِتَتَّبِعُوا هَذِه‏...» (همان، خطبه 176، ص 332)

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امیر مؤمنان علیه اسلام می ‏فرمایند: بدانید ای بندگان خدا که مؤمن حلال می ‌شمارد در این سال چیزی را که در نخست سال حلال می ‌شمرد، و حرام می‌ داند در این سال چیزی که در نخست سال حرام می ‌دانست. بدعت هایی که مردم در دین نهاده ‌اند، حرامی را بر شما حلال نمی ‌کند؛ بلکه حلال همان است که خدا حلال کرده و حرام همان است که خدا حرام فرموده است. «وَ اعْلَمُوا عِبَادَ اللَّهِ أَنَّ الْمُؤْمِنَ يَسْتَحِلُّ الْعَامَ مَا اسْتَحَلَّ عَاماً أَوَّلَ وَ يُحَرِّمُ الْعَامَ مَا حَرَّمَ عَاماً أَوَّلَ‏ وَ أَنَ‏ مَا أَحْدَثَ‏ النَّاسُ‏ لَا يُحِلُّ لَكُمْ شَيْئاً مِمَّا حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَ لَكِنَّ الْحَلَالَ مَا أَحَلَّ اللَّهُ وَ الْحَرَامَ مَا حَرَّمَ اللَّه» (همان، خطبه 176، ص 336.)

 

وی اضافه نمود: سپس حضرت امیر علیه السلام تأکید می ‏فرمایند: لقمه ‌های حرام را به شکم های خود داخل نکنید؛ زیرا شما در برابر چشم کسی هستید که نافرمانی را بر شما حرام کرده و راه فرمان‌‌ برداری را برایتان هموار ساخته است. «وَ لَا تُدْخِلُوا بُطُونَكُمْ‏ لُعَقَ‏ الْحَرَامِ فَإِنَّكُمْ بِعَيْنِ‏ مَنْ حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَعْصِيَةَ وَ سَهَّلَ لَكُمْ سُبُلَ الطَّاعَة» (همان، خطبه 151، ص 278)

 

استاد حسینی خاطرنشان کرد: همین طور حضرت علی علیه السلام به خوردن مال حلال دستور داده و از خوردن مال حرام همچون ربا نهی فرموده؛ بخل در انفاق را نیز به شدت نکوهش کرده‌ اند و می ‏فرمایند: ای فرزند آدم! هرچه بیش از روزی هر روزت کسب کنی، خزانه‌دار آن برای دیگری هستی. «يَا ابْنَ آدَمَ مَا كَسَبْتَ‏ فَوْقَ‏ قُوتِكَ فَأَنْتَ فِيهِ خَازِنٌ لِغَيْرِك‏» (همان، حکمت 192، ص 670)

 

وی افزود: حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام در جای دیگر می‏ فرمایند: بزرگ‌ ترین حسرت ها در روز قیامت، حسرت کسی است که در نافرمانی خداوند مالی گرد آورد و دیگری آن‌ را به ارث برد و در راه خدای سبحان انفاقش کند و به بهشت رود و آن گرد آورنده وارد جهنم گردد. «إِنَّ أَعْظَمَ الْحَسَرَاتِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَسْرَةُ رَجُلٍ‏ كَسَبَ‏ مَالًا فِي غَيْرِ طَاعَةِ اللَّهِ فَوَرِثَهُ رَجُلٌ فَأَنْفَقَهُ فِي طَاعَةِ اللَّهِ ،سُبْحَانَهُ فَدَخَلَ بِهِ الْجَنَّةَ وَ دَخَلَ الْأَوَّلُ بِهِ النَّار» (همان، حکمت 421(

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: این روایات و امثال آن نشان می‌ دهند که دولت باید در گام اول، به بازاریان، تاجران، کارمندان بانک و بنگاه ‌های اقتصادی، قرض الحسنه‌ ها و... اطلاع‌ رسانی و اتمام حجت کند و آنها را از حلال و حرام و مجازات های تخلفات مطلع نماید. امام علی علیه السلام مکرر می ‌فرمودند: «ای تاجران! اول فقه (و احکام را یاد بگیرید)، بعد تجارت (کنید).» (الکافی، محمد بن یعقوب کلینی، دار صعب و دارالتعارف، بیروت، 1401ق، ج 5، ص 15، ح 1)

/270/260/20/

چ, 02/08/1400 - 21:29