به مناسبت فرا رسیدن ایام شهادت امام حسین علیه السلام و شهادت یاران باوفایش، استاد محمد ابراهیم کفیل از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «نمونه هایی از تعظیم شعائر الهی در دهه عاشورا» پرداخت.

/270/260/20/

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در کتاب کامل الزیارات، از وجود مبارک امام باقر علیه السلام این روایت را می خوانیم: «8- حَدَّثَنِي حَكِيمُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ حَكِيمٍ وَ غَيْرُهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْهَمْدَانِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الطَّيَالِسِيِّ عَنْ سَيْفِ بْنِ عَمِيرَةَ وَ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ جَمِيعاً عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحَضْرَمِيِّ وَ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ مَالِكٍ الْجُهَنِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ علیه السلام قَالَ: مَنْ زَارَ الْحُسَيْنَ علیه السلام يَوْمَ عَاشُورَاءَ مِنَ الْمُحَرَّمِ- حَتَّى يَظَلَّ عِنْدَهُ بَاكِياً لَقِيَ اللَّهَ تَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِثَوَابِ أَلْفَيْ [أَلْفِ‏] أَلْفِ حِجَّةٍ وَ أَلْفَيْ [أَلْفِ‏] أَلْفِ عُمْرَةٍ- وَ أَلْفَيْ أَلْفِ غَزْوَةٍ وَ ثَوَابُ كُلِّ حِجَّةٍ وَ عُمْرَةٍ وَ غَزْوَةٍ كَثَوَابِ مَنْ حَجَّ وَ اعْتَمَرَ وَ غَزَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله وَ مَعَ الْأَئِمَّةِ الرَّاشِدِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ.

قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ- فَمَا لِمَنْ كَانَ فِي بُعْدِ الْبِلَادِ وَ أَقَاصِيهَا وَ لَمْ يُمْكِنْهُ الْمَصِيرُ [الْمَسِيرُ] إِلَيْهِ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ؟ قَالَ علیه السلام : إِذَا كَانَ ذَلِكَ الْيَوْمُ بَرَزَ إِلَى الصَّحْرَاءِ أَوْ صَعِدَ سَطْحاً مُرْتَفِعاً فِي دَارِهِ وَ أَوْمَأَ إِلَيْهِ بِالسَّلَامِ وَ اجْتَهَدَ عَلَى قَاتِلِهِ بِالدُّعَاءِ وَ صَلَّى بَعْدَهُ رَكْعَتَيْنِ يَفْعَلُ ذَلِكَ فِي صَدْرِ النَّهَارِ قَبْلَ الزَّوَالِ ثُمَّ لْيَنْدُبِ الْحُسَيْنَ علیه السلام وَ يَبْكِيهِ وَ يَأْمُرُ مَنْ فِي دَارِهِ بِالْبُكَاءِ عَلَيْهِ وَ يُقِيمُ فِي دَارِهِ مُصِيبَتَهُ بِإِظْهَارِ الْجَزَعِ عَلَيْهِ وَ يَتَلَاقَوْنَ بِالْبُكَاءِ بَعْضُهُمْ بَعْضاً فِي الْبُيُوتِ وَ لْيُعَزِّ بَعْضُهُمْ بَعْضاً بِمُصَابِ الْحُسَيْنِ علیه السلام.

فَأَنَا ضَامِنٌ لَهُمْ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ جَمِيعَ هَذَا الثَّوَابِ.

فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ وَ أَنْتَ الضَّامِنُ لَهُمْ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ وَ الزَّعِيمُ بِهِ قَالَ أَنَا الضَّامِنُ لَهُمْ ذَلِكَ وَ الزَّعِيمُ لِمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ.

قَالَ قُلْتُ فَكَيْفَ يُعَزِّي بَعْضُهُمْ بَعْضاً قَالَ يَقُولُونَ: عَظَّمَ اللَّهُ أُجُورَنَا بِمُصَابِنَا بِالْحُسَيْنِ‏ علیه السلام وَ جَعَلَنَا وَ إِيَّاكُمْ مِنَ الطَّالِبِينَ بِثَأْرِهِ مَعَ وَلِيِّهِ الْإِمَامِ الْمَهْدِيِّ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ صلوات الله علیه و علیهم اجمعین.

فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ لَا تَنْتَشِرَ يَوْمَكَ فِي حَاجَةٍ فَافْعَلْ- فَإِنَّهُ يَوْمٌ نَحِسٌ لَا تُقْضَى فِيهِ حَاجَةٌ وَ إِنْ قُضِيَتْ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهَا وَ لَمْ يَرَ رُشْداً وَ لَا تَدَّخِرَنَّ لِمَنْزِلِكَ شَيْئاً فَإِنَّهُ مَنِ ادَّخَرَ لِمَنْزِلِهِ شَيْئاً فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيمَا يَدَّخِرُهُ وَ لَا يُبَارَكُ لَهُ فِي أَهْلِهِ.

فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ كُتِبَ لَهُ ثَوَابُ أَلْفِ أَلْفِ حِجَّةٍ وَ أَلْفِ أَلْفِ عُمْرَةٍ وَ أَلْفِ أَلْفِ غَزْوَةٍ كُلُّهَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله وَ كَانَ لَهُ ثَوَابُ مُصِيبَةِ كُلِّ نَبِيٍّ وَ رَسُولٍ وَ صِدِّيقٍ وَ شَهِيدٍ مَاتَ أَوْ قُتِلَ مُنْذُ خَلَقَ اللَّهُ الدُّنْيَا إِلَى أَنْ تَقُومَ السَّاعَة ...» (كامل الزيارات، الباب الحادي و السبعون ثواب من زار الحسين‏علیه السلام يوم عاشوراء النص، ص: 174)

تعظيم شعائر در ايام محرم

1- سياهپوشى:

 استاد کفیل در ادامه بیان کرد: تعظیم شعائر در ایام محرم به موارد متعددی است که به تعدادی از آن اشاره می شود. یکی از موارد تعظیم شعائر این ایام، سیاهپوشی است. از نظر فقهى پوشيدن لباس سياه مکروه است؛ ولى در عزادارى امام حسين (عليه السلام) و ائمه معصومين (عليهم السلام) استثناء شده است؛ زيرا اين کار نشانه حزن و اندوه و نمودار شعائر و حماسه ها است.

2- تسليت گويى:

وی افزود: اصل تسليت گفتن در شرايط مصيبت و اندوهى که بر کسى وارد شده در اسلام مستحب است. پيامبر اکرم (صلى الله عليه و آله و سلم) فرمود: هرکس مصيبت ديده اى را تسليت گويد، پاداشى همانند او دارد. (سفينة ‌البحار، ج 2، ص: 188) اين سنت در بين شيعيان رايج است و با جمله «اعظم الله اجورکم» همديگر را تسليت مى دهند. امام باقر (عليه السلام) فرمود: وقتى شيعيان به هم مى رسند، در مصيبت ابا عبدالله (عليه السلام) اين جمله را تکرار نمايند: «اعظم الله اجورنا بمصابنا بالحسين (عليه السلام) و جعلنا و اياکم من الطالبين بثاره مع وليّه الامام المهدىّ من آل محمّد عليهم السلام.» خداوند اجر ما را به سوگوارى و عزادارى بر امام حسين (عليه السلام) بيفزايد و ما و شما را از خونخواهان او همراه با ولىّ خود امام مهدىّ از آل محمّد (عليهم السلام) قرار بدهد. (مستدرک الوسايل، ج 2، ص 216)

3- زيارت و زيارت خوانى:

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: علقمه بن حضرمى از امام باقر (عليه السلام) در خواست نمود که مرا دعايى تعليم بفرما که از راه نزديک يا دور و از خانه ام در اين روز (روز عاشورا ) بخوانم. امام فرمودند: اى علقمه! هرگاه خواستى (دعا بخوانى ) دو رکعت نماز بخوان بعد از آن اين زيارت (عاشورا) را بخوان .  پس اگر تو اين زيارت را بخوانى، دعا کرده اى به آنچه که ملائکه براى زائر حسين (عليه السلام) دعا مى کنند و خداوند صد هزار هزار درجه براى تو بنويسد و مثل کسى هستى که با حسين (عليه السلام) شهيد شده باشد تا مشارکت کنى ايشان را در درجات ايشان و شناخته نشوى؛ مگر در جمله شهيدانى که شهيد شده اند با آن حضرت و نوشته شود براى تو ثواب زيارت هر پيغمبرى و رسولى و ثواب زيارت هر که زيارت کرده حسين (عليه السلام ) را از روزى که شهيد شده است. (مصباح المتهجد، ص714) [اگر مى توانيد زيارت عاشوراى معروفه را با صد لعن و صد سلام بخوانيد و اگر وقت نداريد براى صد لعن و صد سلام، زيارت عاشوراى غير معروفه را که در اجر و ثواب با زيارت معروفه يکسان است، هر روز بخوانيد. (هر دو زيارت در مفاتيح الجنان هست.])

4- تباکى و گريستن:

وی در ادامه بیان کرد: در حديث قدسى آمده که خداوند به حضرت موسى (عليه السلام) فرموند: اى موسى ! هر يک از بندگانم در زمان شهادت فرزند مصطفى (صلى الله عليه و آله و سلم( )روز عاشورا) گريه کند يا حالت گريه به خود بگيرد و بر مصيبت سبط پيامبر(صلى الله عليه و آله و سلم) تعزيت گويد همواره در بهشت خواهد بود. (مستدرک سفينة البحار، ج 7، ص 235)

5- برگزارى مجالس عزادارى:

این استاد درس خارج حوزه گفت: امام صادق (عليه السلام) مى فرمايد: مجلس گرفتن شما را من دوست مى دارم. در مجالس خود «امر ما را» زنده بداريد. خداوند رحمت کند کسى که امر ما را زنده بدارد. (وسايل الشيعه، ج 10، ص 235)

6- کاهش التذاذ از مواهب زندگي

وی افزود: بايد مقدارى از لذايذ زندگى را که از خوردن و نوشيدن و حتى خوابيدن و گفتن بدست مى‌آيد ترک نموده ( مگر آنکه لازم باشد ) و ديدار با برادران دينى را ترک کرده و آن روز را روز گريه و اندوه خود قرار دهدو مانند کسى باشند که پدر يا فرزند خود را از دست داده است. ‌امام صادق (عليه السلام) فرمود: در روز (عاشورا) از کارهاى لذّت بخش دورى شود و آداب و سنن سوگوارى بر پا گردد و تا زوال خورشيد از خوردن و آشاميدن خوددارى شود و بعد از آن همان غذايى خورده شود که سوگواران ‌مى خورند. (ميزان الحکمه ، ج8 ، ص3783)

7- تعطيلى کار در روز عاشورا:

وی افزود: در روایتی از امام صادق (عليه السلام) می خوانیم: کسى که روز عاشورا را تعطيل کند ، يعنى عقب کسب و کارش نرود و به کورى چشم بنى اميه که روز عاشورا را متبرک مى دانستند، اگر کسى براى معيشت روزانه اش هم فعاليتى نکند، خداوند حوائج دنيا و آخرتش را بر آورد و کسى که روز عاشورا روز حزن و اندوه او باشد، در عوض فرداى قيامت که براى همه روز هول و ترس است براى او روز شادى خواهد بود. (امالى شيخ صدوق ، ص129)

8- نماز جماعت ظهر عاشورا:

استاد کفیل در ادامه بیان کرد: سيد الشهداء و ياران با وفاى او همه کشته راه نماز شدند. از اين رو در زيارت مطلقه امام حسين خطاب به امام مى گوييم: اشهد انک قد اقمت الصلاه و اتيت الزکاه و امرت بالمعروف و نهيت عن المنکر.

9- عرض تسليت به ساحت امام عصر(عج)

وی خاطرنشان کرد: روز عاشورا را با توسل به امام عصر عجّل اللّه  تعالی فرجه الشریف به پایان برساند و اصلاح حال و پذيرش عزادارى را از خداوند متعال خواسته و از کوتاهى خود معذرت بخواهد.

استاد محمد ابراهیم کفیل خاطرنشان کرد: لازم است به دو نکته مهم اشاره شود:

 نکته اول: همه آنچه گفته شد را لازم است با نيتى خالص و براى رضاى خدا انجام دهیم؛ زيرا کار کوچکى که با نيت خالصانه و صادقانه همراه باشد، بهتر از کارهاى زيادى است که خلوص و صداقت در آنها نباشد. ریا و سمعه یعنی  بازیگری و گزارش گری کار را تباه می کند.

نکته دوم: فراموش نکنیم که به برکت قیام حضرت امام خمینی قدّس اللّه نفسه الزکیة و مجاهدت و جانفشانی شهدای عزیز و گرانمایه و تشکیل نظام مقدس جمهوری اسلامی توجه به قیام حضرت اباعبدالله علیه السلام و مجالس عزاداری و سوگواری آن حضرت رونقی بی نظیر یافت تا جایی که می توان حضرت امام ره را احیاگر شعائر حسینی علیه السلام در عصر حاضر دانست. پس از دعا در حق آن قائد راحل ره و پرچمدار عزّت شیعه یعنی مقام معظم رهبری روحی فداه غفلت نکنیم و یاد و خاطره شهیدان را در مجالس گرامی بداریم. مبادا چشمانمان را بر واقعیات ببندیم و خودمان را از نعمت قدر شناسی محروم نماییم.